Okul Çevresi Trafik İşaretlemesi: Gerekli Levhalar

Okul çevresi trafik işaretlemesinin merkezinde okul geçidi vardır: geçidin yerinde mavi okul geçidi levhası (B-14b) ve yaya geçidi çizgileri, geçide yaklaşımda 30 km/s azami hız levhası ve gerektiğinde okul geçidi uyarı levhası (T-12), geçitten sonra hız sınırlaması sonu levhası kullanılır. Kamu yolunda bu levhaları yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş koyar.

Okul bölgesi trafik levhaları nelerdir?

Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesinde okul çevresinin işaretlemesi, okul geçidi ve hız sınırlaması kuralları üzerinden anlatılır. Bu yazıdaki "gerekli levhalar", standardın okul geçidi için öngördüğü düzendir, her okul önü için yasal bir liste değildir; belirli bir yolda hangi levhaların kullanılacağı o yolun koşullarına göre belirlenir. Levhaların anlamını yaya, okul ve bisiklet geçidi levhaları yazımızda anlattık; burada yerlerini ve sırasını ele alıyoruz.

Okul geçidi işaretlemesi hangi sırayla yapılır?

Standardın yerleşim yeri içindeki okul geçitleri için verdiği örnek çizim (Şekil 12, V≤50 km/s), sürücünün geliş yönünde şu sırayı gösterir:

1. Geçitten 30–50 m önce: okul geçidi uyarı levhası (T-12) ve altında 30 km/s azami hız levhası. Çizimin notuna göre görüş koşulları sınırlı değilse T-12 kullanılmasına gerek yoktur.
2. Geçidin kendisi: okul geçidi levhası (B-14b), yaya geçidi çizgilerinden 0,50 m önce. Levha yolun her iki tarafına da hitap edecek şekilde kullanılır ve bu kesimde yaya geçidi çizgileri çizilir.
3. Geçitten 5–10 m sonra: hız sınırlaması sonu levhası (TT-33a). Standarda göre azami hız sınırlaması yapılan bir kesimde sınırlamanın sona erdiği de bu levhayla belirtilmelidir.

Standarda göre işletme hızının ve taşıt yoğunluğunun fazla olduğu yol kesimlerinde TT-29a, TT-29b, B-14a ve B-14b levhaları yolun solunda da kullanılmalıdır. Uyarı levhalarının hıza göre genel mesafe kuralları için trafik levhası kaç metre önce konur yazımıza bakabilirsiniz.

Okul geçidi nerede tesis edilmez?

Standarda göre yerleşim yerleri dışındaki yollarda ve işletme hızının 70 km/s'nin üzerinde olduğu yerleşim yeri içindeki yollarda okul geçidi tesis edilmemelidir. İşletme hızının yüksek olduğu bir kesimde okul geçidi zorunluysa her durumda azami hız 30 km/s'e düşürülür. Sinyalize kontrollü kavşaklardaki okul geçitlerinde ve sinyalize kontrollü okul geçitlerinde B-14b kullanılmayabilir.

Geçit gerekip gerekmediğine karar verilirken yaya geçidi (B-14a) için sayılan kriterler göz önünde bulundurulur. Standart, okul bölgelerinde grafikteki araç ve yaya sayıları sağlanmasa dahi yaya geçidi yapılmasını, aynı güzergâhtaki iki yaya geçidi arasındaki mesafenin 200 m'den az olmamasını öngörür. Aynı kesimde hem yaya hem okul geçidi ihtiyacı varsa yalnız yaya geçidi işaretlemesi yapılır, ancak azami hız yine 30 km/s'e düşürülür. Bu durumda geçide yaya geçidi levhası (B-14a), gerektiğinde yaklaşıma yaya geçidi uyarı levhası (T-11) konur.

Okul bölgesi hız sınırı kaç olmalı?

30 km/s değeri KGM standardına dayanır: okul geçidi uyarı levhası ile birlikte azami hız sınırının 30 km/s'e düşürülmesi gerekir. Hem yaya hem okul geçidi ihtiyacı olan kesimde de 30 km/s uygulanır.

Hız tek bir geçitte değil okulun çevresindeki bir bölgede düşürülecekse okul bölgesi azami hız levhası (TT-29b) kullanılabilir. Standarda göre bu levha, hızın bölgesel olarak düşürüldüğü alanlara (okul bölgesi, askerî bölge, liman bölgesi, sanayi bölgesi vb.) girildiğini bildirir ve bölgeye erişim sağlayan bütün yollarda kullanılmalıdır. Bölgeden çıkış yapılan bütün yollarda da azami hız bölgesi sonu levhası (TT-33b) kullanılmalıdır. Standart bu levha için ayrı bir rakam vermez; bölgedeki sınırı levhanın üzerindeki rakam bildirir.

Standart bu levhayı bir bölümde "Okul Bölgesi Azami Hız Sınırlaması" diye anar; tanım sayfasındaki örneğin üst bandında "AZAMİ HIZ BÖLGESİ", sitemizdeki ürünün bandında "OKUL BÖLGESİ" yazar. Hız levhalarının tamamı ve sınırın bittiği yer için hız sınırı levhaları yazımıza bakabilirsiniz.

Okul önünde duraklama ve park nasıl düzenlenir?

Okul önündeki bazı yasaklar doğrudan mevzuatta yer alır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 60. maddesinin (c) bendi taşıt yolu üzerinde "Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde" duraklamayı yasaklar. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 115. maddesinin A-9-c hükmü de kamunun faydalandığı "Okul, hastane ve benzerlerinin" giriş çıkış kapılarının "her iki yönünden 5 metrelik mesafe içinde" taşıt yolu üzerinde park etmeyi yasaklar.

Okul kapısının önünde daha uzun bir kesimde ya da belirli saatlerde yasak gerekiyorsa yolun sorumlu kuruluşu park etmek yasaktır (P-1) veya duraklamak ve park etmek yasaktır (P-2) levhasını kullanabilir. Standarda göre yasak levhanın konduğu noktada başlar, aksine bir levha yoksa trafiğin seyir yönündeki bir sonraki kavşakta biter ve yalnız levhanın konduğu yol kenarı için geçerlidir. Yasak günün belirli saatlerinde geçerliyse saatler levhanın altındaki panelle gösterilir.

Standart bu levhalardan herhangi biri kullanılmadan önce dikkatli bir mühendislik etüdü yapılmasını ister ve aşırı kullanımın levhalara uyulma oranını azaltacağını belirtir. Yasağın uzunluğu ve panel seçenekleri için park etmek yasaktır levhası kaç metre geçerli yazımıza bakabilirsiniz.

Okul servisleri için park yeri nasıl işaretlenir?

KGM standardının duraklama ve park etme grubunda (P-1, P-2, P-3a–P-3h) okul servislerine ayrılmış bir park yeri levhası yer almaz. Standarttaki durak levhası (B-22) ise "konulduğu yol kesiminde yolcu indirme-bindirme durağı olduğunu bildirir."

Kamu yolunda belirli kurumlara ayrılan park yerlerini Karayolları Trafik Yönetmeliği trafik komisyonu kararıyla anar: 115. maddenin A-11 hükmü, "Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara trafik komisyonları kararları ile ayrılmış ve bir işaretle belirlenmiş bulunan park yerlerinde" izin verilen araçlar dışında park etmeyi yasaklar.

Okul bahçesi ya da okulun kendi otoparkı gibi özel alanlarda servis park yerini göstermek için sitemizde okul taşıtı park yeri levhası ve okul servisleri park yeri levhası bulunur. Bu ikisi KGM standardında kodu olan levhalar değildir; ürün sayfalarındaki kodlar katalog kodumuzdur.

Okul çevresinde yaya yolu ve yaya bölgesi levhaları nerede kullanılır?

Mecburi yaya yolu levhası (TT-39a), standarda göre yalnız bir komşu yoldan veya caddeden ayrılmış yaya yolları için kullanılmalı, taşıt trafiğine açık yolların kenarındaki yaya kaldırımları için kullanılmamalıdır. Taşıt yolu kenarındaki okul kaldırımı bu nedenle bu levhayla işaretlenmez.

Okul önündeki bir yol bölümü yaya bölgesi yapılacaksa standart iki seçenek verir: günün belirli saatlerindeki kısıtlamalarda taşıt giremez yaya bölgesi levhası (B-14c) ve motorlu taşıt giremez yaya bölgesi levhası (B-14d), istisnasız kısıtlamalarda B-14e ve B-14f kullanılır.

Araç ve yaya yoğunluğu yüksekse standart alt veya üst geçidi de anar: iki yönlü yollarda 900 araç/saat, bölünmüş yollarda 1500 araç/saat ve 500 yaya/saat ve üzerindeki yoğunluklarda yaya alt veya üst geçidi yapılabilir. Bu geçitler yaya alt geçidi levhası (B-45a) gibi levhalarla gösterilir; engelliler için rampalı üst geçitlerde rampalı yaya üst geçidi levhası (B-45c) kullanılır. Standart ayrıca sesli ikaz cihazlarının kullanımı yasaktır levhasının (TT-30) hastane, okul gibi alanlarda kullanılabileceğini belirtir.

Okul önüne trafik levhasını kim koyar?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Aynı maddede "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." hükmü yer alır. Okul önündeki yol kamu yoluysa okul yönetimi levhayı kendisi koymaz; geçit, hız sınırı veya park düzeni ihtiyacını o yolun sorumlu kuruluşuna başvuruyla iletir.

Yönetmelik'in 7. maddesi kamu yolları içindir. Okul bahçesi, servis alanı ve okul otoparkı gibi özel alanlarda kullanılacak levhalarda KGM standardındaki şekil, renk ve ölçüye uymak iyi uygulamadır.

Okul çevresi levhaları hangi reflektifle seçilir?

Okul bölgesi trafik levhalarında standardın reflektif malzeme seçim tablosu (Tablo 10), yaya geçidi levhaları grubundaki T-11, T-12, B-14a ve B-14b ile TT-29 hız levhaları için yüksek performanslı (C2) malzeme öngörür. İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine, normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektifle üretir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Okul geçidi levhası yaya geçidi çizgisinden kaç metre önce konur?

Standarda göre okul geçidi levhaları (B-14b) yaya geçidi çizgilerinden 0,50 metre önce kullanılmalı ve yolun her iki tarafına hitap etmelidir. Yerleşim yeri içindeki okul geçitleri için verilen örnek çizimde okul geçidi uyarı levhası (T-12) ile 30 km/s levhası geçide 30–50 m kala, hız sınırlaması sonu levhası ise geçitten 5–10 m sonra yer alır.

Okul önünde hız sınırı kaç km olmalı?

KGM standardına göre okul geçidi uyarı levhası ile birlikte azami hız sınırı 30 km/s'e düşürülmelidir; aynı kesimde hem yaya hem okul geçidi ihtiyacı varsa da 30 km/s uygulanır. Hız birden fazla sokakta düşürülecekse bölgeye giren bütün yollara azami hız bölgesi levhası (TT-29b), bölgeden çıkan bütün yollara azami hız bölgesi sonu levhası (TT-33b) konur.

Okul kapısının önüne park edilebilir mi?

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 115. maddesi, kamunun faydalandığı okul, hastane ve benzerlerinin giriş çıkış kapılarının her iki yönünden 5 metrelik mesafe içinde taşıt yolu üzerinde park etmeyi yasaklar. Kanun'un 60. maddesine göre taşıt yolu üzerinde yaya ve okul geçitlerinde duraklamak da yasaktır. Daha uzun bir kesimde yasak gerekiyorsa yolun sorumlu kuruluşu park etmek yasaktır veya duraklamak ve park etmek yasaktır levhası kullanabilir.

Okul yönetimi okulun önüne kendisi levha koyabilir mi?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisinde yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir; "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Okul yönetimi kamu yolu için ihtiyacını bu kuruluşa başvuruyla iletir. Okul bahçesi ve otoparkı gibi özel alanlarda KGM standardına uymak iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr); Karayolları Trafik Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)

Okul geçidi uyarı levhalarını üretimden doğrudan Tehlike Uyarı Levhaları, hız sınırı ve yaya yolu levhalarını ise Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.