Trafik Levhası Ölçüleri: KGM Standart Ebat Tablosu (45, 60, 75, 90 cm)

Trafik levhası ölçüleri, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün (KGM) standart ebat tablosuna göre belirlenir: normal ebatta daire levha 600 mm, üçgen levha 900 mm, kare levha 600 mm, sekizgen levha 750 mm, dikdörtgen levha ise 500×750 mm veya 600×900 mm'dir. Şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda küçük; otoyollarda ve yerleşim yeri dışındaki çok şeritli bölünmüş yollarda büyük ebat kullanılır. Aşağıda tabloyu, yol türüne göre seçimi ve sipariş öncesi kontrolleri anlatıyoruz.

Trafik levhası ölçüleri hangi belgeye göre belirlenir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 3. maddesine göre trafik işaretlerinin standartları, anlam, nicelik ve nitelikleri ile karayoluna uygulama tekniğinin esasları Karayolları Genel Müdürlüğünce tespit edilerek "Trafik İşaretleri Elkitabı" haline getirilir. Levha ölçüleri de bu çerçevede KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 kitabında, 18. bölümdeki Tablo 9'da verilir.

Yönetmelik'in 6. maddesinde şu hüküm yer alır: "Karayolları Genel Müdürlüğünce tespit edilen trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve niteliklerine ve karayoluna uygulama tekniğine aykırı hareket edilemez." Bu yüzden kamu yoluna konacak bir levhanın ölçüsü göz kararıyla seçilmez.

Tablo 9, standart tehlike uyarı (T), trafik tanzim (TT) ve bilgi (B) levhaları için düzenlenmiştir. Levha gruplarını ve kodlarını trafik levhaları kaç çeşittir yazımızda anlattık.

KGM standart ebat tablosu: trafik levhası ölçüleri

Trafik levhalarının standart ölçüleri tabloda her şekil için dört kademe olarak verilir. Standart, işaretlemenin 2. sütundaki normal ebatlarla yapılacağını söyler; diğer sütunlar belirli yol koşulları içindir. Tablodaki levha ebatları milimetredir, yani 600 mm 60 cm demektir.

Üçgen levhalarda verilen ölçü kenar uzunluğudur; standart, yol ver levhası için "900 mm kenarlı eşkenar üçgen" ifadesini kullanır. Dikdörtgen satırında ilk üç sütunda iki ölçü, 4. sütunda ise tek ölçü verilmiştir.

Trafik levhaları kaç cm? Şekle göre ölçüler

Kısa cevap: normal ebatta yuvarlak levhalar 60 cm, üçgen levhalar 90 cm, kare levhalar 60 cm'dir; sekizgen dur levhası yerleşim yerinde 75 cm, yerleşim yeri dışında 90 cm'dir. Tablo şekle göre düzenlendiğinden ölçüyü bulmak için önce levhanın şekline bakılır.

Üçgen levhalar: tehlike uyarı ve yol ver

Tehlike uyarı levhaları kırmızı kenarlı, beyaz zeminli ve siyah sembollü eşkenar üçgenlerdir. Normal ebatta 900 mm, küçük ebatta 600 mm, büyük ebatta 1350 mm kenarla kullanılır. Örneğin sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a), normal ebatta 900 mm kenarlı bir üçgendir.

Yol ver levhası (TT-1) de üçgendir; ancak üzerinde sembol yoktur ve tepesi aşağı gelecek şekilde monte edilir. Standartlar-1'e göre ebadı normal olarak 900 mm kenarlı eşkenar üçgendir. İş ve yerleşim merkezlerinin yoğunluğu nedeniyle hızın düşük olduğu merkezlerde 600 mm, otoyol ve benzer özellikteki yüksek hızlı yollarda 1350 mm kenarlı levhalar kullanılabilir.

Daire levhalar: yasaklama, mecburiyet ve park yasağı

Trafik tanzim levhalarının büyük bölümü dairedir. Standart; yol ver (TT-1), dur (TT-2), azami hız bölgesi (TT-29b), azami hız bölgesi sonu (TT-33b) ve tehlikeli madde taşıyan araçların izleyecekleri mecburi yön (TT-43a, b, c) dışındaki bütün TT levhalarını daire olarak tanımlar. Yasaklama levhaları genellikle beyaz zemin üzerinde kırmızı çerçeveli, mecburiyet levhaları mavi zeminlidir.

Daire levhanın normal ebadı 600 mm, küçük ebadı 450 mm, büyük ebadı 900 mm'dir. Karşıdan gelene yol ver levhası (TT-3) gibi kırmızı çerçeveli levhalar da bu satıra girer.

Park etmek yasaktır (P-1) ve duraklamak ve park etmek yasaktır (P-2) levhaları da dairedir; mavi zemin üzerinde kırmızı çerçeve ve kırmızı banttan oluşur. Tablo 9'un giriş cümlesi yalnız tehlike uyarı, trafik tanzim ve bilgi levhalarını sayar; Standartlar-1 P grubu için ayrı bir ölçü tablosu vermez. Bu yazıda P levhalarını şekillerine karşılık gelen satırla eşleştirdik; resmî bir uygulamada ölçüyü yolun bakımından sorumlu kuruluşla teyit etmek gerekir.

Kare ve dikdörtgen levhalar: bilgi ve park yeri

Standart bilgi levhaları; yaya geçidi, okul geçidi, ilk yardım, durak, tamirhane gibi öncelik ve hizmet bildiren levhalardır. Standarda göre genel olarak 600×600 mm veya 600×900 mm ebatlarındadır ve mavi zeminli dörtgen bir levha üzerindeki beyaz bölümde sembol taşırlar.

Kare levhada normal ebat 600 mm, küçük ebat 450 mm'dir; büyük ebat sütununda 600–900 mm aralığı verilir. Dikdörtgen levhada normal ebat 500×750 mm veya 600×900 mm'dir. Park yeri levhası (P-3a) mavi zemin üzerinde beyaz P harfinden oluşan dörtgen bir levhadır; standarda göre cadde veya yol boyunca park izni vermek için ve otopark girişlerinde kullanılabilir.

Sekizgen dur levhası

Dur levhası (TT-2), kırmızı zemin üzerinde beyaz bir iç bordür ve DUR yazısından oluşan sekizgen bir levhadır. Standart bu levhanın ölçüsünü yerleşim durumuna göre ayrıca belirtir:

• Yerleşim merkezlerinde: 750 mm
• Yerleşim merkezleri dışındaki yollarda: 900 mm
• Yaklaşım hızının çok düşük olduğu kavşaklarda: küçük boyutlu 600 mm levha da kullanılabilir

Buna göre şehir içindeki bir kavşakta 75 cm'lik dur levhası, yerleşim yeri dışındaki bir kavşakta ise 90 cm'lik dur levhası kullanılır.

Hangi yolda hangi ebat seçilir?

Standart, ebadı yolun türüne, şerit sayısına ve trafik hacmine göre belirler. Aşağıdaki tablo, Tablo 9'un altında yazan kuralları özetler.

Meskûn mahal, yerleşim yeri demektir. Yolun yıllık ortalama günlük trafik değeri bilinmiyorsa ölçüyü yolun bakımından sorumlu kuruluşla birlikte belirlemek doğru olur.

Standart, 1. sütundaki küçük levhaların bir önceki işaretin tekrarlanmasında da kullanılabileceğini yazar. Örneğin bir yasak kesiminde ilk levha normal ebatta, tekrar levhaları küçük ebatta olabilir.

Yön ve bilgi levhalarının ölçüsü neden sabit değil?

Yer adları ve yön okları taşıyan levhalar standartta "boyutları değişken standart bilgi levhaları" olarak geçer. Bu levhaların boyutu; yolun genişliğine, proje veya işletme hızına ve verilecek mesaj sayısına göre belirlenen yazı serisine (harf yüksekliği ve genişliği), figür ve sembollere ve bunların levha üzerindeki yerleşimine göre hesaplanır. Bu yüzden tek bir standart ölçüleri yoktur.

Standart, bu levhalar için en büyük ölçüleri sınırlar:

• Yol kenarındaki levhalar: genişlik en çok 6,00 m, yükseklik en çok 8,00 m
• Kaplama üstü yön levhaları: düşey boyut 3,00 m'yi aşmamalı
• Refüj ortası yön levhaları: genişlik ve yükseklik en çok 4,00 m
• T ve L tipi yön levhaları: yükseklik en fazla 3,00 m, genişlik en fazla 3,50 m

Hesaplanan levha bu sınırları aşarsa yazı serisi iki seri düşürülür. Zemin rengi de yolun türüne göre değişir: KGM'nin bakım ağındaki devlet ve il yollarında mavi, otoyollarda yeşil zemin kullanılır; belediyelerin bakım ağındaki imar yollarında ve il özel idarelerinin yollarında ise beyaz zemin üzerine siyah yazı kullanılır. Bilgi levhalarının anlamları için bilgi işaretleri ve anlamları yazımıza bakabilirsiniz.

Yol çalışma levhalarının ölçüsü nasıl belirlenir?

KGM'nin Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları'na (2023) göre çalışma alanlarında kullanılan standart trafik işaret levhaları "ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeksizin, sarı zemin renkli dörtgen levhalar içerisinde kullanılmalıdır." Standartlar-1 de bu levhaların sarı zemin üzerinde standart renk ve ebatlarında kullanıldığını yazar.

Yani yol çalışmasında kullanılan sarı zeminli sağa tehlikeli viraj levhası, kalıcı levhadaki üçgen ölçüsünü korur; üçgen sarı kare bir zeminin içine alınır.

Aynı belgenin YB grubu imalat çizimlerini veren bölümü şehir içinde küçültmeye izin verir: bu bölümde çizimi verilen levhaların boyutları, işletme hızı 50 km/h'nin altında olan şehir içi yollarda 1/2, 50 ile 90 km/h arasındaki şehir içi yollarda 2/3 oranına denk gelecek şekilde küçültülebilir. Sarı çerçeve ölçüleri ve küçültmenin ayrıntısı yol bakım onarım levhaları yazımızda yer alır.

Çalışma alanında kullanılan levhalar yüksek yansıtma özelliğine sahip malzemeden (ASTM D-4956 standardında tanımlanan Tip 3, Tip 4, Tip 8, Tip 11) imal edilmelidir. Trafik hızı yüksek yollardaki uzun süreli çalışmalarda standart, gerekli görülen ilave önlemler arasında daha büyük ebatlı işaretleri de sayar.

Levha ölçüsü montaj yüksekliğini ve direği nasıl etkiler?

Ölçü seçildikten sonra levhanın hangi yükseklikte takılacağı belirlenir. Standartlar-1'e göre aynı direkte birden fazla levha veya ek panel varsa yükseklik en alttaki levhanın ya da panelin alt kenarından ölçülür.

Yerleşim yeri dışında levhanın banket dış kenarına yatay uzaklığı genel olarak 1,50 m, zorunlu durumlarda 1,00 m'dir. Bu 1,00 m bir yükseklik değil, yatay mesafedir. Yükseklik için zorunlu durumlara özgü daha düşük bir değer yoktur; standart yalnız T-28a/b, T-29a/b, T-30a/b, T-33d/e/f, T-34a/b ve T-35 levhaları için yerden genel olarak 80 cm, gerekirse 60 cm'ye kadar düşük yükseklik öngörür.

Büyük ebat seçildiğinde levhanın kendi yüksekliği de artar. Direk boyu planlanırken alt kenar yüksekliğine levhanın ve varsa ek panelin yüksekliği eklenir. Levhalarımız omega direğe uygun vida delikli üretilir.

Levha, yol eksenine dik düzlemden 3°–5° arasında bir açıyla döndürülerek yerleştirilir; standart bu açının genel olarak 3° olmasını ister. Amaç, reflektif malzemenin yansıyarak sürücünün gözünü kamaştırmasının önüne geçmektir.

Ölçüyle birlikte reflektif sınıfı nasıl seçilir?

Bütün trafik işaret levhalarında geri yansıtıcı (reflektif) malzeme kullanılmalı veya levhalar aydınlatılmalıdır. Standartlar-1 bu malzemeyi üç sınıfa ayırır: C1 normal performanslı (ASTM D-4956 Tip 1 ve Tip 2), C2 yüksek performanslı (Tip 3 ve Tip 4), C3 süper yüksek performanslı (Tip 8–Tip 11).

(*) Standarda göre özellikle aydınlatılmış ve/veya yıllık ortalama günlük trafiği 20.000'den fazla olan yollarda C3 tercih edilebilir. Aynı yol kesiminde ve özellikle aynı direk üzerinde farklı türden reflektif malzemeyle üretilmiş levhalar kullanılmamalıdır.

İlgi Trafik levha ölçüleri KGM tablosuyla nasıl eşleşir?

Levhalarımızı Ankara'da, 1,5 mm ve 2 mm galvaniz sac üzerine, normal performans (NP) ve yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretiyoruz. Standart şekilli levhalar şekle göre 30, 40, 60, 75 ve 90 cm ölçülerde, dikdörtgen levhalar ise ürün sayfasında yazan ölçülerde hazırlanır. Aşağıdaki tablo, KGM ebatlarının santimetre karşılığını gösterir.

30 ve 40 cm'lik daire, üçgen, kare ve sekizgen levhalar Tablo 9'da yer almaz; 75 cm ise tabloda yalnız sekizgen dur levhasının normal ebadıdır. Kamu yoluna konacak levhalarda tablo ölçüleri esas alınır. Site içi yollar, fabrika sahaları ve otoparklar gibi özel alanlarda da araç trafiği varsa aynı standarda uymak iyi uygulamadır. Her levhanın sunulduğu ölçüleri Trafik Levhaları kategorisindeki ürün sayfalarında görebilirsiniz.

Sipariş öncesi ölçü kontrol listesi

1. Levha kamu yoluna mı konacak? Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin bakım-onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir; "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Kamu yolunda ölçü ve yer bu kuruluşla belirlenir.
2. Yol yerleşim yeri içinde mi, dışında mı? Dur levhasının ölçüsü ve montaj yüksekliği buna göre değişir.
3. Yol otoyol mu, yerleşim yeri dışında çok şeritli bölünmüş yol mu ya da yıllık ortalama günlük trafiği 2.500'ü aşan yerleşim dışı bir yol mu? Öyleyse büyük ebat kullanılır.
4. Levhanın şekli ne? Tablodaki satırı şekil belirler.
5. Reflektif sınıfı uygun mu? Seçim tablosuna bakın ve aynı direkteki levhalarla aynı tür malzemeyi seçin.
6. Altına ek panel gelecek mi? Montaj yüksekliği en alttaki panelden ölçülür.
7. Levha yol çalışması için mi? Standart levha, ölçüsü değiştirilmeden sarı zemin içinde kullanılır; şehir içi yollarda belgedeki küçültme oranlarına bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik levhaları kaç cm olmalı?

KGM'nin normal ebadına göre yuvarlak levhalar 60 cm, üçgen levhalar 90 cm kenarlı, kare levhalar 60 cm olmalıdır; dur levhası yerleşim yerinde 75 cm, dışında 90 cm'dir. Şehir içindeki dar sokaklarda küçük ebat (yuvarlakta 45 cm, üçgende 60 cm) kullanılabilir. Otoyollarda, yerleşim dışındaki çok şeritli bölünmüş yollarda ve yıllık ortalama günlük trafiği 2.500'ü aşan yerleşim dışı yollarda büyük ebat (yuvarlakta 90 cm, üçgende 135 cm) kullanılır.

Dur levhası kaç cm?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları'na göre dur levhası yerleşim merkezlerinde 750 mm, yerleşim merkezleri dışındaki yollarda 900 mm ölçüsündedir. Yaklaşım hızının çok düşük olduğu kavşaklarda 600 mm'lik küçük levha da kullanılabilir. Reflektif seçim tablosu, dur ve yol ver levhaları için her yol türünde yüksek performanslı (C2) malzemeyi gösterir.

Site içi veya otopark için hangi ölçü uygun?

Yönetmelik'teki işaretleme kuralları kamu yolları için yazılmıştır. Site içi yollarda, fabrika sahalarında ve otoparklarda da aynı standarda uymak iyi uygulamadır. Standart, trafiğin yavaş hareket ettiği kesimler için küçük ebadı (yuvarlakta 45 cm) tanımlar; caddeden görülecek giriş levhalarında ise normal ebat (yuvarlakta 60 cm) uygun bir başlangıçtır.

Yol çalışma levhaları daha küçük olabilir mi?

Genel kural, sarı zemin içindeki standart levhanın kalıcı levhayla aynı ebat, şekil ve renkte kullanılmasıdır. KGM'nin yol çalışması standardı, YB grubu imalat çizimlerindeki levhaların şehir içi yollarda küçültülmesine izin verir: işletme hızı 50 km/h'nin altındaysa 1/2, 50 ile 90 km/h arasındaysa 2/3 oranında. Belge şehir dışı yollar ve otoyollar için küçültme öngörmez.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023)

Farklı şekil ve ölçülerdeki trafik levhalarını üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.