Trafik Tanzim İşaretleri ve Anlamları (TT Grubu)

Trafik tanzim işaretleri, yol kullanıcılarına uymak zorunda oldukları öncelik, yasaklama, kısıtlama ve mecburiyetleri bildiren TT grubu levhalardır. Uyarı levhaları ilerideki tehlikeyi haber verir; tanzim levhaları ise doğrudan kural koyar: dur, girme, dönme, geçme, belirtilen hızı aşma ya da okun gösterdiği yönden git. Aşağıda trafik tanzim işaretleri ve anlamlarını üç alt grupta, resimli örneklerle ve KGM kurallarıyla bulabilirsiniz.

Trafik tanzim işaretleri nedir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik, trafik işaret levhalarını beş gruba ayırır: tehlike uyarı (T), trafik tanzim (TT), bilgi (B), duraklama ve parketme (P) ve otoyol işaretleri. Yönetmeliğe göre TT grubu, yoldan yararlananlara trafik düzeni ve güvenliği için uymaları gereken yasaklama, kısıtlama ve mecburiyetleri bildirir.

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'de TT grubu TT-1'den TT-45'e kadar numaralanır. a, b, c gibi alt kodlar da sayıldığında bu bölümde 68 levha ayrı başlık altında anlatılır. Bütün grupların resimli listesi için trafik levhaları ve anlamları rehberimize bakabilirsiniz.

Park etme ve duraklama yasakları TT grubunda değil, P grubunda yer alır. Bu levhaları duraklama ve park etme işaretleri yazımızda ayrıca anlattık.

Trafik tanzim levhaları kaç gruba ayrılır?

Standartlar-1, trafik tanzim levhalarını üç alt grupta inceler: öncelik bildirenler, yasaklama ve kısıtlama bildirenler, mecburiyet bildirenler. Alt grubu çoğu zaman levhanın şeklinden ve renginden ayırt edebilirsiniz.

Tablodaki kod aralıkları Standartlar-1'in bölüm başlıklarına göre verilmiştir. Belgenin giriş metni TT-42–TT-45 arasındaki levhaları yasaklama ve kısıtlama bildirenler arasında da sayar; bölüm düzeninde ise bu levhalar mecburiyet başlığı altında yer alır. Yol yapım, bakım ve onarım çalışmalarında aynı T ve TT levhaları, şekil ve renkleri korunarak sarı zemin üzerinde kullanılır; bu geçici düzen için yol bakım onarım levhaları yazımıza bakabilirsiniz.

Öncelik bildiren trafik tanzim işaretleri nelerdir?

Öncelik levhaları kavşakta ya da dar bir yol kesiminde kimin önce geçeceğini belirler. TT grubundaki üç öncelik levhasına bilgi grubundan Önceliği Olan Yön (B-37), Ana Yol (B-38) ve Ana Yol Sonu (B-39) levhaları eşlik eder.

Yol Ver (TT-1)

Yol Ver levhası tepesi aşağı bakan, kırmızı kenarlı ve sembolsüz bir eşkenar üçgendir. Tali yoldan gelen sürücü, ana yolda araç varsa durup yol verir, yoksa kontrollü geçer. Modern dönel kavşağa katılan kollarda ve yeterli hızlanma şeridi olmayan otoyol girişlerinde de kullanılır.

Dur (TT-2)

Dur levhası kırmızı zeminli bir sekizgendir; bu levhayı gören sürücü kavşağa girmeden tam durur ve bütün araçlara yol verir. KGM, Dur levhasının rastgele her kavşağa konmamasını ister; gereksiz kullanım, levhanın gerçekten gerekli olduğu yerlerde uyulmasını azaltır.

Levhaya yaklaşırken görüş yetersizse Yol Ver ve Dur levhaları ön uyarılı kullanılır. Yol Ver levhası kavşağa olan mesafeyi gösteren ek panelle daha önce bir kez daha konur; Dur levhasının ön uyarısı ise Yol Ver levhası ve altındaki ek panelle yapılır. Standartlar-1'deki ölçüt şöyledir:

Karşıdan Gelene Yol Ver (TT-3)

Karşıdan gelene yol ver levhası, iki yönlü akışın zor ya da imkânsız olduğu dar yol kesimlerinde önceliğin karşı yöndeki araçlara ait olduğunu bildirir. Levhadaki kırmızı ok her zaman yukarıyı gösterir. Karşı yönde ise B-37 Önceliği Olan Yön levhası bulunmalıdır.

Yasaklama ve kısıtlama levhaları neyi yasaklar?

Bu alt grup, TT grubunun en kalabalık bölümüdür. Levhalar beyaz zeminli, kırmızı kenarlı dairedir; yasaklanan araç ya da hareket siyah sembolle gösterilir. Ek panelde aksi yazmıyorsa yasak, levhanın dikildiği noktada başlar ve aksini bildiren levhaya ya da bir sonraki kavşağa kadar sürer. Yasak kavşaktan sonra da geçerli olacaksa levha tekrarlanır.

Giriş yasakları (TT-4 – TT-19)

Girişi olmayan yol levhası (TT-4), her türlü taşıt girişinin yasak olduğu yol ağzına konur ve çoğunlukla yolun karşı yönden tek yönlü trafiğe ayrıldığını gösterir. KGM, bu levhanın her zaman yolun sağına, ilave vurgu gerekiyorsa soluna da konmasını öngörür. TT-5 Taşıt Trafiğine Kapalı Yol ise yolun iki yönde de taşıt trafiğine kapalı olduğunu bildirir.

Diğer giriş yasakları belirli bir araç türünü hedefler:

• Kamyon giremez (TT-10a) ve otobüs giremez (TT-10b). Standartlar-1 bu levhada kamyonu, azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla olan yük taşıtı olarak tanımlar.
• Motosiklet giremez (TT-7), bisiklet (TT-8) ve motorlu bisiklet (TT-9) giremez.
• Motosiklet hariç motorlu taşıt trafiğine kapalı yol (TT-6) ve motorlu taşıt giremez (TT-18).
• At arabası (TT-13), el arabası (TT-14), patlayıcı ve parlayıcı madde taşıyan taşıt (TT-16a) ve su kirletici madde taşıyan taşıt (TT-17) giremez levhaları.

Bu levhaların bir kısmında yasak, altına konan ek panelle daraltılabilir. Örneğin yasağın yalnız belirli saatlerde geçerli olduğu ya da hastaneye giden araçların hariç tutulduğu panelde yazılır.

Ölçü ve ağırlık kısıtlamaları (TT-20 – TT-25)

Bu levhaların çoğu köprü, alt geçit ve tünel gibi sınırlı yapılarda kullanılır. Genişlik ve yükseklik levhalarındaki rakam yapının gerçek ölçüsü değil, güvenlik payı düşülmüş değerdir.

TT-20, TT-23 ve TT-24 yasak noktasına konduğunda, alternatif yol seçilebilecek son kavşağa da mesafe paneliyle birlikte konur. Böylece ağır araç sürücüsü geri dönmek zorunda kalmadan güzergâhını değiştirebilir.

Dönüş ve geçme yasakları (TT-26 – TT-28)

Sağa dönülmez (TT-26a), sola dönülmez (TT-26b) ve U dönüşü yapılmaz (TT-26c) levhaları, sürücünün manevradan güvenle vazgeçebileceği bir noktaya, kavşaktan önce konur. Sola dönüşün de yasak olduğu kavşakta ayrıca U dönüşü levhası kullanılmaz; tek başına sola dönülmez levhası yeterlidir.

Öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası (TT-27), görüşün kapalı olduğu kurplarda ve geçmenin tehlikeli olduğu kesimlerde yolun iki tarafına konur. Görüşün açık olduğu iki yönlü yollarda köprü, tünel ve hemzemin geçit yaklaşımlarında bu yapılara 150 m kala kullanılır. Kamyonlar için geçme yasağı levhası (TT-28) ise azami ağırlığı 3,5 tonun üzerindeki yük taşıtlarını, özellikle dik ve uzun rampalarda sınırlar.

Hız sınırı ve diğer yasaklar (TT-29 – TT-31)

Azami hız sınırlaması levhası (TT-29a) uyulması gereken en yüksek hızı gösterir ve hız sınırının değiştiği her noktaya konur. Sınır uzun bir kesimi kapsıyorsa levha yaklaşık her 10 km'de bir tekrarlanır. Limitler genellikle 20 km/s'lik adımlarla (70-50-30 gibi) düşürülür veya artırılır; bölünmüş yollarda levha yolun iki tarafında da kullanılmalıdır.

Sitemizde bu levha 10 km'den 120 km'ye kadar, 10'ar km arayla ayrı ürünler olarak yer alır; örneğin 50 km azami hız sınırlaması levhası.

Azami hız bölgesi levhası (TT-29b) ise okul, askerî bölge, liman ya da sanayi bölgesi gibi alanlara girildiğini ve bölgedeki bütün yollarda geçerli hız sınırını bildirir. Okul bölgesi azami hız sınırı levhası bu türün bir örneğidir; levha bölgeye giren her yola konur. Sesli ikaz cihazlarının kullanımı yasaktır (TT-30) ve gümrük, durmadan geçmek yasaktır (TT-31) levhaları da bu alt gruptadır.

Yasak nerede biter? Sonu levhaları (TT-32 – TT-34)

Sonu levhaları beyaz zeminlidir; sembol, rakam ve çapraz bant siyahtır. Her yasak kendi sonu levhasıyla kaldırılır:

• Geçme yasağı sonu (TT-34a), TT-27 kullanıldığında yasağın bittiği noktaya her zaman konur. Kamyonlar için geçme yasağı sonu (TT-34b) ise TT-28'in karşılığıdır.
• Hız sınırlaması sonu (KGM kodu TT-33a), TT-29a ile getirilen sınırın bittiğini ve o yol için yasal hız limitlerine dönüldüğünü bildirir. Azami hız bölgesinin bittiğini TT-33b gösterir.
• Bütün yasaklama ve kısıtlamaların sonu (TT-32), daha önce birden fazla yasak konmuşsa hepsini tek levhayla kaldırır. Bu levhada kenar çerçevesi bulunmaz.

Mavi yuvarlak mecburiyet levhaları ne anlama gelir?

Mavi zeminli yuvarlak levhalar mecburiyet bildirir: sürücü ya da yaya, levhanın gösterdiği yönü, yolu veya hızı izlemek zorundadır. Ok ve semboller beyazdır. Mecburiyet yalnız belirli araçlar için geçerliyse ya da bazı araçlar hariç tutulacaksa levhanın altına araç figürlü ek panel konur.

Mecburi yön levhaları (TT-35)

TT-35 serisinde sekiz levha vardır: sağa mecburi yön (TT-35a), sola mecburi yön (TT-35b), ileri mecburi yön (TT-35c), ileri ve sağa (TT-35d), ileri ve sola (TT-35e), sağa ve sola (TT-35f), ileride sağa (TT-35g) ve ileride sola mecburi yön (TT-35h). Çoğunlukla kavşaktaki bazı kolların tek yönlü olduğu yerlerde, dönüş yasağı levhalarıyla birlikte kullanılırlar.

Standartlar-1'e göre mecburi yön levhaları normalde kavşağın önüne konur; TT-35a, TT-35b ve TT-35c ise kavşak içinde kullanılır.

Sağdan gidiniz ve ada etrafında dönünüz (TT-36, TT-37)

Sağdan gidiniz levhası (TT-36a) refüj ve ada başlarına konur ve sürücünün bu engele çarpmasını önler; aksine bir işaret yoksa sağa veya sola dönüşü engellemez. Sokak aydınlatması olmayan yerleşim dışı alanlarda bu levha refüj başı ek levhasıyla tamamlanır. Her iki yandan gidiniz (TT-36c), ayırıcının iki yanındaki yolun da aynı yöne aktığını gösterir.

Soldan gidiniz levhası (TT-36b), Standartlar-1'e göre yol yapım, bakım ve onarım işlerinde hareketli çalışma araçları üzerinde trafiği geçici olarak ok yönüne aktarmak için kullanılabilir. Ada etrafında dönünüz levhası (TT-37) ise modern dönel kavşağın her girişine, Yol Ver ya da Dur levhasıyla birlikte konur.

Mecburi bisiklet, yaya ve atlı yolları (TT-38 – TT-40, TT-44, TT-45)

Mecburi bisiklet yolu levhası (TT-38a), yalnız bisikletliler için yapılmış yolun başına konur ve diğer araçların bu yolu kullanamayacağını bildirir; levha her kesişimden sonra tekrarlanır. Mecburi yaya yolu (TT-39a), taşıt yolundan ayrılmış yaya yolları içindir; taşıt yolu kenarındaki kaldırımlarda kullanılmaz. Mecburi atlı yolu (TT-40a) ise örneğin park içinde atlılar için yapılmış ayrı yollarda kullanılabilir.

Her mecburi yolun bittiği yer kendi sonu levhasıyla belirtilir (TT-38b, TT-39b, TT-40b). Yayaların ve bisikletlilerin birlikte ya da ayrı bölümlerde kullandığı yollar TT-44 ve TT-45 levhalarıyla gösterilir.

Asgari hız ve zincir mecburiyeti (TT-41, TT-42)

Mecburi asgari hız levhası (TT-41a), otoyol veya benzer standarttaki yollarda levhadaki hızın altında gidilemeyeceğini bildirir. Azami hız levhasından farkı mavi zeminidir. Mecburi asgari hız sonu (TT-41b) bu zorunluluğu kaldırır. Zincir takmak mecburidir levhası (TT-42a) ise çekiş tekerleklerinin en az ikisine zincir takılmasını zorunlu kılar ve kar figürlü ek panelle kullanılır.

Trafik tanzim levhaları hangi ölçüde ve nasıl konur?

Levha ölçüsü yolun türüne göre seçilir. Standartlar-1'deki normal ebat çoğu yol için esastır; dar şehir içi sokaklarda ve trafiğin yavaş aktığı yerlerde küçük ebat kullanılabilir.

Büyük ebat; otoyollarda, yerleşim yeri dışında aynı yönde iki veya daha fazla şeridi olan bölünmüş yollarda ve yerleşim yeri dışında yıllık ortalama günlük trafiği 2.500 aracı aşan yollarda kullanılır. Dur levhası yerleşim yeri dışındaki yollarda 900 mm olarak uygulanır.

Montajda levhanın alt kenarı yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m yükseklikte olmalıdır. Bütün levhalar reflektif olmalı veya aydınlatılmalıdır. KGM'nin malzeme seçim tablosuna göre Yol Ver, Dur, öndeki taşıtı geçmek yasaktır, azami hız ve sağdan gidiniz levhalarında her yol türünde en az C2 (yüksek performans) sınıfı öngörülür. Diğer yol kenarı levhalarında C1 (normal performans) yalnız otoyol ve bölünmüş yol dışındaki aydınlatılmamış yollarda yeterlidir. Aynı direkte farklı reflektif türünde levhalar birlikte kullanılmaz.

İlgi Trafik'te trafik tanzim levhaları Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretilir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlanır. Ölçü seçenekleri her ürün sayfasında yer alır.

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine göre trafik işaretlerini yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş koyar; bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz. Kamuya açık bir yol için levha talebi, yolun bağlı olduğu kuruluşa (belediye ya da KGM) iletilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik tanzim işaretleri ile tehlike uyarı işaretleri arasındaki fark nedir?

Tehlike uyarı işaretleri (T grubu) kırmızı kenarlı üçgenlerdir ve ilerideki viraj, kaygan yol ya da yaya geçidi gibi tehlikeleri haber verir; sürücüden dikkat ister. Trafik tanzim işaretleri (TT grubu) ise doğrudan kural koyar: öncelik verdirir, bir hareketi yasaklar ya da belirli bir yönü veya yolu zorunlu kılar. Tanzim levhalarının çoğu yuvarlaktır.

Mavi yuvarlak trafik levhaları ne anlama gelir?

Mavi zeminli yuvarlak levhalar TT grubunun mecburiyet bildiren levhalarıdır. Sürücünün ya da yayanın levhadaki ok yönünü, yolu veya hızı izlemek zorunda olduğunu gösterirler. Sağa mecburi yön, sağdan gidiniz, mecburi bisiklet yolu ve mecburi asgari hız levhaları bu gruptadır. Kırmızı kenarlı beyaz yuvarlak levhalar ise yasaklama ve kısıtlama bildirir.

Bir yasaklama levhası ne kadar süre geçerlidir?

Ek panelde aksi yazmıyorsa yasak, levhanın dikildiği noktada başlar ve aksini bildiren levhaya ya da bir sonraki kavşağa kadar sürer. Kavşaktan sonra da geçerli olması isteniyorsa levha tekrarlanır. Meskûn mahal levhasıyla birlikte konan bir tanzim levhası ise başka bir levha farklı kural koymadıkça bütün yerleşim yeri boyunca geçerlidir.

Trafik tanzim levhası kaç cm olmalı?

Standartlar-1'e göre yuvarlak tanzim levhalarının normal ebadı 60 cm'dir. Dar şehir içi sokaklarda 45 cm, otoyol ve yoğun yerleşim dışı yollarda 90 cm kullanılır. Yol Ver levhası normalde 90 cm kenarlı üçgen, Dur levhası yerleşim yeri içinde 75 cm, dışında 90 cm sekizgendir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1

Dur, hız sınırı, giriş yasağı ve mecburi yön levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.