Dur ve Yol Ver Levhaları: Farkı ve Kavşakta Kim Önce Geçer?

Dur levhası ile yol ver levhası farkı, kavşakta durmanın zorunlu olup olmamasıdır: dur levhasında kavşağa girmeden önce yol boş görünse bile durulur ve kavşaktaki bütün araçlara yol verilir; yol ver levhasında ise ana yoldan araç gelmiyorsa durmadan, kontrollü olarak geçilebilir. Aşağıda iki levhayı karşılaştırıyor, kavşakta kimin önce geçeceğini KGM standartlarına ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre anlatıyoruz.

Dur levhası ile yol ver levhası farkı nedir?

Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'e göre ikisi de trafik tanzim grubunun öncelik bildiren levhalarıdır. Aralarındaki fark, durma yükümlülüğünün koşullu ya da koşulsuz olmasıdır.

Son satır Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 9. maddesinden gelir: fasılalı olarak yanıp sönen sarı ışık "bu yerin yavaş ve dikkatli geçilmesini bildirir. (Yolver işaret levhası gibi)." Fasılalı olarak yanıp sönen kırmızı ışık ise "Dur işareti levhası anlamında olup gidilecek yolun açık olduğu görüldükten sonra yeniden hareket edilmesini bildirir."

Yol ver levhası ne anlama gelir?

Yol ver levhası, KGM tanımıyla "tali yoldan kavşağa yaklaşmakta olan sürücülerin, ana yoldan yaklaşan araç varsa durarak yol vermesi gerektiğini, ana yoldan yaklaşan araç yoksa kontrollü olarak geçebileceğini belirtir."

Yol ver levhası hangi kavşaklarda kullanılır?

Standartlar-1 yol ver levhasını, soldakinin sağdakine yol vermesi genel kuralının işe yaramadığı ama başka taşıt yoksa durmanın gerekmediği, görüşü açık kavşaklarda öngörür. Ana yola katılma şeritleri, modern dönel kavşağa katılan tüm kollar ve yeterli hızlanma şeridi olmayan ekspres yol ve otoyol girişleri de levhanın kullanım yerleri arasındadır.

Patikalarda ve ana yola çıkan toprak yollarda levhaya gerek görülmez; standarda göre bu yollardan gelenler her zaman ana yoldaki taşıtlara yol vermelidir.

Dur levhası ne anlama gelir ve ne zaman konur?

Dur levhası, KGM tanımıyla "sürücülerin bir kavşağa girmeden önce durarak kavşaktaki bütün araçlara yol vermeleri gerektiğini belirtir."

Standartlar-1'e göre dur levhası şu yerlerde kullanılır: tali yol ile ana yolun kesiştiği ve sağdaki araca yol ver genel kuralının uygulanmasının tehlikeli olduğu kavşaklar, boydan boya uzanan bir karayoluna ya da caddeye giren sokaklar, yakınındaki kavşaklarda ışıklı işaret cihazı bulunan ışıksız kavşaklar ve yüksek hız, kısıtlı görüş ya da ciddi kaza kaydı bulunan kavşaklar. KGM, levhanın rastgele her kavşağa konmamasını da ister.

Dur ve yol ver levhasının ön uyarısı nasıl yapılır?

Hız sınırı 80 km/s'in altındayken levhaya görüş uzaklığı 150 m'den, üzerindeyken 200 m'den azsa iki levha da ön uyarılı kullanılır. Dur levhasının ön uyarısı, yol ver levhası ve altındaki dur paneli ile yapılır; KGM'nin örnek çiziminde bu panelde DUR yazısı ve 150 m mesafe yer alır.

Dur levhası neden sekizgen, yol ver levhası neden ters üçgen?

KGM belgeleri bu şekillerin neden seçildiğini açıklamaz. Standartlar-1'de tanzim levhaları genel olarak yuvarlaktır; dur levhası kırmızı zeminli sekizgen, yol ver levhası tepesi aşağı bakan eşkenar üçgen olarak bu kuralın dışındadır. Ayrıntılar trafik levhalarının şekilleri yazımızdadır.

Kavşakta kim önce geçer?

Önce kavşağı kimin ya da neyin yönettiğine bakılır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 47. maddesine göre karayollarından faydalananlar "aşağıdaki sıralamaya göre" şunlara uymak zorundadır:

1. "Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine",
2. "Trafik ışıklarına",
3. "Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara".

Dur ve yol ver levhaları bu sırada üçüncü gelir. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumlarda geçiş önceliğini özetler.

Kanunun 57. maddesinin (b) bendindeki sıra, "Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda" uygulanır. Bu bende göre "Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara" ve "Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara" geçiş hakkını vermek zorundadır. (c) bendine göre ise "Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise" motorlu araçlar için kural şudur: "Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca" geçiş hakkını vermek zorundadır.

Kanunun 84. maddesine göre araç sürücüleri trafik kazalarında "Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama" hâlinde asli kusurlu sayılır. Kavşak kurallarına uymayan sürücüler için idari para cezası 57. maddenin ikinci fıkrasında düzenlenir.

Geçiş hakkı ile geçiş üstünlüğü aynı şey mi?

Değil. Kanunun 3. maddesine göre geçiş hakkı "Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır." Geçiş üstünlüğü ise "Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır."

Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar 71. maddede "öncelik sırasıyla" sayılır; listenin başında "Cankurtaran araçları, yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar" gelir. 55. maddenin (c) bendine göre de geçilmek istenen araçların sürücüleri, "Geçiş üstünlüğü bulunan bir aracın duyulur veya görülür işaretini alınca, bu araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt yolu üzerinde yer açmak, gerekiyorsa durmak" zorundadır.

Dar yolda kim önce geçer?

Öncelik bildiren üçüncü tanzim levhası karşıdan gelene yol ver levhasıdır (TT-3). Standartlar-1'e göre bu levha, iki yönlü trafik akışının zor ya da imkânsız olduğu dar yol kesimlerinde öncelik hakkının karşıdan gelen araçlara ait olduğunu belirtir. Levha, sürücülerin gece ve gündüz bu yol kesiminin bütün uzunluğunu açıkça görebildiği ve karşı yönde Önceliği Olan Yön levhasının (B-37) konduğu durumlarda kullanılır.

KGM, levhanın eğimli yollarda inen taşıtların tırmananlara, trafiğin az olduğu yöndeki taşıtların karşı yöndekilere ve yerleşme merkezinden çıkan taşıtların yerleşme merkezine yaklaşanlara öncelik verecek şekilde yerleştirilmesini ister. Kanunun 84. maddesi "Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama" hâlini de trafik kazalarında asli kusur sayar.

Yol çalışmasında ve özel alanlarda dur ve yol ver levhaları

Standartlar-1'e göre yapım, bakım ve onarım sahalarında T ve TT grubu levhalar, standart ve renkleri aynen korunarak sarı zemin renkli bir fon içinde uygulanır. Bu nedenle yol çalışmasındaki sarı fonlu dur levhası ve sarı fonlu karşıdan gelene yol ver levhası, normal levhalarla aynı anlamı taşır.

Yol çalışmalarında öncelik, bayrakçının kullandığı, bir yüzünde DUR diğer yüzünde GEÇ yazan trafik el işaretiyle de verilebilir; ayrıntılar yol bakım onarım levhaları yazımızdadır.

Site, otopark ya da fabrika gibi özel alanlarda kamu yolundaki standarda uymak iyi uygulamadır; otopark levhalarımız arasında bu alanlar için bir dur levhası da bulunur.

Dur ve yol ver levhası hangi ölçü ve malzemede seçilir?

Standartlar-1'e göre yol ver levhası normalde 900 mm kenarlı üçgendir; dur levhası yerleşim merkezlerinde 750 mm, dışındaki yollarda 900 mm'dir. KGM'nin reflektif malzeme seçim tablosu ikisi için de yol türü ve aydınlatma durumu ne olursa olsun en az yüksek performanslı (C2) malzeme öngörür. Küçük ve büyük ebatlar ile diğer levhaların reflektif sınıfı trafik tanzim işaretleri ve anlamları yazımızdadır.

Aynı yönde iki veya daha fazla şerit varsa, kavşak iki ya da daha fazla aracın yan yana yaklaşmasına imkân veriyorsa ya da kavşakta görüş kötüyse dur ve yol ver levhası yolun soluna da konur. İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine, normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Dur levhasında yol boşsa da durmak gerekir mi?

Evet. KGM tanımına göre dur levhası, sürücülerin kavşağa girmeden önce durarak kavşaktaki bütün araçlara yol vermesi gerektiğini belirtir; tanımda yolun boş olmasına bağlı bir istisna yoktur. Yol ver levhasından farkı da budur: standart, yol ver levhasını başka taşıt yoksa durmanın gerekmediği kavşaklar için öngörür.

Yol ver levhasında tam durmak zorunlu mu?

Ana yoldan araç geliyorsa evet. KGM'ye göre yol ver levhası, ana yoldan yaklaşan araç varsa durarak yol vermeyi, araç yoksa kontrollü olarak geçmeyi bildirir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 57. maddesine göre de "Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar."

Aynı kavşakta trafik ışığı ve dur levhası varsa hangisine uyulur?

Karayolları Trafik Kanunu'nun 47. maddesi uyma sırasını belirler: önce trafik zabıtası ve yetkili kişilerin uyarı ve işaretleri, sonra trafik ışıkları, ardından trafik işaret levhaları gelir. Bu nedenle ışık çalışıyorsa ışığa uyulur. Yönetmelik'in 9. maddesine göre fasılalı olarak yanıp sönen kırmızı ışık ise "Dur işareti levhası anlamında olup gidilecek yolun açık olduğu görüldükten sonra yeniden hareket edilmesini bildirir."

Sitemizin veya fabrikamızın içine dur levhası koyabilir miyiz?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesi trafik işaretlerinin temin ve tesisini yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlara verir ve "hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." der. Site, otopark veya fabrika gibi özel alanların içinde levha kullanılacaksa kamu yolundaki şekil, renk ve ölçü standardına uymak iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Dur, yol ver ve karşıdan gelene yol ver levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.