Demiryolu Geçidi Levhaları: Kontrollü, Kontrolsüz Geçit ve Uzaklık Levhaları

Demiryolu geçidi levhası, karayolunun demiryoluyla aynı seviyede kesiştiği hemzemin geçide yaklaşan sürücüyü önceden uyaran tehlike uyarı levhasıdır. Bariyerli geçitte kontrollü demiryolu geçidi (T-25), bariyersiz geçitte kontrolsüz demiryolu geçidi (T-26) levhası kullanılır. Bariyersiz geçidin tam yerini T-27a ve T-27b çarpı levhaları, geçide kalan uzaklığı ise T-28, T-29 ve T-30 yaklaşım levhaları gösterir.

Demiryolu geçidi levhaları nelerdir?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1, demiryolu geçitlerinin işaretlenmesini T-25'ten T-30'a kadar kodlanan levhalarla yapar. Hepsi tehlike uyarı (T) grubundadır, ancak yalnız ilk ikisi üçgen biçimlidir.

Grubun tamamını tehlike uyarı işaretleri ve anlamları yazımızda resimli listeyle bulabilirsiniz.

Kontrollü ve kontrolsüz demiryolu geçidi levhası arasındaki fark nedir?

Fark, geçidin bariyerle korunup korunmamasıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu demiryolu geçidini (hemzemin geçit) "Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir" diye tanımlar. Kontrollü demiryolu geçidi levhası (T-25), demiryolu hattının her iki tarafında da bariyer veya benzeri bir sistemle kontrol edilen bir hemzemin geçit bulunduğunu bildirir.

Kontrolsüz demiryolu geçidi levhası (T-26) ise hattın her iki tarafında da bariyer veya benzeri bir sistemle kontrol edilmeyen bir hemzemin geçidi bildirir. Böyle bir geçitte trafiği durduracak bariyer yoktur; ışıklı işaret de yoksa kanun sürücüye durma zorunluluğu getirir.

İki levha da tek başına konmaz: standarda göre "Hemzemin Demiryolu Geçidi Yaklaşım Levhası" ile birlikte kullanılması gerekir. İlave bir uyarıya gerek görülmediğinde yolun sağındaki T-28a levhasının üstüne yerleştirilir.

Standart geçidin kendisi için de iki kural koyar. Geçitlerdeki bariyer veya benzeri sistemler sıralı olarak kırmızı ve beyaz ya da kırmızı ve sarı reflektif şeritlerle açıkça belirlenmelidir. Sürücülerin geçitten güvenle geçmesini veya durup yol vermesini sağlayacak görüş imkânı bulunmayan demiryolu geçitlerinin kontrollü hale getirilmesi zorunludur.

Tek hat ve çift hat levhası (T-27a, T-27b) ne anlama gelir?

Tek hat ve çift hat levhası diye bilinen kırmızı kenarlı beyaz çarpılar, KGM'de "Kontrolsüz Demiryolu Geçidi İşaret Levhaları" adını taşır. Bariyeri olmayan geçitlerde geçidin tam konumunu gösterir ve geçidin her iki tarafına da konması gerekir. Tek çarpılı T-27a ve çift çarpılı T-27b arasındaki kural nettir: T-27b yalnız demiryolu hattının en az iki hattan oluştuğu geçitlerde kullanılır.

Standarda göre çarpı levhaları şöyle yerleştirilir:

• Yolun sağ tarafına, en yakındaki demiryolu hattından 5 m uzaklığa konur.
• Kaplama genişliği 5 m'den azsa yolun soluna da konmasına gerek yoktur.
• Trenin yaklaştığını bildiren ışıklı işaret cihazı ya da DUR levhası varsa levha o direğe monte edilir.
• Montaj yüksekliği 1,20 m'den az olmamalıdır.
• Yeterli yer yoksa levha 90° çevrilerek monte edilebilir.

Standarttaki şeklin notuna göre geçit kontrollüyse T-27 levhasının kullanılmasına gerek yoktur.

Demiryolu geçidi uzaklık levhaları kaç metreye konur?

Uzaklık levhalarının KGM'deki adı "Hemzemin Demiryolu Geçidi Yaklaşım Levhaları"dır. Uyarı levhalarının görünürlüğünü artırmak ve hemzemin geçide olan mesafeyi belirtmek amacıyla geçit yaklaşımında kullanılırlar. Kırmızı çapraz şeritlerin sayısı geçide yaklaştıkça üçten bire iner.

200 m ve 100 m mesafeleri standardın metninde yazılıdır. T-28 için metin bir mesafe vermez; levhanın T-25 veya T-26 ile birlikte, onların altında kullanılmasını ister. 300 m ibaresi yalnız standarttaki levha çiziminde görülür.

Yolun sağında üç şeritli T-28a, 200 m yaklaşım levhası (T-29a) ve 100 m yaklaşım levhası (T-30a) kullanılır.

Yolun solunda kullanılan T-28b, T-29b ve T-30b levhaları ise yalnız artırılmış uyarıya gerek görüldüğünde eklenir.

Montaj yüksekliğinde bu levhalar için ayrı bir kural vardır: standarda göre T-28a, T-28b, T-29a, T-29b, T-30a ve T-30b levhalarının konuldukları kesimde yerden yüksekliği genel olarak 80 cm'dir ve 60 cm'ye kadar düşürülebilir. Diğer levhalardaki montaj yüksekliği kurallarını trafik levhası direk yüksekliği yazımızda anlattık.

Geçide yaklaşırken levhalar hangi sırayla görülür?

Standarttaki örnek şekle (Şekil 22) göre yolun sağındaki dizi şöyledir:

1. T-25 veya T-26 üçgen levhası ve altında üç şeritli T-28a.
2. İki şeritli T-29a.
3. Tek şeritli T-30a.
4. Geçit bariyersizse geçitte T-27a veya T-27b çarpı levhası.

Şeklin notuna göre elektrik hattı yoksa TT-21 (yüksekliği … metreden fazla olan taşıt giremez) levhası ile gabari konsolunun kullanılmasına gerek yoktur.

Hemzemin geçit yaklaşımında başka hangi işaretler kullanılır?

• Dur levhası (TT-2): Standarda göre bu levha, kontrolsüz bir demiryolu geçidinden geçmeden önceki durma mecburiyetini belirtmek için de kullanılabilir.
• Öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası (TT-27): Görüşün açık olduğu ve iki yönlü trafiğin kullandığı hemzemin geçit yaklaşımlarında, geçide 150 m mesafede kullanılmalıdır.
• Devamlı çizgi: Standardın çizgi ölçüleri tablosu, yerleşim yeri dışındaki devlet, il ve imar yollarında devamlı çizginin uygulama alanları arasında hemzemin geçit yaklaşımlarını da sayar.

Sürücü demiryolu geçidinde ne yapmalı?

Sürücü yükümlülükleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yazılıdır. Madde 52'nin (a) bendine göre sürücüler "…yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak" zorundadır. Madde 54'ün (b) bendi, geçmenin yasak olduğu yerler arasında "Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında" ifadesini sayar ve bu yerlerde "Sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır." Madde 76 ise doğrudan demiryolu geçitlerini düzenler:

• "a) Sürücülerin demiryolu geçitlerini, geçidin durumuna uygun olmayan hızla geçmeleri, ışıklı veya sesli işaretin vereceği “DUR” talimatına uymamaları, taşıt yolu üzerine indirilmiş veya indirilmekte olan tam veya yarım bariyerler varken geçide girmeleri yasaktır."
• "b) Işıklı işaret ve bariyerle donatılmamış demiryolu geçitlerini geçmeden önce, sürücülerin durmaları, herhangi bir demiryolu aracının yaklaşmadığına emin olduktan sonra geçmeleri zorunludur."

Bu kurallara uymamanın idari para cezası her yıl yeniden değerleme oranıyla değişir; güncel durumu trafik işaretlerine uymamanın cezası yazımızda bulabilirsiniz.

Tramvay hattı için hangi levhalar kullanılır?

KGM standardında tramvay için ayrı levhalar bulunur. Tramvay hattı ile oluşan kavşak levhası (T-39), bir tramvay hattıyla oluşan kavşak konusunda uyarır ve tehlike uyarı grubundadır.

Bilgi grubundaki tramvay durağı levhası (B-59), konulduğu yol kesiminde tramvay durağı olduğunu belirtir. Park grubundaki tramvaydan yararlanacaklar için park yeri levhası (P-3h) ise tramvaydan yararlanmak isteyen sürücüler için park yeri olduğunu bildirir.

Demiryolu geçidi levhasında hangi reflektif kullanılır?

KGM'nin reflektif malzeme seçim tablosu (Tablo 10), demiryolu geçidi levhalarının tamamı (T-25, T-26, T-27a, T-27b, T-28ab, T-29ab, T-30ab) için otoyol ve bölünmüş yol dışındaki yollarda yüksek performanslı (C2) malzeme ister. C2, ASTM D4956 standardındaki Tip 3 ve Tip 4'tür. İyi aydınlatılmış yollarda da C2 istenir; özellikle aydınlatılmış ve/veya YOGT 20.000'den fazla trafik hacmi olan yollarda C3 tercih edilebilir.

Aynı yol kesiminde ve özellikle aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş levhalar kullanılmamalıdır. T-25 veya T-26 ile altındaki T-28 aynı direkte durduğundan ikisi aynı malzemeden seçilmelidir.

İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da galvaniz sac üzerine, normal performans (NP) ve yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretir; ölçüler ürün sayfalarında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kontrolsüz demiryolu geçidinde sürücü ne yapmalı?

Karayolları Trafik Kanunu madde 76'ya göre "Işıklı işaret ve bariyerle donatılmamış demiryolu geçitlerini geçmeden önce, sürücülerin durmaları, herhangi bir demiryolu aracının yaklaşmadığına emin olduktan sonra geçmeleri zorunludur." Bariyerli geçitte ise aynı maddeye göre sürücülerin "taşıt yolu üzerine indirilmiş veya indirilmekte olan tam veya yarım bariyerler varken geçide girmeleri yasaktır."

Tek çarpı ile çift çarpı demiryolu levhası arasındaki fark nedir?

İkisi de bariyersiz bir demiryolu geçidinin tam yerini gösterir. KGM standardına göre çift çarpılı T-27b levhası yalnız demiryolu hattının en az iki hattan oluştuğu geçitlerde kullanılır; tek hatlı geçitte tek çarpılı T-27a konur. Geçit kontrollüyse, yani bariyerliyse, standarttaki şeklin notuna göre T-27 levhasının kullanılmasına gerek yoktur.

Demiryolu geçidi levhalarını kim koyar?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik madde 7'ye göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Kamu yolundaki bir hemzemin geçidin levhalarını bu kuruluşlar koyar. Fabrika veya liman sahası gibi özel alanlardaki demiryolu geçitlerinde de aynı KGM standardındaki levhalara ve yerleşim kurallarına uymak iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Kontrollü ve kontrolsüz demiryolu geçidi, çarpı ve yaklaşım levhalarını üretimden doğrudan Tehlike Uyarı Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.