Durak Levhaları: Otobüs, Taksi ve Dolmuş Durağı İşaretleri

Otobüs durağı levhası olarak bilinen işaret, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) standardındaki B-22 Durak levhasıdır: mavi zeminli kare levhanın ortasındaki beyaz alanda siyah "D" harfi bulunur. Levha, konulduğu yol kesiminde yolcu indirme-bindirme durağı olduğunu bildirir. Tramvay durakları için ayrı bir levha (B-59) vardır; KGM standardında taksi ve dolmuş durağı için ayrı bir levha yoktur.

Otobüs durağı levhası ve diğer durak levhaları nelerdir?

Durak levhaları, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in saydığı beş gruptan bilgi işaretleri (B grubu) içinde yer alır. Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 (Standartlar-1), durak levhasını ilk yardım, tamirhane ve lokanta levhalarıyla birlikte standart bilgi levhaları arasında sayar; B grubunun tamamını bilgi işaretleri yazımızda anlattık.

Otobüs durağı levhası (B-22)

Standartlar-1'e göre durak levhası (B-22), "konulduğu yol kesiminde yolcu indirme-bindirme durağı olduğunu bildirir." Tanımda araç türü belirtilmez.

Tramvay durağı levhası (B-59)

Tramvay durağı levhası (B-59), konulduğu yol kesiminde tramvay durağı olduğunu belirtir. Standartlar-1'e göre tek başına kullanılabileceği gibi, gerekli görüldüğünde istasyona giden yönü gösteren bir ek panelle birlikte de kullanılabilir.

Taksi durağı levhası ve dolmuş durağı işareti var mı?

Standartlar-1'deki levha listesinde taksi durağı ya da dolmuş durağı adını taşıyan ayrı bir levha yoktur. Belgedeki örnek çizimde taksi durağı yol çizgisi ve park yasağı levhasıyla işaretlenir: durak boyunca yol kenarına zig-zag çizgi çekilir, park etmek yasaktır levhası (P-1) "Taksi Hariç" yazılı ek panelle birlikte kullanılır. Dolmuş durakları için belgede ayrı bir işaretleme örneği yer almaz.

Otobüs durağına kaç metre park edilmez?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre taşıt yolu üzerinde, durak levhalarına iki yönden 15 metre mesafe içinde park etmek, otobüs, tramvay ve taksi duraklarında ise duraklamak yasaktır. Kanunun 3. maddesi durağı şöyle tanımlar: "Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri bindirmek, indirmek için durakladıkları işaretlerle belirlenmiş yerdir."

Kanundaki tanıma göre insan indirmek ve bindirmek için aracı kısa süre durdurmak da duraklamadır. Duraklamanın ve park etmenin yasak olduğu diğer yerleri duraklama ve park etme işaretleri rehberimizde bulabilirsiniz.

Otobüs ve taksi durakları yolda nasıl işaretlenir?

Standartlar-1, otobüs ve taksi duraklarında park yasağının yol çizgisi ve levhayla nasıl işaretleneceğini örnek çizimlerle gösterir. Belgedeki duraklama ve park yasağı çizgileri arasında zig-zag çizgi yer alır; çizgi genişliği 0,12 m'dir ve uygulamada sarı renkli yol çizgi boyası da kullanılabilir.

Durak levhası çevresinde, kanundaki park yasağına ek olarak duraklamanın da yasaklanması gerekirse yetkili kuruluş duraklamak ve park etmek yasaktır levhası (P-2) kullanabilir.

Körfez tipi durak (durak cebi) ölçüleri

Standartlar-1'in 12. bölümü, körfez tipi (cepli) durak yerleri için ölçü tabloları verir. Şehir içi ve şehir dışı örnek çizimlerde cebin genişliği 3,00 m'dir; durağın düz bölümünün uzunluğu duracak araca göre seçilir.

Şehir içinde giriş ve çıkış eğrileriyle birlikte toplam uzunluk hıza göre değişir; bu değerler aynı bölümdeki Tablo 6 ve Tablo 7'de verilir.

Durak tabelası seçimi: ölçü, malzeme ve montaj

Durak levhası kare bir levhadır. Standartlar-1'in levha boyutları tablosuna (Tablo 9) göre kare levhada normal ebat 600 mm'dir; şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda 450 mm'lik küçük ebat, otoyollar ve belgede sayılan diğer yollarda 600–900 mm'lik büyük ebat kullanılır.

Standart levhalar genel olarak yolun sağına, yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından (kaldırım yoksa banketten) 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m yükseklikte monte edilir. Aynı direkte ek panel varsa yükseklik alttaki panelden ölçülür. Bütün levhalarda reflektif malzeme kullanılmalı ya da levhalar aydınlatılmalıdır; aynı yol kesiminde, özellikle aynı direkte farklı türde reflektif malzemeli levhalar kullanılmamalıdır.

İlgi Trafik durak levhalarını Ankara'da galvaniz sacdan, 1,5 mm ve 2 mm kalınlık seçenekleriyle üretir. Reflektif kaplama normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) olarak seçilebilir; levhalar omega direğe uygun vida delikli hazırlanır.

Yol çalışmasında durak çevresi

Yol çalışması süresince durak çevresinde duraklama yasaklanacaksa sarı zeminli duraklamak ve park etmek yasaktır levhası kullanılabilir; KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standartlarına göre çalışma alanlarındaki standart levhalar sarı zeminli dörtgen levhalar içinde kullanılmalıdır.

Site, fabrika ve okul servis durakları

Site, fabrika veya okul bahçesi gibi özel alanlardaki servis duraklarında KGM standardına uymak iyi uygulamadır. Durak önünü boş tutmak ve sembolün anlamını yazıyla da göstermek isteyenler, beyaz zeminli yazılı duraklamak ve park etmek yasaktır levhası ile sarı zeminli yazılı duraklamak park etmek yasak levhası arasından seçim yapabilir. Bu yazılı levhalar KGM'nin P grubunda yer almaz.

Durak levhasını kim koyar?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Karayolları Trafik Kanunu'nun 7. maddesinin (g) bendi KGM'ye, yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında "trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak" görevini verir. Kanunun 10. maddesinin (b) bendinin 2. alt bendi ise belediyelere "Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak" görevini verir.

Yönetmeliğe göre bunun dışında "hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Bu kural kamu yolları içindir; konuyu özel alanlara trafik levhası koymak yazımızda ayrıca ele aldık.

Sıkça Sorulan Sorular

Durak çizimindeki "Otobüs Hariç" paneli ne anlama gelir?

Standartlar-1'e göre park yasağından belli araç sınıfları hariç tutulmak istenirse, hariç tutulan aracı gösteren ve üzerinde "Hariç" yazan bir panel kullanılmalıdır. Otobüs duraklarının örnek çiziminde park etmek yasaktır levhası (P-1), "Otobüs Hariç" paneliyle birlikte gösterilir. Böylece park yasağı otobüsler dışındaki araçlar için geçerli olur; taksi duraklarının çiziminde aynı iş "Taksi Hariç" paneliyle yapılır.

Taksi durağında yolcu indirmek için durabilir miyim?

Hayır. Kanunun 60. maddesinin (f) bendi taşıt yolu üzerinde "Otobüs, tramvay ve taksi duraklarında" duraklamayı yasaklar. Kanundaki tanıma göre insan indirmek ve bindirmek amacıyla aracı kısa süre durdurmak duraklama sayılır. Bu yüzden özel aracınızla taksi durağında yolcu indirmek için durmanız bu yasağa girer; yolcuyu duraklamanın serbest olduğu bir yerde indirmeniz gerekir.

Dolmuş durağı levhası nasıl olmalı?

KGM standardında dolmuş durağı adını taşıyan ayrı bir levha ya da işaretleme örneği yoktur. B-22 durak levhasının tanımında araç türü belirtilmez; levha, konulduğu yol kesiminde yolcu indirme-bindirme durağı olduğunu bildirir. Kamu yolunda bir dolmuş durağının hangi levha ve yol çizgisiyle işaretleneceğine, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş karar verir.

Durak levhası hangi ölçüde üretilir?

Durak levhası kare bir levhadır. Standartlar-1'in levha boyutları tablosuna göre kare levhada normal ebat 600 mm'dir; şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda 450 mm'lik küçük ebat kullanılabilir. Durak levhasının ürün sayfasında sunulan ölçü, sac kalınlığı ve reflektif seçenekleri arasından yolun durumuna uygun olanı seçebilirsiniz.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Durak ve tramvay durağı levhalarını üretimden doğrudan Bilgi İşaretleri Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.