
İçindekiler9 başlık
Araçta bulunması zorunlu malzemeler, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 64. maddesi ve bu maddenin atıf yaptığı 1 sayılı Cetvelde araç cinsine göre sayılır. Motosiklet ve motorlu bisiklet dışındaki bütün motorlu araçlarda iki adet reflektör aranır; otomobil, minibüs ve kamyonette en az 1 kg kuru tozlu yangın söndürme cihazı bulunur. Takoz, engel işareti ve stepne gibi kalemler araç cinsine göre değişir; ilk yardım çantası ise muayene mevzuatında aranır.
Araçta bulunması zorunlu malzemeler hangi mevzuatta yazar?
Temel hüküm Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Araçlarda Bulundurulması Mecburi Gereçler" başlıklı 64. maddesidir. Madde şöyle der: "Araçlarda; a) Özelliklerine ve cinslerine göre nitelik ve nicelikleri 1 sayılı Cetvelde gösterilen gereçlerin, b) Ayrıca, kamyon, çekici ve otobüslerde (...) takograf, taksi otomobillerinde taksimetre, bulundurulması ve bunların kullanılır durumda olması zorunludur."
1 sayılı Cetvel üç bölümden oluşur. A bölümü motorsuz taşıtları, B bölümü motorlu taşıtları, C bölümü ise "Hususiyetlerine Göre Araçlarda Bulundurulacak Teçhizat"ı düzenler. B bölümü, motorlu taşıtlardaki zorunlu teçhizatın özellikleri için tip onay yönetmeliklerine, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğe ve araç muayene yönetmeliğine gönderme yapar. Reflektör, yangın söndürme cihazı, takoz ve yedek takımlar C bölümünde tek tek sayılır.
Araç cinsine göre zorunlu malzemeler tablosu
| Teçhizat | Hangi araçlarda (Cetvele göre) | Cetveldeki nitelik ve adet |
|---|---|---|
| Reflektör | Bütün motorlu araçlar (motosiklet ve motorlu bisiklet hariç) | ECE R 27 Regülasyonuna uygun iki adet yansıtıcı |
| Yangın söndürme cihazı | Otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, çekici ve tehlikeli madde taşıyan bütün araçlar | A, B ve C yangın sınıflarına etki eden, TS 862 EN3 standardına uygun veya CE onaylı; kapasite araç cinsine göre |
| Yedek malzeme ve takımlar | Otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, çekici araçlar, lastik tekerlekli traktör | Kriko, bijon anahtarı, dış ışık donanımı için birer yedek ampul, pense, tornavida, seyyar lamba veya el feneri, karlı ve buzlu günler için bir çift patinaj zinciri, çekme halatı |
| Engel işareti | Otobüs, kamyon ve çekiciler | 150x25 cm ebadında, ECE 70 teknik şartlarına uygun bir adet |
| Tekerlek takozu (1 adet) | Otobüsler, azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla motorlu araçlar (paletliler hariç), azami yüklü ağırlığı 750 kg'dan fazla iki dingilli römorklar (yarı römorklar hariç) | Gereği kadar tesirli ve kolay kullanılır |
| Tekerlek takozu (2 adet) | Üç veya daha fazla dingilli motorlu taşıtlar, yarı römorklar, azami yüklü ağırlığı 750 kg'dan fazla tek dingilli römorklar | Gereği kadar tesirli ve kolay kullanılır |
| Stepne | Şehirlerarasında yolcu taşıyan bütün motorlu araçlar (motosiklet ve lastik tekerlekli traktör hariç) | M1 ve N1 kategorisinde kullanıma hazır stepne, geçici kullanım lastiği veya alternatif bir sistem; M1, N1, L, tarım traktörü ve Sınıf 1 otobüsler dışındaki araçlarda en az bir yedek tekerlek |
| Boyun korsesi | Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre yetki belgesi almış yolcu taşımacılığında kullanılan araçlar | Her 10 koltuk için en az bir adet |
M1, sürücü dışında en fazla sekiz kişilik oturma yeri olan yolcu aracı; N1, azami kütlesi 3,5 tonu aşmayan yük aracıdır (Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik, Ek I).
Reflektör kaç adet olmalı, nasıl kullanılır?
1 sayılı Cetvel, motosiklet ve motorlu bisiklet hariç bütün motorlu araçlarda "Avrupa Ekonomik Komisyonu ECE R 27 Regülasyonuna uygun iki adet yansıtıcı bulunur" der. Bu, halk arasındaki adıyla üçgen reflektördür.
Kullanım şekli Yönetmeliğin "Karayolunda Bozulup Kalan Araçlar" başlıklı 135. maddesindedir. Park ve kuyruk ışıkları yakılmadığı, yakılamadığı veya yakılsa bile 150 metreden açıkça görülemediği takdirde "bozulan aracın ön ve arkasına uygun yerlere diğer araç sürücülerinin 150 metre mesafeden açıkça görebilecekleri şekilde birer kırmızı yansıtıcı veya kırmızı ışıklı cihaz konulması" mecburidir.
Dönemeç veya tepe üstü gibi yerlerde ise yansıtıcının "aracın ön ve arkasında en az 30'ar metre mesafede olacak ve diğer araç sürücüleri tarafından en az 150 metreden açıkça görülebilecek şekilde yerleştirilmesi" gerekir. Madde ayrıca, bu tedbirler tamamlanıncaya kadar araçta acil uyarı (dörtlü ikaz) lambalarının yakılmasını mecburi tutar. Otobüs, kamyon ve çekicilerin "karayolu üzerinde arıza ve uzun süreli bırakılması halinde" 150x25 cm ebadındaki engel işareti de konulur.
Araçta yangın söndürme cihazı kaç kg olmalı?
Cetvele göre cihazlar A, B ve C yangın sınıflarının hepsine birden etki eden, TS 862 EN3 standardına uygun veya CE onaylı el yangın söndürme cihazları olmalı ve kullanılmaya hazır durumda bulunmalıdır. Kapasite araç cinsine göre şöyledir:
| Araç cinsi | Cetveldeki asgari kapasite |
|---|---|
| Otomobil, minibüs ve kamyonet | Toplam doldurma kapasitesi en az 1 kg kuru toz olan en az bir adet |
| Azami yüklü ağırlığı 12.000 kg'dan küçük kamyonlar | Toplam en az 4 kg kuru toz |
| Azami yüklü ağırlığı 12.000 kg'dan fazla kamyon ve çekiciler | Toplam en az 6 kg kuru toz |
| Otobüs ve mafsallı otobüsler | Toplam en az 6 kg kuru toz; yolcu sayısı 26 kişiye kadar olan otobüslerde 2 kg'lık en az iki adet |
| Tehlikeli madde taşıyan araçlar | Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik esastır; Cetvelde ağırlığa göre 4 kg, 8 kg ve 12 kg toplam kapasite sayılır |
Cihazın yeri de Cetvelde yazılıdır: "El yangın söndürme cihazı, araçların görülebilen ve erişilmesi kolay olan bir yerinde bulundurulur ve hava şartlarından korunur. Cihazlardan en az biri aracı kullananın hemen yanında olur."
Takoz hangi araçlarda zorunlu?
Cetvel, tekerlek takozunu otobüslerde, azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla motorlu araçlarda ve belirli römorklarda zorunlu tutar; üç veya daha fazla dingilli taşıtlarda bu sayı iki adettir. Otomobil ve kamyonet için Cetvelde takoz satırı yoktur.
Takozun nerede kullanılacağı 118. maddede yazar: eğimli yoldaki araç "kamyon, çekici veya otobüs ise, her iki arka tekerleğinin, ayrıca römorkların ve birden fazla ise, her bir römorkun arka tekerleklerinin inişte ön, çıkışta arka taraflarına niteliklere uygun takoz konulur." Duraklamada da 117. madde "yolun eğimi gerektiriyorsa, uygun tekerleklere uygun yönde takoz konulması"nı mecburi sayar.
Motosiklette hangi donanımlar aranır?
Motosiklet ve motorlu bisiklet reflektör satırının dışındadır. Cetvel bu araçlar için sürücü ve taşınması halinde yolcular için ECE R 22 Regülasyonuna uygun koruma başlığını (kask), sürücüler için koruma gözlüğünü (koruma başlığında gözlük varsa aranmaz) ve motosiklette TS EN 13594 standardına uygun koruyucu eldiveni sayar. Bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile yolcuları gece seyahatlerinde reflektif yelek vb. giyer.
İlk yardım çantası zorunlu mu?
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin güncel 1 sayılı Cetvelinde ilk yardım çantası satırı yoktur; dayanak araç muayene mevzuatıdır. Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesine göre muayene, "Ek–1'de belirtilen sınıflara göre ve asgari Ek–2'de verilen cetveldeki hususları kapsayan kontrol ve testleri içerir." Ek-2'deki "Zorunlu Olarak Kontrol Edilecek Parçalar" listesinin "Diğer teçhizat" bölümünde ilk yardım çantası sayılır.
Ağır araçlarda (1, 2 ve 3. sınıf) madde 7.5 "İlkyardım çantası (Sınıf 3 hariç)", hafif araçlarda (4–8. sınıf) madde 7.6 "İlk yardım çantası (Sınıf 7 ve 8 hariç)" şeklindedir. Ek-1'deki sınıflandırmada 3. sınıf römork ve yarı römorklar, 7. sınıf traktörler, 8. sınıf motosiklet ve motorlu bisikletlerdir; bu araçlar kontrol dışında kalır. Otomobil ve kamyonet listededir.
Ek-2 çantanın içeriğini ve malzeme adedini belirtmez; Sağlık Bakanlığının İlkyardım Yönetmeliğinde (Resmî Gazete, 29/7/2015) de araçta bulundurulacak malzeme listesi yoktur. Bu yüzden resmî bir içerik listesi vermiyoruz.
Trafik seti nedir, içinde neler var?
Trafik seti, araçta bulundurulan reflektör, yangın söndürme cihazı ve ilk yardım malzemesi gibi kalemleri tek pakette toplayan üründür. Örneğin Trafik Seti Araç Trafik Seti Tüvtürk Uyumlu adlı ürünümüzün sayfasında yazan içerik listesi şöyledir:
- 1 kg yangın söndürücü, 1 adet
- Üçgen reflektör plastik ayaklı, 2 adet
- Kolon halat, 1 adet
- Takoz, 1 adet
- Kırmızı beyaz boyunluk, 1 adet
- İlk yardım seti poşetli, 1 adet (sargı bezi 5 x 150 cm, pamuk, 5 adet yara bandı, makas)
Set, otomobil için Cetveldeki hangi kalemleri karşılar?
Otomobil, minibüs ve kamyonet için Cetvel iki reflektör ile toplam en az 1 kg kuru tozlu bir yangın söndürme cihazı ister; setteki iki reflektör ve 1 kg söndürücü bu adet ve kapasiteye karşılık gelir. Cetvelin aradığı nitelikler ayrıca yazılıdır: reflektörde ECE R 27, söndürücüde TS 862 EN3 veya CE onayı. Satın aldığınız setteki ürünlerin etiketinde bu işaretleri kontrol edin. Poşetli ilk yardım setinin karşılaştırılacağı resmî bir içerik listesi ise yoktur.
Çekme halatı, Cetvelin "yedek malzeme ve takımlar" satırında sayılır. Aynı satırdaki kriko, bijon anahtarı, yedek ampul ve diğer takımlar sette yoktur; araçta ayrıca bulunmalıdır. Takoz otomobil için Cetvelde sayılmaz; boyunluk ise Cetvelde yalnız yetki belgeli yolcu taşımacılığında kullanılan araçlar için sayılır.
Ürün adındaki "Tüvtürk Uyumlu" ifadesi ürünün adıdır; muayenede aranan teçhizat aracın cinsine göre belirlenir. Yol tarafındaki ekipmanlar için karayolu trafik güvenliği ürünleri rehberimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Araçta bulunması zorunlu malzemeler nelerdir?
Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 64 ve 1 sayılı Cetvele göre otomobilde iki adet ECE R 27 uyumlu reflektör, en az 1 kg kuru tozlu yangın söndürme cihazı ile kriko, bijon anahtarı ve çekme halatı gibi yedek malzeme ve takımlar bulunur. Otobüs, kamyon ve çekicide engel işareti ve takoz da eklenir. İlk yardım çantası ise araç muayenesinde kontrol edilir.
Reflektör kaç metreye konur?
Yönetmeliğin 135. maddesine göre reflektör, bozulan aracın ön ve arkasına, diğer sürücülerin 150 metreden açıkça görebileceği şekilde konur. Dönemeç veya tepe üstü gibi yerlerde yansıtıcı aracın ön ve arkasında en az 30'ar metre mesafede olmalı ve yine en az 150 metreden görülebilmelidir. Tedbirler tamamlanıncaya kadar dörtlü ikaz lambaları yakılır.
Otomobilde takoz bulundurmak zorunlu mu?
1 sayılı Cetvelde takoz; otobüsler, azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla motorlu araçlar, üç veya daha fazla dingilli taşıtlar ve belirli römorklar için sayılır. Otomobil ve kamyonet için takoz satırı yoktur. Eğimli yolda takoz koyma yükümlülüğü ise 118. maddede kamyon, çekici ve otobüs için yazılıdır.
Kamyonda yangın söndürücü kaç kg olmalı?
Cetvele göre azami yüklü ağırlığı 12.000 kg'dan küçük kamyonlarda toplam doldurma kapasitesi en az 4 kg, 12.000 kg'dan fazla kamyon ve çekicilerde en az 6 kg kuru toz olan cihaz veya cihazlar bulunur. Tehlikeli madde taşıyan araçlarda Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik esas alınır.
Kaynak: Karayolları Trafik Yönetmeliği, md. 64, 117, 118, 135 ve 1 sayılı Cetvel; Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik, md. 8, Ek-1 ve Ek-2; Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik, Ek I
Trafik seti ve diğer araç aksesuarlarını Aksesuar Ürünler sayfamızda bulabilirsiniz.
