Duraklama ve Park Etme İşaretleri ve Anlamları (P Grubu)

Duraklama ve park etme işaretleri, sürücüye aracını nerede park edemeyeceğini, nerede kısa süre bile durduramayacağını ve nerede park edebileceğini bildiren P grubu levhalardır. Grubun üç temel üyesi vardır: P-1 park etmek yasaktır, P-2 duraklamak ve park etmek yasaktır, P-3 park yeri levhaları. Aşağıda her levhanın anlamını, yasağın nerede başlayıp nerede bittiğini ve doğru levha seçimini örneklerle anlatıyoruz.

Duraklama ve park etme işaretleri nelerdir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik, trafik işaret levhalarını beş gruba ayırır: tehlike uyarı (T), trafik tanzim (TT), bilgi (B), duraklama ve park etme (P) ve otoyol işaretleri. P grubu, araçların duraklama ve park etmesi sırasında trafiğin akışı ve güvenliği için gereken düzenlemeleri gösterir. Tüm grupları bir arada görmek isterseniz trafik levhaları ve anlamları rehberimize göz atabilirsiniz.

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları'na göre P-1 ve P-2 daire şeklindedir: mavi zemin, kırmızı çerçeve ve yasağı gösteren kırmızı bant. P-3a'dan P-3h'ye kadar olan park yeri levhaları ise mavi zeminli dörtgen levhalar üzerinde beyaz P harfi ve sembollerden oluşur.

Duraklama ile park etme arasındaki fark

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu üç kavramı ayrı tanımlar. Durma, trafik zorunlulukları nedeniyle aracın durdurulmasıdır (kırmızı ışıkta beklemek gibi). Duraklama, trafik zorunlulukları dışında insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacıyla aracın kısa bir süre durdurulmasıdır. Park etme ise aracın, durma ve duraklama gereken haller dışında bırakılmasıdır.

Bu ayrım levha seçiminin temelidir. P-1 yalnız park etmeyi yasaklar; P-2 ise kısa duraklamayı da yasaklar. Kırmızı ışıkta ya da sıkışık trafikte beklemek "durma" sayılır; bu levhaların yasakladığı duraklama ya da park sayılmaz.

Park etmek yasaktır levhası (P-1) ne anlama gelir?

Park etmek yasaktır levhası, levhanın bulunduğu kesimde araç bırakılamayacağını bildirir. Standartlara göre bu levhanın olduğu yerde yalnız yolcu indirme, bindirme, yük alma ve boşaltma için araçların durmasına izin verilebilir.

P-1 levhası ek panellerle daraltılabilir. Yasak günün yalnız belli saatlerinde geçerliyse altına saat paneli konur. Yasak yalnız kamyon, otobüs gibi belli araç sınıfları içinse altına o aracın sembolünü taşıyan taşıt paneli eklenir; belli araçlar yasaktan hariç tutulacaksa araç sembolünün üzerine "Hariç" yazılır. Panel kullanılmamışsa yasak bütün araçlar için geçerlidir.

Duraklamak ve park etmek yasaktır levhası (P-2) ne anlama gelir?

Duraklamak ve park etmek yasaktır levhası, levhanın bulunduğu kesimde aracın kısa süre için bile durdurulamayacağını bildirir. Standartlar bu levhayı, kısa süre durmuş bir aracın bile tehlike ya da ciddi sorun yaratacağı yol kesimleri için öngörür.

P-2 de saat paneliyle belli saatlere sınırlanabilir. Ancak standartlara göre duraklama ve park yasağından normal olarak hiçbir araç sınıfı muaf tutulmamalıdır. Bu yüzden P-2 altında "Hariç" paneli normalde kullanılmaz.

P-1 ile P-2 nasıl ayırt edilir?

İki levha ilk bakışta birbirine benzer; farkı kırmızı bantların sayısıdır. Tek çapraz bant park yasağını, çarpı şeklindeki iki bant hem duraklama hem park yasağını gösterir.

Park etmek yasaktır levhası nerede başlar, nerede biter?

Standartlara göre P-1 ve P-2 ile konan yasak, aksine bir levha yoksa levhanın konduğu noktada başlar ve trafiğin seyir yönündeki bir sonraki kavşakta sona erer. Yasak kavşaktan sonra da sürecekse kavşaktan sonraki kesim yeniden işaretlenir. Aynı kural park izni için de geçerlidir: park yeri levhasıyla verilen izin de aksine bir işaret yoksa bir sonraki kavşağa kadar sürer.

Sahada sık görülen dört düzen, örnek durumlar üzerinden şöyle okunur:

1. Yalnız levha var, panel yok: Cadde başında sağ kenarda P-1 levhası duruyor. Yasak levhanın hizasından başlar, ilk kavşağa kadar sağ kenar boyunca sürer. Kavşaktan sonraki kesimde levha yoksa levhadan gelen yasak da yoktur; kanunla yasaklanan yerler ayrıca geçerlidir.
2. Levhanın altında uzunluk paneli var: P-2 levhasının altındaki panelde bir mesafe yazıyor (örneğin 50 m). Yasak levhadan başlar ve yazılı mesafenin sonunda biter; kavşağa kadar sürmez.
3. Kavşaktan önce park yeri levhası var: P-1'den sonra, kavşağa varmadan bir P-3a park yeri levhası konmuş. Park yasağı P-3a'nın bulunduğu noktada biter, oradan itibaren park izni başlar.
4. Levhanın altında saat paneli var: P-1'in altında saat aralığı yazıyor. Yasak yalnız o saatlerde geçerlidir; saat dışında, başka bir kural engellemiyorsa park edilebilir.

Tüm P grubu levhalar için bir genel kural daha vardır: levha ile kavşak arasına aynı türden yeni bir levha konmuşsa önceki düzenleme orada sona erer ve yenisi başlar.

Ek panelle kısaltılan ya da yönü gösterilen yasak

Yasak bir sonraki kavşaktan önce bitecekse, yasağın geçerli olduğu uzunluk yasaklama levhasının altına konan panelle gösterilir. Standartlarda ayrıca P-1 ve P-2 ile birlikte kullanılan park panelleri tanımlıdır; bu paneller yasağın uzunluğunu ve hangi yönde geçerli olduğunu gösterir.

P-1 ve P-2 altında kullanılabilen bir başka panel de "araç çekilebilir" panelidir. Kanuna göre yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir; panel bu durumu sürücüye önceden hatırlatır.

Yasak yolun hangi kenarı için geçerli?

Duraklama ve park etme yasağı yalnız levhanın konduğu kenar için geçerlidir. Tek yönlü bir yolun yalnız sol tarafında park yasaklanacaksa levhanın da yolun sol tarafına konması gerekir. Sağ kenardaki P-1, karşı kenardaki park düzenini değiştirmez.

Levha olmayan yerlerde de park etmek yasak mı?

Evet. Bazı yerlerde levha bulunmasa bile duraklama ve park etme kanunla yasaktır. Karayolları Trafik Kanunu'nun 60. ve 61. maddeleri, taşıt yolu üzerinde bu yerleri tek tek sayar; başlıcaları aşağıdadır. Duraklamanın yasak olduğu her yerde park etmek de yasaktır.

Kanun ayrıca (md. 59) yerleşim yeri dışındaki karayolunda, zorunlu haller dışında taşıt yolu üzerinde duraklamayı ve park etmeyi yasaklar. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla değiştiği için burada tutar vermiyoruz.

Park yeri levhaları (P-3) hangileridir?

P-3 levhaları, bulunduğu yerde park yapılabileceğini ve park şeklini bildirir. Otopark girişleri, yönlendirme ve park yeri düzeni için otopark levhaları rehberimizde daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

P-3a park yeri levhası

Park yeri levhası (P-3a), bir cadde ya da yol boyunca park izni vermek için kullanılabildiği gibi otopark girişlerinde de kullanılır. Park süresi sınırlıysa (2 saat gibi) ya da park yalnız belli saatlerde serbestse bu durum altına konan süre paneliyle gösterilir. Park yerinden yalnız belli araçlar yararlanabiliyorsa taşıt paneli eklenir. Park metresi olan yerlerde P-3a yerine park metrenin üzerine P harfli bir etiket ve ücret bilgisi konabilir.

Engelli sürücülere ayrılan park yerlerinde P-3a levhasının altına engelli sürücü paneli konur. Bu yerlere engellilerin araçları dışında park etmek kanunla yasaktır; kanun bu ihlalde para cezasının iki kat artırılacağını öngörür.

P-3b, P-3c, P-3d ve P-3e: kaldırım üzerine park

Kaldırım üzerine ya da kısmen kaldırım üzerine park edilmesine izin verilen kesimler bu dört levhadan uygun olanıyla gösterilir. Standartlara göre park yeri levhaları park şeklini de bildirir; bu dört levhada P harfinin altında bir araç sembolü bulunur. Standartlardaki çizimlerde P-3b park yeri levhası ile P-3c park yeri levhası aracı önden, P-3d park yeri levhası ile P-3e park yeri levhası yandan gösterir. Belge her çizimin hangi park şeklini anlattığını ayrıca açıklamaz; levha, sahadaki park düzenine göre seçilir.

Standartlar, kaldırım üzerine park izni verilen kesimlerde yaya hareketlerinin engellenmemesine dikkat edilmesini ister. Kaldırımda yayanın rahatça geçebileceği bir alan kalmıyorsa bu levhalar uygun çözüm değildir.

P-3f kapalı park yeri levhası

Kapalı park yeri levhası (P-3f), kapalı otoparktan yararlanmak isteyen sürücülere park yeri olduğunu bildirir. Altına yön panelleri konarak kapalı otoparka yönlendirme yapılabilir. Ücretli otoparklarda "Ücretli" ibaresi levha üzerinde ya da altındaki panelde belirtilebilir.

P-3g ve P-3h: metro ve tramvay için park yeri

Metrodan yararlanacaklar için park yeri levhası (P-3g), aracını bırakıp metroya geçecek sürücülere ayrılmış park yerini gösterir. Tramvaydan yararlanacaklar için park yeri levhası (P-3h) aynı işi tramvay hatları için yapar. Her ikisinde de park yerine yönlendirme levhanın altındaki yön panelleriyle yapılır; ücretli alanlarda altına "Ücretli" paneli eklenebilir.

Sarı zeminli park yasağı levhaları ne zaman kullanılır?

Yol yapım, bakım ve onarım çalışmalarında kullanılan standart trafik işaret levhaları, ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeden sarı zeminli dörtgen bir levha içinde kullanılır. Sarı zemin, düzenlemenin çalışma süresince geçerli, geçici bir düzenleme olduğunu sürücüye belli eder. Çalışma bittiğinde bu levhalar kaldırılır.

Çalışma alanı çevresinde park ya da duraklama geçici olarak yasaklanacaksa sarı zeminli park etmek yasaktır levhası ya da sarı zeminli duraklamak ve park etmek yasaktır levhası kullanılır. KGM'nin yol yapım, bakım ve onarım standartlarına göre çalışma alanlarındaki levhalar yüksek yansıtma özellikli malzemeden üretilmelidir. Çalışma alanı işaretlemesinin bütününü yol bakım onarım levhaları yazımızda anlattık.

P grubu levha koyarken nelere dikkat edilmeli?

Levhayı kim koyabilir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'e göre hiçbir kuruluş veya kişi kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz. Trafik işaretlerinin temini ve tesisi, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşun görevidir: devlet ve il yollarında Karayolları Genel Müdürlüğü, belediye sınırları içindeki cadde ve sokaklarda genellikle belediyeler.

Standartlar ayrıca, duraklama ve park etme levhalarından herhangi biri kullanılmadan önce dikkatli bir mühendislik etüdü yapılmasını ister. Gereğinden fazla konan yasak levhası sürücülerin uyma oranını düşürür ve asıl amaç kaybolur.

Ölçü, malzeme ve montaj

Standartlardaki levha boyut tablosu (Tablo 9) tehlike uyarı, trafik tanzim ve bilgi levhaları için verilir ve ölçüleri şekle göre sıralar; P levhaları için ayrı bir boyut tablosu yoktur. Aşağıdaki tabloda P levhaları, şekillerine karşılık gelen satırla eşleştirilmiştir. Tabloya göre işaretleme normal ebatla yapılır; küçük ebat şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda ya da normal ebadın uygun olmadığı yerlerde kullanılır.

Standartlara göre yerleşim yeri içinde levhanın alt kenarı kaldırımdan en az 2,20 m yükseklikte olmalıdır; aynı direkte birden fazla levha ya da panel varsa yükseklik alttakinden ölçülür. Aynı direkteki levhalarda farklı reflektif tipleri karıştırılmamalıdır. İlgi Trafik'te P grubu levhalar Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle, omega direğe uygun vida delikli olarak üretilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Park etmek yasaktır levhası olan yerde yolcu indirebilir miyim?

Evet. P-1 park etmek yasaktır levhası yalnız aracı bırakmayı yasaklar; standartlara göre bu kesimde yolcu indirme, bindirme, yük alma ve boşaltma için kısa süre durulmasına izin verilebilir. Yalnız durduğunuz yer yaya geçidi, durak ya da kavşak gibi kanunla duraklamanın yasak olduğu bir yer olmamalıdır. Levha P-2 ise, yani kırmızı bantlar çarpı oluşturuyorsa, kısa süreli duraklama da yasaktır.

Park yasağı levhası kavşaktan sonra da geçerli mi?

Hayır. Aksine bir işaret yoksa P-1 ve P-2 ile konan yasak, levhanın bulunduğu noktada başlar ve seyir yönündeki bir sonraki kavşakta biter. Yasak kavşaktan sonra da sürecekse orada yeniden işaretlenir. Yasak kavşaktan önce bitecekse levhanın altındaki uzunluk paneli bitiş noktasını gösterir; araya konan aynı türden yeni bir levha da önceki düzenlemeyi sona erdirir.

Yolun karşı tarafındaki park yasağı levhası benim tarafımı da bağlar mı?

Bağlamaz. Standartlara göre duraklama ve park etme yasağı yalnız levhanın konduğu kenar için geçerlidir. Karşı kenardaki P-1 ya da P-2, sizin tarafınızdaki park düzenini değiştirmez. Yine de bulunduğunuz kenarda kavşak, yaya geçidi, durak ya da yangın musluğu gibi kanunla yasaklanmış bir yer varsa levha olmasa da park edemezsiniz.

Site ya da iş yeri önüne park yasağı levhasını kendim koyabilir miyim?

Kamuya açık cadde ve sokaklara kendiliğinden trafik levhası konamaz. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik bu görevi yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşa verir; belediye sınırları içinde bu genellikle belediyedir. İş yeri ya da site önünde park düzenlemesi istiyorsanız önce belediyeye başvurun. Konacak levha, Karayolları Genel Müdürlüğünün belirlediği standart ölçü, şekil ve renkte olmalıdır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

P-1, P-2 ve P-3 grubundaki duraklama ve park etme işaretlerini üretimden doğrudan Duraklama ve Park Etme Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.