Ek Panel (PL) Levhaları Nedir? Süre, Mesafe ve Araç Panelleri

Ek panel levhaları, bir trafik işaret levhasının hemen altına takılan ve o levhanın mesajını açıklayan ya da tamamlayan beyaz zeminli levhalardır. Tehlikeye olan mesafeyi, yasağın geçerli olduğu saatleri, yasağın hangi araçları kapsadığını veya bir tesisin yönünü gösterirler. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) standartlarında bu levhalar PL grubu olarak anılır; "PL" öneki ek paneli belirtir.

Ek panel levhası nedir?

KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesi panelleri şöyle tanımlar: "Genellikle standart işaret levhalarının ve gerektiğinde diğer bilgi levhalarının altına yerleştirilen ve bu işaret levhalarının mesajları ile ilgili olarak ek bilgiler veren düşey işaretleme levhalarıdır." Belgenin panel bölümüne göre paneller, "trafik işaret levhalarında verilen mesajların tamamlayıcısıdır."

Bu yüzden panelin anlamı üstündeki levhayla birlikte okunur. Örneğin altında "200 m" yazan bir tehlike uyarı levhası, tehlikenin 200 metre ileride olduğunu bildirir.

Standartlar-1'in paneller bölümünde 18 panel başlığı vardır. Belgenin farklı bölümlerinde panel numaraları her zaman birbirini tutmadığı için bu yazıda panelleri numarayla değil, işleviyle anlatıyoruz. Sitemizdeki ürünlerde görülen PL-1xx ve PL-2xx gibi kodlar katalog kodudur, KGM panel numarası değildir.

Ek paneller hangi renkte ve ölçüde olur?

Standartlar-1'e göre "Paneller, beyaz zemin üzerine siyah harf, rakam, bordür, ok ve sembollerden oluşmaktadır."

Ölçü konusunda belge iki kural koyar:

• Standart trafik işaret levhalarıyla kullanılacak panellerin uygun boyutu, KGM'nin Trafik İşaretleri Elkitabı (II)'den seçilir.
• Değişken ebatlı bilgi levhalarının altındaki paneller, levha genişliğinde ve levhadaki yazı serisinin en az yarısı büyüklüğünde yazıyla boyutlandırılır.

Standart ayrıca aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş trafik işaret levhalarının kullanılmamasını ister; bu nedenle paneli levhayla aynı reflektif tipte seçmek iyi uygulamadır.

Ek panel türleri nelerdir?

Paneller işlevlerine göre beş başlıkta toplanabilir: mesafe, uzunluk ve yön bildirenler; saat ve süre bildirenler; kuralı araç türüyle sınırlayanlar; "Dikkat" levhasının altında tehlikenin cinsini yazanlar ve belirli levhalara özel diğer paneller. Aşağıdaki tablo KGM'deki panelleri ve birlikte kullanıldıkları levhaları özetler.

Mesafe, uzunluk ve yön panelleri

Süreklilik (uzunluk) paneli

Süreklilik paneli, iki dikey ok arasında bir mesafe yazar ve "… km veya m boyunca" anlamını taşır. Standarda göre birbirini takip eden tehlikeli virajlar, uzun süre devam eden tehlikeli iniş veya çıkışlar gibi tehlikenin belirli bir süre devam ettiği durumlarda tehlikeli kesimin uzunluğu bu panelle gösterilir.

Panel uzun bir mesafeyi gösteriyorsa (belgedeki örnek 20 km), levhasıyla birlikte tehlikenin sonuna kalan mesafeyi gösterecek şekilde belirli aralıklarla (1-2-3 km gibi) tekrar edilmelidir.

Mesafe paneli

Mesafe paneli, bir tehlikeye veya bilgi levhasıyla bildirilen yere olan uzaklığı gösterir. Tehlike uyarı levhaları, standarttaki mesafe tablosuna uygun yere konduğunda altına panel gerekmez. Levha tablodakinden farklı bir mesafeye konursa tehlikeye olan mesafe panelle belirtilmelidir; levha tablodaki mesafeden daha önce ya da ön uyarı olarak birden fazla kullanılırsa panel her levhanın altında zorunludur.

Yön panelleri

Yön panelleri, bilgi levhasının bildirdiği yerin yola göre yönünü ve uzaklığını gösterir. Standartta üç çizim vardır: altında mesafe yazan düz ok (100 m yön paneli), dönüş oku ve yalnız yön oku. Hastane ve akaryakıt istasyonu gibi hizmet levhalarıyla ve park yeri levhasıyla (P-3a) kullanılabilir.

Park panelleri

Park panelleri, park etmek yasaktır (P-1) ve duraklamak ve park etmek yasaktır (P-2) levhalarıyla birlikte yasağın uzunluğunu ve yönünü belirtir. Belgedeki çizimlerde mesafe yukarı oklu, aşağı oklu ya da iki yönlü oklu park paneli üzerinde yazılır. Panel yoksa yasağın nerede bittiğini park etmek yasaktır levhası kaç metre geçerli yazımızda anlattık.

Süre paneli ne anlama gelir?

Süre paneli, park etmenin serbest ya da yasak olduğu kesimlerde bu durumun hangi saatler arasında geçerli olduğunu gösterir; panelde "08,30-19,00" gibi bir saat aralığı yazar. P-1, P-2 ve P-3a ile P-3e arasındaki park yeri levhalarıyla kullanılabilir.

Park yeri levhalarının altında kullanılan süre paneli ayrıca "30 dakika - 2 saat" gibi sınırlı bir park süresi de belirtebilir. Standarttaki çizimlerden biri de "Taşıt Giremez" yazısını saat aralığıyla birlikte taşır.

Süre paneli yalnız park levhalarına özgü değildir. Standart, taşıt trafiğine kapalı yol levhasında (TT-5) hariç tutulan araçlara tanınan istisna yalnız mesai saatlerinde veya belirli bir süre geçerliyse istisnanın geçerli olduğu saatin (07:00 - 19:00 gibi) bir süre paneliyle belirtilebileceğini yazar.

Taşıt paneli ve "Hariç" paneli nasıl kullanılır?

Taşıt panelleri, kuralın hangi araçları kapsadığını araç figürüyle gösterir. Standart dört kullanım sayar:

• P-1 ve P-2 ile hangi araçlar için park yasağı olduğunu belirtmek; panel kullanılmamışsa yasak tüm araçlar için geçerlidir.
• P-3 park yeri levhasıyla park yerinden yararlanabilecek araçları göstermek; park yerinden tüm araçlar yararlanabiliyorsa panele gerek yoktur.
• Bazı mecburi yön levhalarıyla belli türdeki araçları yönlendirmek.
• Taşıt trafiğine kapalı yol levhasıyla (TT-5) o yola girmesi yasaklanan araçları göstermek.

Standarttaki figürler arasında otomobil, otobüs, kamyon, traktör, motosiklet ve karavan çeken otomobil bulunur. Bir işaret levhasının altında taşıt panellerinden en çok iki tanesi kullanılabilir.

Park yerinden yararlanamayacak araçlar ve park yasağının dışında tutulan araçlar, araç figürünün üstüne "Hariç" yazılarak gösterilir. Standartta tek araçlı kamyon hariç paneli ile otobüs ve kamyon figürlü iki araçlı "Hariç" paneli örnekleri vardır.

Duraklamak ve park etmek yasaktır levhasında ise standarda göre yasağın istisnası "normal olarak hiçbir araç sınıfına tanınmamalıdır." P grubu levhaları panelleriyle birlikte duraklama ve park etme işaretleri rehberimizde ele aldık.

Dikkat levhasının altında hangi paneller kullanılır?

T-20 "Dikkat" levhası, tehlike uyarı levhalarıyla belirlenen tehlikeler dışında kalan tehlikeler için kullanılır. Standarda göre "Dikkat levhası ile belirtilen tehlikenin cinsi mutlaka ilave bir panelle belirtilmelidir." Levha tek başına kullanılamaz; tali yoldan veya bir mülkten çıkabilecek araçları uyarmak için de ("İş Makineleri Çıkabilir – Askeri Araç Çıkabilir vb. gibi") kullanılmamalıdır.

Hayvan paneli

Hayvan paneli, sürücülerin beklentileri dışında yolda aniden karşılaşabilecekleri kaplumbağa gibi hayvanlar nedeniyle oluşabilecek tehlikeye karşı uyarır. Tehlike kaplumbağa dışında bir hayvansa panelde o hayvanın figürü kullanılır.

Ağaç engeli paneli

Ağaç engeli paneli, kamyon, otobüs ve tır gibi büyük araçların yola doğru uzanan ve sarkan ağaç dallarına çarpma olasılığını bildirir. Belgede iki çizim vardır; yolun durumuna göre uygun olanı seçilir.

İki yönlü trafik paneli

İki yönlü trafik paneli, girilmek üzere olunan yolda trafiğin iki yönlü işletildiğini belirtir. Standartta mesafesiz ve "200 m" yazılı iki çizimi vardır; girilecek yolun yaklaşımında ya da yolun girişinde kullanılabilir. Standart, bir yönü kapalı, diğer yönü iki yönlü işletilen yollara bağlantılarda bu panelin özenle kullanılmasını ister.

Yüksek gerilim hattı, askeri araç ve radar panelleri

Yüksek gerilim hattı paneli, yol üzerinde yüksek gerilim hattı bulunduğunu ve panelde belirtilen yükseklikten daha yüksek araçların seyir yönlerini değiştirmeleri gerektiğini bildirir. Askeri araç paneli, yolda ağır ilerleyen bir askeri araç olabileceğini ve hızın düşürülmesi gerektiğini belirtir. Radar paneli ise sabit veya hareketli araçlarla hız ihlali denetimi yapıldığını ve cezai işlem uygulanabileceğini bildirir.

Belirli levhalara özel diğer paneller

Araç çekilir paneli

Standartta adı "araç çekilebilir" olan araç çekilir paneli, park etmenin yasak olduğu yerlerde P-1 ve P-2 levhalarıyla birlikte kullanılabilir. Panelde çekici ve çekilen otomobil figürü bulunur.

Engelli sürücü paneli

Engelli sürücü paneli, park yeri levhasıyla (P-3a) birlikte engelli sürücülere ayrılan park yerlerini belirtir. Standart, park alanlarında engelliler için ayrılan kesimlerdeki park yeri levhalarının altında bu panelin kullanılmasını gerekli görür.

Dur paneli

Dur paneli, üzerinde "DUR" yazısı ve bir mesafe taşır. Yüksek yaklaşım hızı olan tali yollardan ana yola yaklaşırken, kavşakta Dur levhası kullanılmışsa ön uyarı olarak Yol Ver levhasıyla (TT-1) birlikte kullanılabilir.

Yağış, far ve anayol panelleri

Şemsiye figürlü yağış paneli, kaplamadaki aşınma nedeniyle yağmur ve siste kayganlaşan yol kesimlerinde kaygan yol levhasıyla (T-8), yalnız yağmur nedeniyle hız sınırlaması yapıldığında azami hız sınırlaması levhasıyla (TT-29) kullanılabilir. Kar figürlü panel ise karlı havalarda zincir takma mecburiyetini belirtmek için zincir takmak mecburidir levhasıyla (TT-42a) kullanılabilir.

Far paneli, tünellere girişte farların yakılması gerektiğini bildirir ve tünel levhalarıyla kullanılır. Anayol panelleri ise anayol levhasıyla (B-38) birlikte kavşağın şeklini ve anayolun yönünü gösterir. Standart, kavşağın yapısına göre farklı anayol panelleri üretilebileceğini yazar; anayol doğru giden güzergâhsa panele gerek yoktur.

Bir levhanın altına kaç panel takılır?

Standartlar-1'in panel bölümünde sayı sınırı yalnız taşıt panelleri için verilir: bir işaret levhasının altında bunlardan en çok iki tanesi kullanılabilir. Genel montaj kurallarına göre aynı direkte, üçgen levha her zaman üstte olacak şekilde en fazla iki trafik işaret levhası ve varsa bunlarla ilgili paneller kullanılmalıdır; ilave panel, ait olduğu levhanın hemen altına monte edilir.

Levhanın altında panel varsa montaj yüksekliği en alttaki panelden ölçülür: yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından, kaldırım yoksa banketten 2,20 m; yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m. Tehlike uyarı levhalarının mesafe tablosunu ve direk boyunun nasıl hesaplandığını trafik levhası direk yüksekliği ve montaj kuralları yazımızda anlattık.

Kamu yollarında, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Madde, "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." hükmüyle biter. Site, otopark veya fabrika içinde ise panelleri aynı standarda göre kullanmak iyi uygulamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ek panel tek başına kullanılabilir mi?

KGM standartları panelleri, trafik işaret levhalarının altına yerleştirilen ve onların mesajını tamamlayan levhalar olarak tanımlar; her panel için hangi levhalarla kullanılacağını sayar. Standartta panelin tek başına kullanıldığı bir düzen tarif edilmez ve ilave panelin ait olduğu levhanın hemen altına monte edilmesi istenir. Panelin anlamı da ancak üstündeki levhayla birlikte okunduğunda ortaya çıkar.

Mesafe paneli ile süreklilik paneli arasındaki fark nedir?

Mesafe paneli, tehlikeye ya da bilgi levhasının bildirdiği yere olan uzaklığı gösterir ve yalnız bir mesafe yazar, örneğin "200 m". Süreklilik paneli ise iki dikey ok arasında yazılan uzunlukla "… km veya m boyunca" anlamına gelir; tehlikenin ya da düzenlemenin ne kadar sürdüğünü gösterir. İlki tehlikenin nerede başladığını, ikincisi ne kadar devam ettiğini anlatır.

Araç çekilir paneli hangi levhanın altına takılır?

KGM standartlarında adı "araç çekilebilir" olan bu panel, park etmenin yasak olduğu yerlerde park etmek yasaktır (P-1) ve duraklamak ve park etmek yasaktır (P-2) levhalarıyla birlikte kullanılabilir. Yasağın uzunluğu, saati veya kapsadığı araçlar gösterilecekse standartta bunlar için ayrı paneller vardır: park, süreklilik, süre ve taşıt panelleri. Aynı direkte panel varsa montaj yüksekliği en alttaki panelden ölçülür.

Ek panel hangi renkte yapılır?

Standartlar-1'e göre paneller beyaz zemin üzerine siyah harf, rakam, bordür, ok ve sembollerden oluşur. Bu kural belgenin panel bölümünün genel kısmında verilir; süre, mesafe, taşıt, yön ve engelli sürücü panelleri dahil bütün paneller için geçerlidir. Bu yüzden mavi zeminli park yeri levhasının altındaki panel de, kırmızı çerçeveli park yasağı levhasının altındaki panel de beyaz zeminlidir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Ek panel levhalarını üretimden doğrudan Bilgi İşaretleri Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.