Reflektif Levha Nedir? Normal ve Yüksek Performans Farkı (Tip 1–Tip 11)

Reflektif levha, yüzeyi araç farlarından gelen ışığı geriye, sürücüye doğru yansıtan malzemeyle kaplanmış trafik levhasıdır; bu sayede gece de okunur. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) bütün trafik işaret levhalarında reflektif malzeme kullanılmasını ya da levhanın aydınlatılmasını ister. Malzemeler üç sınıfa ayrılır: normal performans (C1, Tip 1–2), yüksek performans (C2, Tip 3–4) ve süper yüksek performans (C3, Tip 8–11).

Reflektif levha nedir?

Reflektif levha nedir sorusunun kısa cevabı şudur: üzerine ışık vurduğunda bu ışığı geri gönderen bir yüzeye sahip levhadır. KGM'nin yol çalışmaları için yayımladığı standart, yansıtıcı (reflektif) malzemeyi "üzerine ışık vurduğunda gelen ışığı belirli bir açı ile geriye yansıtan malzeme" olarak tanımlar.

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'in 20. bölümündeki temel kural şudur: "Bütün trafik işaret levhalarında geri yansıtıcı (reflektif) malzeme kullanılmalı veya bunlar aydınlatılmalıdır." Yani reflektif, trafik levhası için bir ek seçenek değil, iki temel yoldan biridir; öteki yol levhayı aydınlatmaktır.

Retroreflektif nedir, reflektif ile aynı şey mi?

Retroreflektif, ışığı geldiği yöne doğru geri yansıtan yüzey anlamına gelir. KGM belgelerinde bu özelliğin Türkçe adı "geri yansıtıcı", yansıma olayının adı ise "geri yansıtma (retrorefleksiyon)" olarak geçer. Trafik levhası satışında ve günlük dilde "reflektif" denir; üçü de aynı malzemeyi anlatır.

Reflektif ile aydınlatmalı levha arasındaki fark nedir?

Reflektif levhanın kendi ışığı yoktur; gece görünmesi için araç farının ışığına ihtiyaç duyar. Aydınlatmalı levha ise bir ışık kaynağıyla görünür hâle getirilir. KGM standardı ikisini birbirinin seçeneği olarak sayar. Yol çalışmalarında bayrakçıların kullandığı "DUR / GEÇ" trafik el işaretleri için de belge, tam yansıtıcı malzeme ya da içten aydınlatma seçeneklerini verir.

Reflektif sınıfları nelerdir? KGM'ye göre C1, C2 ve C3

Standartlar-1, karayollarında kullanılan geri yansıtıcı malzemeleri özelliklerine göre üçe ayırır ve her sınıfı ASTM D-4956 standardındaki tiplerle eşleştirir. Ürün açıklamalarında görülen "Tip 1", "Tip 3" gibi ifadeler bu standarttan gelir.

Tablodaki "kullanım" sütunu, Standartlar-1'deki maddelerin özetidir. Belge C1 için "kullanılmalıdır", C2 ve C3 için "tercih edilmelidir" ifadesini kullanır. Hangi levhada hangi sınıfın seçileceğini ise aşağıda ayrıca anlattığımız seçim tablosu (Tablo 10) gösterir.

Normal performans ile yüksek performans levha farkı nedir?

Normal performans ile yüksek performans levha arasındaki fark, malzemenin yansıtma gücüdür. KGM, normal performanslı malzemeyi "orta derecede yansıtma gücüne sahip" diye tanımlar; yüksek ve süper yüksek performanslı malzemelerin ise otoyollarda, trafiği yoğun yollarda ve aydınlatılmış kesimlerde tercih edilmesini ister. Reflektif sınıfı levhanın şeklini ve ölçüsünü belirlemez; bunlar levhanın türüne ve yola göre ayrıca seçilir.

İlgi Trafik ürün seçeneklerinde reflektif türü NP (normal performans) ve YP (yüksek performans) kısaltmalarıyla geçer. Bir ihale şartnamesinde "Tip 1" ya da "Tip 3" gibi ASTM tipi geçiyorsa, karşılığı yukarıdaki tablodan bulunur.

Normal performanslı (C1) levha nerede kullanılır?

KGM'nin seçim tablosunda C1 yalnız bir durumda yer alır: aydınlatılmamış veya az aydınlatılmış, otoyol ya da bölünmüş yol olmayan yollarda, yol kenarına dikilen ve tabloda ayrıca sayılmayan levhalar. Örneğin aydınlatmasız ve trafiği az, otoyol veya bölünmüş yol olmayan bir yolda sağa tehlikeli viraj levhası C1 ile yapılabilir. Aynı levha otoyol veya bölünmüş yolda ya da iyi aydınlatılmış bir yolda kullanılacaksa tablo C2 gösterir.

Yüksek performanslı (C2) levha nerede kullanılır?

C2, seçim tablosunda en sık görülen sınıftır. Otoyol ve bölünmüş yollardaki yol kenarı levhaları, iyi aydınlatılmış yollardaki levhalar, dur ve yol ver levhaları, demiryolu ve yaya geçidi levhaları ile yol çalışma levhaları için tablo en az C2 öngörür. Standartlar-1 ayrıca otoyolların düşey işaretlemesinde, yüksek trafik akımlı yollarda, bakım onarım sahalarında, yarı aydınlatılmış kesimlerde ve kaplama üstü yön levhalarında yüksek performanslı malzemenin tercih edilmesini ister.

Süper yüksek performanslı (C3) levha ne zaman gerekir?

Tabloda C3'ün doğrudan yazıldığı tek yer, iyi aydınlatılmış ortamda yolun üzerine asılan (kaplama üstü) levhalardır. Bunun dışında tablodaki yıldızlı hücrelerde (C2 *) şu not geçer: "Özellikle aydınlatılmış ve/veya YOGT>20.000'den fazla trafik hacmi olan yollarda C3 tercih edilebilir." YOGT, yıllık ortalama günlük trafik anlamına gelir.

Hangi yolda hangi reflektif sınıfı seçilmeli?

KGM, düşey levhalar için reflektif seçimini Standartlar-1'deki Tablo 10 ile yapar. Tablo iki şeye bakar: çevrenin aydınlatma durumu ve yolun türü. Aşağıdaki tablo, belgedeki hücrelerin aynısıdır; "–" işareti belgede o hücreye sınıf yazılmadığını gösterir.

* Özellikle aydınlatılmış ve/veya yıllık ortalama günlük trafiği 20.000'i aşan yollarda C3 tercih edilebilir. "Yol çalışma levhaları" satırı, yapım ve bakım çalışmaları için kullanılan bütün levhaları kapsar. "İyi aydınlatılmış" sütunlarına, belgedeki ifadeyle rahatsız edici harici aydınlatma kaynakları olan yerler de dahildir.

Tabloda ayrı satırı olan levhalar hangileri?

Tablo bazı levhaları genel satırdan ayırır ve bunlar için C1'e hiçbir sütunda yer vermez:

• TT-1 yol ver ve TT-2 dur: kavşakta geçiş önceliğini belirleyen iki levha.
• TT-27, TT-29 ve TT-36a: öndeki taşıtı geçmek yasaktır, azami hız sınırlaması ve sağdan gidiniz levhaları.
• Demiryolu geçidi levhaları: demiryolu geçitleriyle ilgili T-25 ile T-30ab arasındaki levhalar.
• Yaya geçidi levhaları: T-11 yaya geçidi, T-12 okul geçidi, T-13 bisiklet geçebilir ve B-14ab.
• T-32 ile T-35 arası: engel, tehlikeli viraj yön levhaları, onarım yaklaşım levhaları, refüj başı ve dönüş adası ek levhaları.

Örneğin dur levhası için tablo, aydınlatmasız ve otoyol olmayan bir yolda bile C2 gösterir. Dur ve yol ver levhalarının anlamını ve farkını dur ve yol ver levhaları yazımızda ayrıca anlattık.

Tehlikeli virajlarda iki kural birlikte düşünülmelidir. KGM, T-33a, b ve c tehlikeli viraj yön levhalarının sürücülere kılavuzluk sağlamak için T-1a,b veya T-2a,b levhalarından sonra kullanılacağını yazar ve tablo bu yön levhaları için C2 gösterir. Standartlar-1 aynı yol kesiminde farklı türde reflektif malzeme kullanılmamasını da istediği için, virajı haber veren levhanın sınıfı seçilirken yön levhaları da hesaba katılmalıdır.

Yol çalışmalarında hangi reflektif kullanılır?

KGM'nin 2023 tarihli Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları bu konuda açıktır: "Yapım, bakım ve onarım alanlarında kullanılan trafik işaret levhaları, yüksek yansıtma özelliğine haiz malzemelerden (ASTM D-4956 standardında tanımlanan tip-3, tip-4, tip-8, tip-11) imal edilmelidir." Bu listede normal performanslı tipler (Tip 1 ve Tip 2) yer almaz.

Aynı belgeye göre çalışma alanlarındaki standart levhalar, ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeden sarı zeminli dörtgen bir fon içinde kullanılır. Örneğin çalışma sahasındaki sarı fonlu sağa tehlikeli viraj levhası, normal T-1a levhasının sarı zemin içine alınmış hâlidir; bu levha da belgedeki listede sayılan tiplerden biriyle, yani en az yüksek performanslı malzemeyle yapılmalıdır. Yol çalışmalarında hangi levhaların hangi sırayla kullanıldığını yol bakım onarım levhaları yazımızda bulabilirsiniz.

Bayrakçıların kullandığı "DUR / GEÇ" trafik el işaretleri için de aynı belge, yansıtıcı malzemenin yüksek performanslı veya süper yüksek performanslı olanlarının tercih edilmesini ister.

Floresan reflektif nedir, nerede tercih edilir?

Floresan reflektif, geri yansıtma özelliğine ek olarak floresan özelliği de olan malzemedir. Standartlar-1'e göre floresan özellikli geri yansıtıcı malzemeler şu yerlerde tercih edilmelidir:

• kaza kara noktaları (yoğun kaza olan kesimler),
• bakım onarım sahalarının işaretlenmesi,
• sisli kesimler.

Belge bir sınır da koyar: floresan özellikli reflektif malzemeler, standart trafik işaret levhalarında (T-33 ve B-14a gibi) bordür olarak kullanılmamalıdır.

Aynı direkte farklı reflektif kullanılır mı?

Hayır. Standartlar-1'e göre "Aynı yol kesiminde ve özellikle de aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş trafik işaret levhaları kullanılmamalıdır." Bir direğe ikinci levha eklenirken ya da tek bir levha yenilenirken, yanındaki levhaların reflektif sınıfına bakmak bu yüzden önemlidir.

Montajda da reflektif malzemeyle ilgili bir kural vardır. KGM, reflektif malzemenin yansıyarak sürücünün gözünü kamaştırmasını önlemek amacıyla levhaların 3° ile 5° arasında bir açıyla yerleştirilmesini ister; bu açı genel olarak 3° olmalıdır. Levha boyutlarının hangi yolda nasıl seçildiğini trafik levhası ölçüleri yazımızda anlattık.

Şehir içinde reflektif seçimi nasıl yapılır?

Şehir içinde Tablo 10'un hangi sütununa bakılacağını, caddenin iyi derecede aydınlatılmış olup olmadığı belirler. İyi aydınlatılmış bir yolda, otoyol olmasa bile genel yol kenarı levhaları için tablo C2 gösterir. Örneğin iyi aydınlatılmış bir caddedeki durak levhası, tablodaki "aşağıdakiler dışındaki tüm levhalar" satırına girer ve bu sütunda C2 ile eşleşir. Aynı levha aydınlatmasız ve otoyol ya da bölünmüş yol olmayan bir yolda C1 olabilir.

Kamu yollarında levhayı kimin koyacağı da bellidir. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Aynı madde, "hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz" hükmünü de içerir.

Site, otopark ve fabrika gibi özel alanlarda hangi reflektif seçilir?

KGM'nin seçim tablosu kamu yolları için hazırlanmıştır; site, otopark, fabrika veya depo sahası gibi özel alanlar için bir zorunluluk koymaz. Yine de özel alanda aynı standarda uymak iyi uygulamadır. Bunun için alanın aydınlatma durumu ve levhanın türü tablodaki satır ve sütunlarla eşleştirilerek seçim yapılabilir: iyi aydınlatılmış bir alanda ya da dur, yol ver ve yaya geçidi gibi levhalarda C2, aydınlatmasız ve trafiği az bir iç yolda genel levhalar için C1.

Reflektif levha ne zaman yenilenmeli?

Standartlar-1, trafik işaret levhalarının temiz ve iyi durumda tutulmasını, yansıtma güçlerinin gündüz ve gece periyodik olarak ölçülmesini ister. Belgeye göre iki durumda levha yenisiyle değiştirilmelidir:

1. Ölçümde, satıcı firmanın verdiği değerlerden daha düşük performans gösteren geri yansıtıcı malzemeli levhalar.
2. Amaca hizmet edemeyecek kadar hasarlı (çizik, çatlak, delik gibi) levhalar.

Belge yenileme için belirli bir yıl vermez; ölçüm sonucunu ve levhanın hasar durumunu esas alır. Yenilenen levha, aynı direkteki ve aynı yol kesimindeki diğer levhalarla aynı reflektif türünde olmalıdır.

İlgi Trafik levhalarında reflektif seçenekleri

İlgi Trafik levhaları Ankara'da üretilir. Reflektif seçeneği normal performans (NP) ve yüksek performans (YP) olarak sunulur; levha gövdesi 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sactır. Standart şekilli levhalar şekle göre 30, 40, 60, 75 ve 90 cm ölçülerde, dikdörtgen levhalar ürün sayfasındaki ölçülerle hazırlanır. Levhalar omega direğe uygun vida delikli üretilir.

Seçim yaparken önce levhanın konacağı yolun türüne ve aydınlatmasına, sonra levhanın Tablo 10'da ayrı bir satırı olup olmadığına bakılır. Mevcut bir direğe ya da aynı yol kesimine levha ekleniyorsa, yanındaki levhalarla aynı reflektif türü seçilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Reflektif levha ile normal levha arasındaki fark nedir?

Reflektif levha, araç farlarından gelen ışığı geriye, sürücüye doğru yansıtan bir malzemeyle kaplıdır ve bu sayede gece de okunur. KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesine göre bütün trafik işaret levhalarında reflektif malzeme kullanılmalı ya da levha aydınlatılmalıdır. Aydınlatması olmayan bir trafik levhasının reflektifsiz yapılması bu standarda uymaz.

ASTM Tip 1 ile Tip 3 arasındaki fark nedir?

KGM, ASTM D-4956 standardındaki Tip 1 ve Tip 2'yi normal performanslı (C1), Tip 3 ve Tip 4'ü yüksek performanslı (C2) reflektif malzeme olarak sınıflandırır. Aradaki fark yansıtma gücüdür. Tip 8 ile Tip 11 arası ise süper yüksek performanslı (C3) sınıftır. İhale şartnamesinde ASTM tipi yazıyorsa seçim bu eşleşmeye göre yapılır.

Dur levhası hangi reflektif sınıfıyla yapılmalı?

KGM'nin reflektif seçim tablosunda TT-1 yol ver ve TT-2 dur levhaları için C1 hiçbir sütunda yer almaz. Aydınlatmasız ya da az aydınlatılmış yollarda C2, iyi aydınlatılmış yollarda yine C2 öngörülür; bu hücrelerdeki nota göre özellikle aydınlatılmış ve/veya yıllık ortalama günlük trafiği 20.000'i aşan yollarda C3 tercih edilebilir. Yani tablo dur levhası için en az yüksek performanslı reflektif öngörür.

Reflektif levhanın ömrü ne kadardır?

KGM standartları reflektif levha için belirli bir kullanım süresi vermez. Bunun yerine levhaların yansıtma gücünün gündüz ve gece periyodik olarak ölçülmesini ister. Ölçümde satıcı firmanın verdiği değerlerin altında kalan ya da çizik, çatlak, delik gibi hasarlarla işini göremeyecek durumdaki levhaların yenisiyle değiştirilmesi gerekir. Levhaların temiz tutulması da aynı belgede istenir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Normal ve yüksek performans reflektifli levhaları üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.