Ağırlık, Yükseklik ve Genişlik Kısıtlama Levhaları (Tonaj Levhaları)

Tonaj levhası, üzerinde yazan ağırlığı aşan taşıtın o yola girmesini yasaklayan trafik tanzim levhasıdır ve KGM'de iki ayrı kodla geçer: yüklü ağırlık sınırı (TT-24) ve dingil başına ağırlık sınırı (TT-23). Aynı ailede yükseklik (TT-21), genişlik (TT-20) ve uzunluk (TT-22) levhaları da vardır. Aşağıda levhadaki değerin nasıl belirlendiğini ve levhaların nereye konduğunu KGM standartlarına göre anlatıyoruz.

Tonaj levhası nedir, ölçü sınırı levhaları kaç çeşittir?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1, ağırlık ve ölçü sınırı koyan beş levhayı yasaklama ve kısıtlama bildiren tanzim levhaları arasında sayar. Hepsi beyaz zeminli, kırmızı kenarlı dairedir; sınır değeri levhanın üzerinde ton ya da metre olarak yazar.

"Tonaj levhası" KGM belgelerinde geçen bir ad değildir; bu yazıda ağırlık sınırı koyan TT-23 ve TT-24 için kullanıyoruz. Tanzim levhalarının genel kurallarını ve öteki alt gruplarını trafik tanzim işaretleri yazımızda ayrıca ele aldık.

Tonaj levhası nerede kullanılır?

Yüklü ağırlık levhası (TT-24), yüklü ağırlığı levhada yazan değeri geçen aracın girişini yasaklar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesine göre yüklü ağırlık, "Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır."

Dingil başına ağırlık sınırı levhası (TT-23) ise aracın toplamına değil, tek bir dingile düşen yüke bakar. Aynı maddede dingil ağırlığı şöyle tanımlanır: "Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır."

Standartlar-1'e göre iki levha da izin verilen ağırlığın Karayolları Trafik Kanunu'ndaki normal değerin altında tutulması gereken yollarda kullanılabilir. Belgede sayılan nedenler, taşıma kapasitesi sınırlı köprüler ile ağır yağış veya toprak kayması gibi sebeplerle yolun geçici olarak zayıf kalmasıdır.

Tonaj yasağı için ön uyarı nasıl yapılır?

TT-23 veya TT-24 yasak noktasına dikildiğinde, o nokta bir kavşakta değilse aynı levha başka bir güzergâh seçilebilecek en son kavşağa da konmalıdır. Bu ön bilgi levhasının altındaki ilave panel, levha ile yasak yeri arasındaki mesafeyi yazar. Standartlar-1'in Şekil 40'ı bu düzeni yüklü ağırlık levhası üzerinden gösterir; genişlik levhası (TT-20) için de belge aynı kuralı koyar.

Yükseklik sınırı levhası nasıl hesaplanır?

Yükseklik sınırı levhası (TT-21), toplam yüksekliği levhadaki değeri aşan aracın girişini yasaklar. Standartlar-1 önce hangi yapıların işaretleneceğini belirler: "Gabarisi 5 metreden daha yüksek olan alt geçit, tünel vb. yapılar için herhangi bir gabari işaretlemesi yapılmaz."

Yükseklik gabarisi 5 m veya daha düşük olan yapılarda levhaya, yapı yüksekliğinin 20 cm altındaki değer yazılır; belge bu farkı güvenlik payı olarak tanımlar. Levhaya yansıtıcı malzemeden yapılmış engel işaretleri eşlik eder. Yolun üst kısmına konan engel işaretlerinde kırmızı ve beyaz renkli, düşey doğrultulu şeritler bulunur.

Yükseklik levhası nereye konur?

TT-21 yapının alnında kullanılır; ayrıca yapıya yaklaşırken yolun sağına, altında mesafeyi gösteren panelle bir kez daha konur. Bölünmüş yollarda bu yaklaşım levhası yolun iki tarafında da bulunmalıdır. Yaklaşım mesafesi Standartlar-1'deki Tablo 11'e göre işletme hızından bulunur:

Bölünmüş yollarda sürücünün güzergâhını önceden belirleyebilmesi için TT-21, yapıya en yakın kavşak girişinde ilave panelle birlikte kullanılır; levha kavşak öncesi yön levhasının içine de yerleştirilebilir. KGM'nin hemzemin demiryolu geçidi şemasında da TT-21 ve gabari konsolu yer alır; belgeye göre elektrik hattı yoksa bunlara gerek yoktur.

Genişlik sınırı levhasındaki değer nasıl bulunur?

Genişlik sınırı levhası (TT-20), toplam genişliği levhadaki değeri geçen taşıtın girişini yasaklar. Standartlar-1, dar köprü veya dar alt geçit gibi daralan yol kesimlerinde bu levhanın gerekli olabileceğini belirtir. Değer, iki yandaki engeller arasındaki genişlikten her kenar için 20 cm güvenlik payı çıkarılarak bulunur: belgedeki çizimde engeller arası 2,70 m olan geçitte levhada 2,30 m yazar.

Genişlik sınırı şerit düzenleme levhalarının üzerine de işlenebilir. Standartlar-1'e göre bu levhalarda, belirtilen genişlikten geniş taşıtların giremeyeceği şerit gösterilebilir; TT-20 de yol çalışmalarında daralan şeritleri belirtmek için bu levhalarda kullanılabilir. Sitemizdeki genişlik sınırlı şerit düzenleme levhası (B-51a), iki şeridi seyir yönüne, birini karşı yöne ayıran düzende orta şerit için bu sınırı gösterir.

Uzunluk sınırı levhası ne zaman kullanılır?

Uzunluk sınırı levhası (TT-22), uzunluğu levhada yazan değeri aşan taşıtın ya da katarın girişini yasaklar. Standartlar-1'e göre bu levha, uzun araçların trafikte rahatsızlığa ya da başka sorunlara yol açabileceği cadde ve yollarda kullanılabilir.

Yol çalışmasında sarı zeminli tonaj levhası kullanılır mı?

Evet. Standartlar-1'e göre yapım, bakım ve onarım sahalarında T ve TT grubu levhalar, standart şekil ve renkleri aynen korunarak sarı zeminli bir fonun içinde uygulanır. KGM'nin 2023 tarihli yol yapım standardı ayrıca çalışma alanındaki levhaların yüksek yansıtma özelliği olan malzemeden (ASTM D-4956 Tip 3, Tip 4, Tip 8, Tip 11) yapılmasını ister.

Yol bakım onarım levhalarımız arasında sarı zeminli dingil ağırlığı, yüklü ağırlık, yükseklik ve genişlik levhaları bulunur.

Kapalı otopark ve fabrika girişinde tonaj levhası kullanılabilir mi?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesi, trafik işaretlerinin temin ve tesisini yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlara verir. Site, kapalı otopark, fabrika veya depo sahası gibi özel bir alanda ağırlık ya da yükseklik sınırı konacaksa, KGM levhalarıyla aynı görünüşü ve anlamı taşıyan levha seçmek iyi uygulamadır; yükseklik değerinde 20 cm güvenlik payını esas almak da bu yaklaşıma uyar.

Özel alanlar için yükseklik sınırı otopark levhası, genişlik sınırı otopark levhası, uzunluk sınırı otopark levhası, dingil başına düşen ağırlık otopark levhası ve sarı fonlu yüklü ağırlık otopark levhası Otopark Levhaları kategorimizde yer alır; yükseklik, genişlik, uzunluk ve dingil levhalarının da sarı fonlu çeşitleri vardır. Özel alanda levha kullanımının yasal çerçevesini özel alanlara trafik levhası koymak yazımızda anlattık.

Kamyon giremez levhası ile tonaj levhası arasındaki fark nedir?

Kamyon giremez levhası (TT-10a) yasağı araç türüne göre koyar. 2918 sayılı Kanun'un 3. maddesinde kamyon şöyle tanımlanır: "İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır." Standartlar-1 de bu levhanın açıklamasında aynı 3,5 tonluk sınırı esas alır.

Tonaj levhası ise aracın türüne bakmaz; yüklü ağırlığı ya da dingil yükü sınırı aşan her aracın girişini yasaklar. Kamyon giremez levhasının ek panelli kullanımını ve araç türüne göre konan öteki yasakları girilmez ve giremez levhaları yazımızda topladık.

Sıkça Sorulan Sorular

Tonaj levhasında yazan ton neyi gösterir?

Yüklü ağırlık levhasında (TT-24) ton, aracın yüksüz ağırlığına sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın eklenmesiyle bulunan toplam ağırlığın sınırıdır. Dingil levhasında (TT-23) ise tek bir dingile düşen yükün sınırını gösterir. Örneğin 7 ton yazan bir TT-24 levhasının bulunduğu yola, yüklü ağırlığı 7 tonu geçen araç giremez. Kamyon giremez levhasından farkı, aracın türüne değil ağırlığına bakmasıdır.

5 metreden yüksek köprü ve tünellere yükseklik levhası konur mu?

Hayır. Standartlar-1'e göre gabarisi 5 m'den yüksek alt geçit ve tünel gibi yapılar için gabari işaretlemesi yapılmaz. Gabarisi 5 m veya daha düşük yapılara ise yüksekliklerinin 20 cm altındaki değeri gösteren TT-21 levhası ve yansıtıcı engel işaretleri konur. Örneğin gabarisi 4,20 m olan bir alt geçitte levhaya 4,00 m yazılır.

Genişlik sınırı levhasına yolun tam genişliği mi yazılır?

Hayır. Standartlar-1, engeller arasındaki genişliğin her iki kenarında 20 cm güvenlik payı bırakılmasını öngörür. Belgedeki örnekte iki engel arası 2,70 m olan dar geçitte sağdan ve soldan 20 cm ayrılır, levhaya 2,30 m yazılır. Bu değeri aşan taşıt, örneğin dar bir köprüye ya da alt geçide giremez.

Tonaj levhası kaç cm olmalı?

Tonaj levhaları yuvarlak tanzim levhası olduğu için Standartlar-1'deki daire ölçüleri geçerlidir: normal ebat 600 mm, küçük ebat 450 mm, büyük ebat 900 mm. Bu levhaları Ankara'daki üretimimizde galvaniz sacdan yapıyoruz; sac kalınlığı 1,5 mm ya da 2 mm, reflektif sınıfı normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) olarak seçilebilir. Levhalar omega direğe takılacak vida delikleriyle hazırlanır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu

Tonaj, yükseklik ve genişlik sınırı levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.