Trafik Levhası Fiyatları Neye Göre Değişir? Ölçü, Sınıf ve Kalınlık

Trafik levhası fiyatları başlıca üç seçime göre değişir: levhanın ölçüsü, reflektif türü ve sac kalınlığı. Siparişin toplam tutarını ise bunlara ek olarak adet, ek panel, direk ve bağlantı elemanları belirler. Bu seçimlerin bir kısmı serbest değildir; kamu yolunda ölçü ve reflektif sınıfı Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) standartlarına göre belirlenir. Aşağıda her etkeni ve sipariş listesini hazırlarken izlenecek sırayı anlatıyoruz.

Trafik levhası fiyatları neye göre değişir?

Aynı levha farklı ölçü, reflektif ve kalınlık seçenekleriyle üretilebilir. Ürün sayfalarımızda bu üç özellik tek bir seçenekte birlikte seçilir; örneğin 60 cm, yüksek performans, 2 mm ile 90 cm, normal performans, 1,5 mm aynı levhanın iki ayrı seçeneğidir ve fiyat seçilen seçeneğe göre belirlenir. Aşağıdaki tablo fiyatı etkileyen kalemleri ve her birinin neye göre seçildiğini özetler.

Fiyat karşılaştırması yaparken bu satırların hepsinin aynı olması gerekir. Ölçüsü, reflektif türü veya kalınlığı farklı iki levhanın fiyatı, aynı ürünün fiyatı sayılmaz.

Levha ölçüsü fiyatı nasıl etkiler?

Ölçü büyüdükçe levhada kullanılan sac ve reflektif kaplamanın yüzeyi de büyür; bu yüzden trafik levhası fiyatları aynı ölçüdeki levhalar arasında karşılaştırılır. Kamu yolunda ölçüyü bütçe değil, levhanın konacağı yol belirler. KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 kitabındaki levha boyutları tablosuna (Tablo 9) göre işaretleme normal ebatla yapılır: dairede 600 mm, üçgende 900 mm, karede 600 mm, sekizgende 750 mm. Örneğin sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a) normal ebatta 900 mm'dir.

Tablo, büyük ebadı otoyollar, aynı yönde iki veya daha fazla şeridi olan yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yollar ve yıllık ortalama günlük trafiği 2.500'ü aşan yerleşim yeri dışındaki yollar ile daha büyük okunaklılık gereken diğer yollar için öngörür. Küçük ebat ise şehir içindeki dar cadde ve sokaklar, normal ebadın konmasının uygun olmadığı ya da trafiğin yavaş hareket ettiği kesimler içindir. Ebatların tamamını trafik levhası ölçüleri yazımızda anlattık.

30, 40 ve 75 cm levhalar nerede düşünülür?

30 ve 40 cm'lik ebatlar Tablo 9'da hiçbir şekil için yer almaz; 75 cm ise daire ve üçgen levhalar için tabloda yoktur (sekizgende 750 mm normal ebattır). Kamu yoluna konacak levhada KGM ebadı esas alınır. Site içi yollar, otoparklar ve fabrika sahaları gibi özel alanlarda da aynı ebatlara uymak iyi uygulamadır; araçların yavaş hareket ettiği bir iç yolda tablodaki küçük ebat (dairede 450 mm, üçgende 600 mm) bu uygulamaya uyan bir seçimdir.

Reflektif sınıfı nasıl seçilir: normal mi, yüksek performans mı?

Standartlar-1'e göre "Bütün trafik işaret levhalarında geri yansıtıcı (reflektif) malzeme kullanılmalı veya bunlar aydınlatılmalıdır." Belge bu malzemeleri üç sınıfa ayırır: C1 normal performanslı (ASTM D-4956 Tip 1 ve Tip 2), C2 yüksek performanslı (Tip 3 ve Tip 4), C3 süper yüksek performanslı (Tip 8–Tip 11). Kamu yolunda hangi sınıfın kullanılacağını reflektif malzeme seçim tablosu (Tablo 10) gösterir.

Satın alma açısından tablonun özeti şudur: C1 yalnız tek bir durumda geçer; yol kenarındaki genel levhalarda, aydınlatılmamış veya az aydınlatılmış, otoyol ve bölünmüş yol dışındaki yollarda. Otoyol ve bölünmüş yollarda, iyi aydınlatılmış yollarda ve dur, yol ver, yaya geçidi ve yol çalışma levhalarında tablo en az C2 gösterir.

Örneğin dur levhası (TT-2) için tablo, aydınlatılmamış sıradan bir yolda bile C2 gösterir. Dur levhasının ölçüsü de yerleşime göre değişir: Standartlar-1'e göre yerleşim merkezlerinde 750 mm, bu merkezler dışındaki yollarda 900 mm'dir.

Ürün sayfalarımızda reflektif seçeneği normal performans (NP) ve yüksek performans (YP) olarak geçer; sayfalarda belirtildiği üzere NP seçeneğinde Tip-1, YP seçeneğinde Tip-4 malzeme kullanılır. Şartnamede C sınıfı veya ASTM tipi yazıyorsa karşılığı bu bilgiyle eşleştirin. Sınıfların ayrıntısını reflektif levha nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Mevcut bir direğe levha eklerken reflektif nasıl seçilir?

Standartlar-1'e göre "Aynı yol kesiminde ve özellikle de aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş trafik işaret levhaları kullanılmamalıdır." Bir direğe ikinci levha eklerken ya da tek bir levhayı yenilerken yanındaki levhalarla aynı reflektif türünü seçin.

Sac kalınlığı: 1,5 mm mi, 2 mm mi?

Levhalarımız galvaniz sac üzerine üretilir ve iki kalınlık seçeneği vardır: 1,5 mm ve 2 mm. Kalınlık, ölçü ve reflektif türünden ayrı bir seçimdir; ürün sayfasındaki seçenek listesinde her ölçü ve reflektif türü iki kalınlıkla birlikte yer alır.

Bu yazıda kaynak aldığımız KGM belgeleri, levha gövdesinin sac kalınlığı için bir değer vermez. Belediye veya kurum adına yapılan bir alımda kalınlık teknik şartnamede yazıyorsa sipariş ona göre verilir. Şartname yoksa seçim alıcıya kalır; fiyat karşılaştırmasında ise yalnız aynı kalınlıktaki levhalar karşılaştırılmalıdır.

Yol çalışma levhası neden ayrı bir üründür?

KGM'nin Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları'na (2023) göre çalışma alanlarında kullanılan standart levhalar "ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeksizin, sarı zemin renkli dörtgen levhalar içerisinde kullanılmalıdır." Yani yol çalışmasında kullanılan levha, standart levhanın sarı zeminli dörtgen bir levhanın içine alınmış hâlidir.

Aynı belge reflektif malzemeyi de belirler: "Yapım, bakım ve onarım alanlarında kullanılan trafik işaret levhaları, yüksek yansıtma özelliğine haiz malzemelerden (ASTM D-4956 standardında tanımlanan tip-3, tip-4, tip-8, tip-11) imal edilmelidir." Normal performanslı Tip 1 ve Tip 2 bu listede yer almaz. Örneğin sarı zeminli sağa tehlikeli viraj levhası, üçgen T-1a levhasını sarı kare bir zeminin içinde taşır.

Yol çalışması için sipariş listesinde levhaları sarı zeminli ürünler olarak ayrıca yazın; kalıcı levha bunların yerine geçmez. Bu ürünlerin sayfasında da normal ve yüksek performans seçenekleri birlikte yer alır. Yol çalışması levhasında Tip-4 malzemeli YP seçeneğini seçin; Tip-1 malzemeli NP seçeneği bu listede yer almadığı için standarda uymaz.

Ek panel, direk ve bağlantı elemanları toplamı nasıl değiştirir?

Levha fiyatı tek başına siparişin tutarını göstermez. Levhaya süre, mesafe veya taşıt türü gibi bir ek bilgi veren panel gerekiyorsa, panel ayrı bir kalem olarak listeye girer. Örneğin park yasağı bir sonraki kavşaktan önce bitecekse yasağın uzunluğu ek panelle gösterilir. Standartlar-1'e göre ek panel, ait olduğu levhanın hemen altına monte edilir.

Direk sayısı montaj noktası sayısına bağlıdır. Standartlar-1'e göre aynı direkte, üçgen levha her zaman üstte olmak üzere en fazla iki levha ve bunlara ait paneller kullanılmalıdır. Bu yüzden listede bir direğe ikiden fazla levha planlanmaz.

Direk boyu montaj yüksekliğine göre seçilir. Standartlar-1'e göre levha, yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından (kaldırım yoksa banketten) 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m yükseklikte monte edilir; yükseklik en alttaki levhadan veya panelden ölçülür. Direk boyunun hesabını trafik levhası direk yüksekliği yazımızda anlattık.

Levhalarımız omega direğe uygun vida delikli üretilir; omega direkler sitemizde Trafik Levha Direk ve Ayakları kategorisinde ayrı ürün olarak yer alır. Toplamı hesaplarken direği ve bağlantı elemanlarını ayrı kalem olarak ekleyin.

Levha fiyat hesaplama: toplam tutar nasıl çıkarılır?

Toplam tutar, her levhanın seçilen ölçü, reflektif ve kalınlıktaki birim fiyatının adetle çarpılması ve buna ek panel, direk ve bağlantı elemanlarının eklenmesiyle bulunur. Doğru bir hesap için listeyi şu sırayla hazırlayın:

1. Levhaları kodlarıyla yazın. Levhanın adını ve KGM kodunu (ör. T-1a, TT-2) birlikte yazmak karışıklığı önler.
2. Yolu tanımlayın. Yerleşim yeri içi mi, dışı mı; otoyol ya da bölünmüş yol mu; aydınlatılmış mı; kalıcı işaretleme mi, yol çalışması mı? Ölçü ve reflektif seçimi bu bilgilere bağlıdır.
3. Her levha için ölçüyü seçin. Kamu yolunda Tablo 9'daki ebadı esas alın; özel alanda da aynı ebatlar iyi uygulamadır.
4. Reflektif türünü seçin. Tablo 10'u, aynı direkteki levhaların türünü ve yol çalışmasında Tip 3, 4, 8 veya 11 şartını kontrol edin.
5. Kalınlığı seçin. Şartnamede yazıyorsa ona uyun.
6. Adetleri yazın. Aynı levhanın farklı ölçülerini ayrı satırlara yazın.
7. Ek panelleri ekleyin. Her panelin hangi levhanın altına geleceğini belirtin.
8. Direk sayısını ve boyunu ekleyin. Her montaj noktası için bir direk ve bir direkte en fazla iki levha kuralını uygulayın.

Birden fazla teklif karşılaştırılıyorsa, her teklifte aynı ölçü, aynı reflektif türü ve aynı kalınlığın fiyatlandırıldığına, direk ve panelin dahil olup olmadığına bakın.

Kamu yoluna levha alırken nelere dikkat edilir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesine göre "Karayolları Genel Müdürlüğünce tespit edilen trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve niteliklerine ve karayoluna uygulama tekniğine aykırı hareket edilemez." Bu yüzden kamu yolunda standardın öngördüğünden küçük ya da düşük sınıflı bir levhayla maliyet düşürmek bir seçenek değildir.

Yönetmelik'in 7. maddesi levhayı kimin koyacağını da belirler: "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Aynı maddeye göre "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Kamu yolu için yapılan bir alımda levhanın türü, ölçüsü ve yeri bu yetkili kuruluşun kararına bağlıdır.

Standartlar-1 ayrıca levhada ve levhayı taşıyan direkte "herhangi bir reklam, ticari mesaj veya trafik kontrolü için gerekli olmayan herhangi bir mesaj" bulunmamasını ister. Kamu yoluna konacak bir levhaya firma adı veya logo eklenmesi düşünülüyorsa bu kural göz önünde tutulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik levhası fiyatını hangi seçimler belirler?

Levha fiyatını belirleyen başlıca üç seçim ölçü, reflektif türü ve sac kalınlığıdır; ürün sayfalarımızda bu üçü tek bir seçenekte birlikte seçilir. Siparişin toplam tutarını ise adet, ek panel, direk ve bağlantı elemanları belirler. Kamu yolunda ölçü ve reflektif sınıfı KGM standartlarına göre seçildiği için bu seçimler yalnız bütçeye göre yapılmaz.

Yüksek performanslı reflektif her levhada gerekli mi?

Hayır. KGM'nin reflektif seçim tablosunda normal performanslı (C1) malzeme tek bir durumda yer alır: aydınlatılmamış veya az aydınlatılmış, otoyol ve bölünmüş yol dışındaki yollarda, yol kenarına konan genel levhalar. Dur, yol ver, yaya geçidi ve yol çalışma levhaları ile otoyollar, bölünmüş yollar ve iyi aydınlatılmış yollar için tablo en az yüksek performanslı (C2) malzeme gösterir.

Yol çalışması levhası için hangi reflektif seçilmeli?

KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardı, çalışma alanlarındaki levhaların ASTM D-4956'da tanımlanan Tip 3, Tip 4, Tip 8 veya Tip 11 malzemeden imal edilmesini ister; Tip 1 ve Tip 2 bu listede yoktur. Ürün sayfasında normal ve yüksek performans seçenekleri birlikte yer aldığından, seçtiğiniz reflektifin bu tiplerden biri olduğunu sipariş öncesinde teyit edin.

Bütçeye göre küçük ölçü seçilebilir mi?

Kamu yolunda ölçü bütçeye göre seçilmez. KGM'nin levha boyutları tablosuna göre işaretleme normal ebatla yapılır; küçük ebat şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda, normal ebadın konmasının uygun olmadığı ya da trafiğin yavaş hareket ettiği kesimlerde ve bir önceki işaretin tekrarında kullanılabilir. Site, otopark ve fabrika gibi özel alanlarda da aynı ebatlara uymak iyi uygulamadır.

Direk levha fiyatına dahil mi?

Sitemizde levhalar ve omega direkler ayrı ürünlerdir; levhalar omega direğe uygun vida delikli üretilir. Toplam tutarı hesaplarken direği, ek paneli ve bağlantı elemanlarını ayrı kalem olarak ekleyin. Direk sayısı montaj noktası sayısına göre belirlenir; KGM standardına göre bir direkte en fazla iki levha ve bunlara ait paneller kullanılır, üçgen levha her zaman üstte olur.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Farklı ölçü, reflektif ve kalınlık seçenekleriyle trafik levhalarını üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.