Kış Levhaları: Zincir Takılması Mecburidir ve Buzlanma Uyarıları

Zincir takılması mecburidir levhası, çekiş tekerleklerinin en az ikisine zincir takmanın zorunlu olduğunu bildiren mavi zeminli yuvarlak bir trafik tanzim levhasıdır; KGM'deki adı "Zincir takmak mecburidir", kodu TT-42a'dır. Kış koşullarında bunun yanında kar figürlü ek panel, zincir takma mecburiyeti sonu levhası (TT-42b) ve gizli buzlanma levhası (T-37) kullanılır.

Kış levhaları hangileridir?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'de kar ve buzla doğrudan ilişkilendirilen işaretler aşağıdadır. İkisi trafik tanzim, biri tehlike uyarı levhası, biri de ek paneldir.

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesi bu iki grubu şöyle tanımlar: Tanzim işaretleri, yoldan yararlananlara "uymaları gerekli olan, yasaklama, kısıtlama ve mecburiyetleri bildiren levhalardır"; tehlike uyarı işaretleri ise "Karayolu ve yakın çevresindeki tehlikeler hakkında" uyarı görevi yapar. Yani zincir levhası bir yükümlülük koyar, gizli buzlanma levhası ise tehlikeyi haber verir.

Zincir takılması mecburidir levhası ne anlama gelir?

Zincir takmak mecburidir levhası (TT-42a), Standartlar-1'in tanımıyla "çekiş tekerleklerinin en az ikisine zincir takmanın zorunlu olduğunu bildirir". Levhanın üzerinde, mavi zemin içinde zincir takılmış bir lastik sembolü bulunur.

Standart bu levhayı mecburiyet bildiren işaretler arasında sayar: "TT-35'ten TT-42'ye kadar olan mavi zeminli işaret levhaları ise mecburiyet bildiren işaretlerdir." Aramalarda "kar zinciri levhası" ya da "zincir takılması mecburidir" diye geçen levha budur.

Zincir levhası hangi ek panelle kullanılır?

Standartlar-1'deki TT-42a tanımı, levhanın "kar figürü içeren ilave panel ile birlikte kullanılır" ifadesiyle biter. Ek panellerin anlatıldığı bölümde de aynı panel için şu ifade yer alır: "Kar figürlü panel levha ise karlı havalarda zincir takma mecburiyetini belirtmek amacıyla" zincir levhasıyla birlikte kullanılabilir.

Kar figürlü yağış paneli beyaz zeminli, siyah çerçeveli dikdörtgen bir paneldir. Standarda göre paneller levhadaki mesajın tamamlayıcısıdır ve gerekli hallerde levhanın altına yerleştirilir. Panellerin genel kurallarını ek panel levhaları yazımızda topladık.

Levha ile panel aynı direğe takıldığında montaj yüksekliği en alttaki panelden ölçülür: yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından (yoksa banketten) 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m.

Zincir takma mecburiyeti nerede biter?

Zorunluluğun bittiği nokta zincir takma mecburiyeti sonu levhası (TT-42b) ile gösterilir. Standarda göre bu levha "sadece TT-42a Zincir Takma Mecburidir işaret ile belirtilen zorunluluğunun sona erdiğini belirtmek için kullanılır". Görünüşü zincir levhasıyla aynıdır; üzerinden kırmızı çapraz bir çizgi geçer.

Zincir mecburiyeti levhasını kim koyar?

Standartlar-1, TT-42a için bir takvim ya da yol listesi vermez; levhanın anlamını ve panelle birlikte kullanımını tanımlar. Levhanın nereye konacağı, işaretlemeden sorumlu kuruluşun işidir. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir."

Aynı madde, trafiği düzenleme yetkisi olan kuruluş ve kişilerin de trafik güvenliği nedeniyle ya da genel asayiş bakımından gerekli hallerde geçici olarak düzenleyici trafik işareti koyabileceğini yazar; bu işaretler "iş veya hizmetin bitiminde derhal kaldırılır." Maddenin son cümlesi açıktır: "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz."

Bu kural kamu yolları içindir. Rampalı site yolu ya da tesis içi yol gibi özel alanlarda kış uyarısı yapılacaksa aynı levhayı ve aynı paneli kullanmak iyi uygulamadır.

Kış lastiği levhası var mı, kanun ne diyor?

Standartlar-1'de kış lastiği adını taşıyan bir trafik işaret levhası yer almaz. Kış lastiği ve kar zinciri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65/A maddesinde düzenlenir: "Araçlarda kış lastiği kullanımı, illerin hava ve iklim şartlarına göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından araç cinslerine göre yılın belirli dönemi için zorunlu tutulur. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bu yetkisini valiliklere devredebilir."

Aynı madde, "Karlı ve buzlu hava şartlarında, kamyon, çekici ve otobüs cinsi araçların güvenle seyredemediği karayollarında kar zinciri bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda tutmayan" araçların sürücüsüne idari para cezası öngörür. Kış lastiği için dönem ve araç cinslerini Bakanlık, yetki devredilmişse valilik belirlediğinden güncel uygulama bu kurumların duyurularından izlenmelidir.

Gizli buzlanma levhası zincir levhasından nasıl ayrılır?

Gizli buzlanma levhası (T-37) bir zorunluluk koymaz, sürücüyü uyarır. Zincir levhasının aksine standart bu levha için bir dönem verir: Ekim–Nisan ayları arasında kullanılabilir.

Levhanın hangi kesimlere konduğunu ve kaygan yol levhasıyla farkını yol yüzeyi uyarı levhaları yazımızda ayrıntılı anlattık. Kış için bir not: Standartlar-1'e göre kar nedeniyle kaygan yol levhası (T-8) kullanılmamalıdır. Öteki uyarı levhaları Tehlike Uyarı Levhaları sayfamızda yer alır.

Yol çalışmasında kış levhaları sarı zeminli mi olur?

Yol yapım, bakım ve onarım çalışmalarına ait 2023 tarihli KGM standardı, çalışma alanında kullanılan standart levhaların ebadına, şekline ve rengine dokunulmadan sarı zemin renkli dörtgen bir levhanın içine yerleştirilmesini ister. Çalışma sahasında zincir ya da buzlanma uyarısı gerekiyorsa ürünlerimiz arasındaki sarı zeminli zincir takmak mecburidir levhası, sarı zeminli zincir mecburiyeti sonu levhası ve sarı zeminli gizli buzlanma levhası bu kullanım içindir.

Geçici işaretlemenin kurallarını sarı zeminli trafik levhaları yazımızda ayrıca ele aldık.

Kış levhalarında hangi ölçü ve reflektif seçilir?

Standartlar-1'in levha boyutları tablosunda normal ebat dairede 600 mm, üçgende 900 mm'dir; zincir levhaları daire, gizli buzlanma levhası üçgen ölçüsüne girer. Reflektif seçim tablosunda (Tablo 10) bu levhalar adıyla sayılmaz, genel satıra girer: yol kenarında C1 (normal performans) yalnız aydınlatılmamış ya da az aydınlatılmış çevrede ve otoyol ile bölünmüş yollar dışında öngörülür; öteki yol kenarı durumlarında ve yol çalışması levhalarında C2 (yüksek performans) istenir.

İlgi Trafik'te zincir ve buzlanma levhaları Ankara'da galvaniz sacdan üretilir. Sac kalınlığında 1,5 mm ile 2 mm, reflektifte normal performans (NP) ile yüksek performans (YP) arasında seçim yapılabilir; levhalar omega direğe uygun vida delikli gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Zincir takılması mecburidir levhası kaç tekerleğe zincir ister?

Standartlar-1'e göre levha, çekiş tekerleklerinin en az ikisine zincir takmanın zorunlu olduğunu bildirir. Levhanın KGM'deki adı "Zincir takmak mecburidir", kodu TT-42a'dır. Mavi zeminli yuvarlak bir mecburiyet levhasıdır ve kar figürlü ek panelle birlikte kullanılır. Kamu yollarında işaretin temini ve tesisi, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşun görevidir.

Zincir mecburiyeti hangi tarihlerde uygulanır?

Standartlar-1, zincir levhası için bir tarih aralığı vermez; bu yönüyle Ekim–Nisan dönemi tanımlanan gizli buzlanma levhasından ayrılır. 2918 sayılı Kanun'un 65/A maddesi de kar zincirini bir tarihe değil, "Karlı ve buzlu hava şartlarında" kamyon, çekici ve otobüs cinsi araçların güvenle seyredemediği karayollarına bağlar. Mecburiyetin bittiği yer zincir takma mecburiyeti sonu levhasıyla (TT-42b) gösterilir.

Kış lastiği için ayrı bir trafik levhası var mı?

KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesinde kış lastiği adını taşıyan bir levha yoktur. 2918 sayılı Kanun'un 65/A maddesine göre kış lastiği kullanımı, illerin hava ve iklim şartlarına göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından araç cinslerine göre yılın belirli dönemi için zorunlu tutulur. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.

Zincir levhası kar paneli olmadan kullanılabilir mi?

Standartlar-1, TT-42a'nın tanımında levhanın kar figürü içeren ilave panel ile birlikte kullanıldığını yazar. Ek paneller bölümünde de kar figürlü panelin, karlı havalarda zincir takma mecburiyetini belirtmek amacıyla bu levhayla birlikte kullanılabileceği belirtilir. Belgedeki tanıma uymak için levhayı ve paneli birlikte temin edip aynı direğe, panel altta olacak şekilde takmak doğru olur.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Zincir takmak mecburidir ve zincir takma mecburiyeti sonu levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.