Dar Yolda Geçiş Önceliği: Karşıdan Gelene Yol Ver Levhası Ne Söyler?

Dar yolda geçiş önceliği, levha varsa levhaya göre belirlenir: karşıdan gelene yol ver levhasını (TT-3) gören sürücü bekler, karşı yönde önceliği olan yön levhasını (B-37) gören sürücü önce geçer. Levha yoksa Karayolları Trafik Yönetmeliği'ndeki karşılaşma kuralları uygulanır. Yol çalışması nedeniyle tek şeridin açık kaldığı kesimlerde aynı düzen, sarı zeminli levhalarla kurulabilir.

Karşıdan gelene yol ver levhası hangisidir?

Karşıdan gelene yol ver levhası, Trafik Tanzim grubunda TT-3 koduyla yer alır. Kırmızı kenarlı, beyaz zeminli yuvarlak bir levhadır; içinde aşağı bakan siyah bir ok ile yukarı bakan kırmızı bir ok bulunur. KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları'na göre kırmızı ok daima yukarıya bakmalıdır.

Standarttaki tanım şöyledir: Bu işaret levhası, "iki yönlü trafik akışının zor ya da imkânsız olduğu dar yol kesimlerinde öncelik hakkının karşıdan gelen araçlara ait olduğunu belirtmek amacıyla kullanılır." Levhayı gören sürücü, dar kesime girmeden karşıdan gelen aracın geçmesini bekler.

KGM, TT-3'ü Yol Ver (TT-1) ve Dur (TT-2) levhalarıyla birlikte "öncelik bildiren" işaretler arasında sayar. Yol Ver ve Dur ağırlıkla kavşaklarda kullanılırken TT-3, kavşak dışındaki dar yol kesiminde tek araçlık geçişin önceliğini düzenler. Kavşakta kimin önce geçtiğini Dur ve Yol Ver levhaları yazımızda ayrıca anlattık.

Yasaklama yalnız belirli türdeki araçlar için söz konusuysa, levhanın altında o araçların (ör. kamyon) sembolünü taşıyan ek bir panel kullanılır.

Önceliği olan yön levhası ne anlama gelir?

Önceliği olan yön levhası (B-37), TT-3'ün karşı yöndeki eşidir. KGM standardına göre levha, "iki aracın yan yana geçemeyecek kadar dar olduğu yol kesimlerinde, bu yönden gelen araçların daralan kesimden öncelikle geçiş yapma hakkına sahip olduğunu bildirir."

B-37 bir bilgi işaretidir; mavi zeminlidir, yukarı bakan oku beyaz, aşağı bakan oku kırmızıdır. Standart, bu levhada kırmızı okun daima aşağıya bakması gerektiğini belirtir.

Bu iki levha birbirinden ayrı kullanılmaz. Standarda göre B-37 "sadece, karşı yönde TT-3 nolu Karşıdan Gelene Yol Ver levhasının kullanılmış olması halinde" konulmalıdır. TT-3 için de karşı yönde B-37 bulunması şartı aranır.

Dar yolda geçiş önceliği kimde? Levha yoksa kural ne?

Levha olmayan dar yollarda Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 106. maddesi uygulanır. Madde, araç sürücülerinin şu şekilde geçiş kolaylığı sağlamak zorunda olduğunu sayar:

• İki yönlü trafiğin kullanıldığı yollarda karşı yönden gelen araçların hareketini zorlaştıran bir durum varsa, "geçişi kolaylaştırmak için yer ayırmak, aracını sağ kenara yanaştırmak, gerekli hallerde sağa yanaşıp durmak".
• Fazla eğimli yollarda karşılaşma hallerinde, çıkan araç için geçiş güç veya mümkün değilse inen araçların "varsa önceden sığınma cebine girmek, sığınma cebi yoksa sağ kenara yanaşıp durmak", çıkan araç için manevra imkânı bulunmadığı açıkça anlaşılırsa geri gitmek.
• "Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti yoksa" motorsuz araç sürenlerin motorlu araçlara; otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürenlerin "yazılış sırasına göre kendisinden öncekilere" geçiş hakkı vermesi.

"Aksini gösteren bir trafik işareti yoksa" ifadesi nedeniyle dar kesimde TT-3 ve B-37 varsa araç türüne göre sıralama değil levhalar esas alınır. Kanunda bu kurallar, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 56. maddesinde "Gelen trafikle karşılaşma" (b) ve "Geçiş kolaylığı sağlamak" (e) bentlerinde yer alır.

Yönetmeliğin 137. maddesi geri gitmeyi genel olarak sınırlar; ancak "iki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar olan iki yönlü yol kesimlerinde karşılaşma ve geçiş kolaylığı sağlama" amacıyla geri gitmeyi bu yasağın dışında tutar.

Daralan kaplamada kim önce geçer?

Daralan kaplama levhaları, sürücüyü dar kesim başlamadan uyarır. Bunlar Tehlike Uyarı grubundaki üç levhadır: her iki taraftan daralan kaplama levhası (T-4a), sağdan daralan kaplama levhası (T-4b) ve soldan daralan kaplama levhası (T-4c).

KGM standardına göre bu işaretler, yol kaplamasının devamlı veya geçici nedenlerle daraldığı ve araçların "önlem almaksızın yan yana geçemeyebilecekleri" kesimleri belirtmek için kullanılır. Daralan kaplama levhası tek başına kimin önce geçeceğini söylemez; yalnız daralmayı haber verir. Önceliği TT-3 ve B-37 belirler.

KGM örneğinde levhalar hangi sırayla dizilir?

Standartlar-1'deki yolun bir kenarındaki ve her iki tarafındaki daralmalara ait örnek şekillerde, dar kesime yaklaşan her iki yönde aynı düzen görülür: önce daralan kaplama levhası, ardından öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası, dar kesime en yakın noktada ise yöne göre TT-3 ya da B-37. Yolun bir kenarındaki daralma örneklerinde TT-3, daralmanın kendi şeridinde olduğu yöne konmuştur. Standart bu şekillerin genel bir işaretleme gösterdiğini, ayrıntı için yol yapım işaretleme kitabına bakılmasını belirtir.

Önceliği hangi yöne vermek gerekir?

Standart, TT-3'ün ancak sürücülerin "hem gece hem de gündüz, bu yol kesiminin bütün uzunluğunu açık bir biçimde" görebildiği ve karşı yönde B-37'nin konulduğu durumda kullanılmasını ister. Standarda göre levhalar, aşağıdaki öncelik düzenini sağlayacak biçimde yerleştirilmelidir:

• Eğimli yollarda, iniş halindeki taşıtlar tırmanma halindekilere öncelik verir.
• Trafik akımının az olduğu yöndeki taşıtlar karşı yöndekilere öncelik verir.
• Bir yerleşme merkezinden çıkan taşıtlar, yerleşme merkezine yaklaşanlara öncelik verir.

Daralma uzun bir kesim boyunca sürüyorsa daralan kaplama levhasının altına kesimin uzunluğunu gösteren ek bir panel konur. Yol genişliği 5,50 m ve daha az bir değere inerse kaplama genişliği de ek panelde belirtilir. Bölünmüş yollardaki çalışma daralmalarında ve bölünmüş yoldan iki yönlü yola geçişlerde T-4 levhaları kullanılmaz. Daralan kaplama levhalarının ayrıntısını yol daralması ve eğim levhaları yazımızda bulabilirsiniz.

Yol çalışmasında tek şeritten geçiş nasıl düzenlenir?

KGM'nin 2023 tarihli Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları'na göre trafiğe açık kalan yol genişliği en az 5,50 m ise trafik iki yönlü sağlanır. Genişlik 5,50 m ile 2,75 m arasındaysa ve kesim iki yöne hizmet edecekse trafik, dört yöntemden biriyle tek yönde kontrollü olarak geçirilmelidir.

Öncelikli yön işaretleri için tablodaki sınırlara ek olarak bir görüş koşulu vardır: yaklaşan sürücüler, trafik konileri veya onarım yaklaşım levhalarıyla sınırlanan alanın 60 m öncesinden bu alanın 60 m ilerisini görebilmelidir.

TT-3 yol çalışması nedeniyle kullanılıyorsa Standartlar-1'e göre öncelik hakkı normal olarak en fazla trafiği taşıyan yöne ait olmalıdır. Trafiğin büyük kısmını işe gidip gelenlerin oluşturduğu kesimlerde önceliğin sabah ve akşam saatlerinde tersine çevrilmesi gerekebilir.

Sarı zeminli karşıdan gelene yol ver levhası

Çalışma alanlarında standart levhalar, ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeden sarı zeminli dörtgen levhalar içinde kullanılır. 2023 standardı bu levhaları YBTT-3 (karşıdan gelene yol ver) ve YBB-37 (önceliği olan yön) olarak gösterir. Sitemizde sarı zeminli karşıdan gelene yol ver levhası yol bakım onarım levhaları arasında yer alır.

Daralan kaplama uyarıları da çalışma alanında sarı zeminli olarak kullanılır: sarı zeminli her iki taraftan daralan kaplama levhası, sarı zeminli sağdan daralan kaplama levhası ve sarı zeminli soldan daralan kaplama levhası. 2023 standardındaki bazı işaretleme şemalarına düşülen nota göre trafik portatif trafik ışıklarıyla kontrol ediliyorsa her iki taraftan daralan kaplama levhası yerine ışıklı işaret cihazı levhası (T-16) kullanılır.

2023 standardı, yapım, bakım ve onarım alanlarındaki levhaların yüksek yansıtma özelliğine sahip malzemeden (ASTM D4956 tip 3, tip 4, tip 8, tip 11) imal edilmesini ister.

Karşıdan gelene yol ver levhası siparişinde nelere bakılır?

TT-3 yuvarlak bir levhadır. KGM standardında normal ebat daire için 600 mm'dir; şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda kullanılan küçük ebat 450 mm'dir. Daralan kaplama levhaları üçgendir; normal ebat 900 mm, küçük ebat 600 mm'dir. Bütün levhaların reflektif olması ya da aydınlatılması gerekir ve aynı direkteki levhalarda farklı reflektif tipleri karıştırılmaz.

İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da galvaniz sac üzerine, 1,5 mm ve 2 mm kalınlık ile normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretir. Levhalar omega direğe uygun vida delikli hazırlanır. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'e göre kamu yolunda işaretlerin temini ve tesisinde yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlar görevli ve yetkilidir. Site içi yollar, fabrika sahaları veya özel tesislerdeki dar geçitlerde ise aynı levha düzenini kullanmak iyi bir uygulamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Karşıdan gelene yol ver levhası ne anlama gelir?

Karşıdan gelene yol ver levhası (TT-3), iki yönlü trafiğin zor ya da imkânsız olduğu dar yol kesiminde öncelik hakkının karşıdan gelen araçlarda olduğunu bildirir. Levhayı gören sürücü, dar kesime girmeden karşıdan gelen aracın geçmesini bekler. Levhada kırmızı ok yukarı, siyah ok aşağı bakar; karşı yönde ise mavi zeminli önceliği olan yön levhası (B-37) bulunur.

Levha yoksa dar yolda kim yol verir?

Levha yoksa Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 106 uygulanır. Fazla eğimli yollarda çıkan araç için geçiş güç veya mümkün değilse inen araç sığınma cebine girer, cep yoksa sağ kenara yanaşıp durur. Dar taşıt yolunda motorsuz araçlar motorlu araçlara, motorlu araçlar da maddedeki sıraya göre kendisinden öncekilere geçiş hakkı verir.

Önceliği olan yön levhası tek başına konabilir mi?

Hayır. KGM standardına göre önceliği olan yön levhası (B-37), yalnız karşı yönde karşıdan gelene yol ver levhası (TT-3) kullanılmışsa konulmalıdır. TT-3 için de karşı yönde B-37 bulunması istenir. İki levha birlikte, dar kesimin iki ucunda hangi yönün bekleyip hangi yönün geçeceğini açıkça gösterir.

Daralan kaplama levhası öncelik bildirir mi?

Hayır. Daralan kaplama levhaları (T-4a, T-4b, T-4c) tehlike uyarı levhasıdır; yalnız kaplamanın her iki taraftan, sağdan ya da soldan daraldığını haber verir. Kimin önce geçeceğini TT-3 ve B-37 belirler. Levha yoksa sürücüler Yönetmelik md. 106'daki kurallara göre geçiş kolaylığı sağlar.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 106 ve 137; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 56; Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Karşıdan gelene yol ver ve diğer öncelik levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda, daralan kaplama uyarılarını Tehlike Uyarı Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.