Özel Baskılı Trafik ve Uyarı Levhası Siparişi: Ölçü ve Tasarım Rehberi

Özel baskılı levha siparişi vermeden önce beş şeyi netleştirin: levhanın okunacağı mesafeye göre ölçü ve harf yüksekliği, kısa bir metin, zeminle yazı arasında belirgin renk farkı, reflektif sınıfı ve sac kalınlığı. Bunlardan önce levhanın nereye konacağını belirleyin; özel yazılı levha, kamu yolunda trafik işaretinin yerine kullanılamaz.

Özel baskılı levha siparişi için hangi bilgiler hazırlanmalı?

Kendi metninizle veya logonuzla levha yaptırırken kararlar birbirine bağlıdır: harf yüksekliği okunma mesafesine, levha ölçüsü metnin uzunluğuna, reflektif seçimi levhanın konacağı yere ve gece okunup okunmayacağına göre belirlenir. Aşağıdaki tabloyu doldurduğunuzda sipariş için gereken bilgilerin tamamı elinizde olur.

Standart levhalarda ölçü, sınıf ve kalınlık seçiminin adım adım anlatımı doğru trafik levhası seçimi yazımızdadır. Bu yazı, o adımların özel metinli levhaya nasıl uygulanacağını anlatır.

Özel yazılı levha nerede kullanılabilir?

Kamu yolunda trafik işaretini kimin koyacağı bellidir. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir"; aynı madde "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." cümlesiyle biter. Bu nedenle sipariş ettiğiniz özel levha, kamu yolunda trafik işaretinin yerine kullanılamaz.

Yoldan görünen levhalar için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 16. maddesi de dikkate alınır. Madde, "Karayolu dışında, kenarında veya karayolu sınırı içinde, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek, anlamlarını değiştirecek veya güçleştirecek, tereddüte sebep olacak veya yanıltacak ve trafik için tehlike veya engel yaratacak şekilde levhalar" dikmeyi, koymayı veya bulundurmayı yasaklar. Kanun, bunların zorunlu hallerde bulunabileceği yeri ve "hangilerinin izne bağlı olduğu"nu yönetmeliğe bırakır.

Uygulamada özel levhalar site içi yollarda, otoparklarda, fabrika ve depo sahalarında, iş yeri giriş ve kapılarında kullanılır. Şirket araçları hariç diğer araçlar özel izinle girebilir levhası gibi ürünler bu tür alanlar içindir. Özel alanda kullanımın yasal durumunu ve kanunun hangi alanlarda uygulandığını özel alanlara ve ev önüne trafik levhası koymak yazımızda ayrıntılı anlattık.

Özel baskılı levhada ölçü nasıl seçilir?

Ölçüyü belirleyen, levhadaki yazının hangi mesafeden okunması gerektiğidir. Önce okunma mesafesini, sonra buna uyan harf yüksekliğini bulun; levha ölçüsünü en son, metni bu harf yüksekliğiyle sığdıracak şekilde seçin.

Okunma mesafesi ve harf yüksekliği

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün (KGM) Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 kitabı (Standartlar-1), yön ve mesafe levhaları gibi boyutları değişken bilgi levhalarında harf yüksekliğini okunma mesafesine bağlar (s. 208–209). Belgeye göre ortalama olarak 60 metrelik mesafede harf yüksekliğinin 100 mm, buna orantılı olarak 30 metrelik mesafede 50 mm olması gerektiği kabul edilir. Formül HY = (100/60) × L şeklindedir; L, sürücünün levhayı okumaya başladığı uzaklıktır.

Bu kural kamu yollarındaki boyutları değişken bilgi levhaları için yazılmıştır; özel alandaki bir uyarı levhası için zorunluluk değildir. Yine de oran, okunma mesafesine göre harf yüksekliğini tahmin etmek için yol gösterir. Aynı yüzeye daha çok satır sığdırmak harfleri küçültür; küçük harf bu orana göre daha kısa mesafeden okunur.

Ürünlerdeki ölçü seçenekleri

Ürün sayfalarımızdaki yazılı uyarı levhaları çoğunlukla 50×75, 60×90 ve 90×120 cm dikdörtgen ölçülerde sunulur. Garaj kapısı park etmeyiniz kare levhası gibi kare ürünlerde 30, 40, 60, 75 ve 90 cm seçenekleri vardır. Yol çalışmaları için hazırlanan özel yazılı yol çalışma levhası 90 cm ve 100 cm kare olarak seçilebilir.

KGM'nin standart levha boyutları tablosu (Tablo 9), normal ebat sütununda dikdörtgen levha için 500×750 ve 600×900 mm verir; bunlar 50×75 ve 60×90 cm seçeneklerine karşılık gelir. Şekillere göre küçük, normal ve büyük ebatların tamamı trafik levhası ölçüleri yazımızdadır.

Levha metni ne kadar kısa olmalı?

Standartlar-1, boyutları değişken bilgi levhalarında okuma süresini mesaj sayısına bağlar: t = (n/3) + 2 saniye; n, levhadaki mesaj (yer adı) sayısıdır (s. 208). Formüle göre her yeni mesaj okuma süresini uzatır. Belge ayrıca kavşak öncesi ve kaplama üstü yön levhalarında en fazla beş mesaja yer verilebileceğini, aynı güzergâh üzerinde üçten fazla mesaja yer verilmemesi gerektiğini yazar (s. 209). Bu sınır yön levhaları içindir; özel levha için bir sayı vermez.

Metni hazırlarken şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Tek mesaj yazın: levha ya bir yasağı, ya bir yönü, ya da bir bilgiyi versin.
2. Yeri belirtin: "Kapı önüne", "Depo önüne" gibi bir öbek, uyarının neyi koruduğunu söyler.
3. Gereksiz kelimeyi çıkarın: "Lütfen", "Sayın" gibi kelimeler satır sayısını artırır.
4. Yazım denetimi yapın: Türkçe karakterleri (ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü) siparişteki metinde doğru yazın.

Müşteri harici park yasaktır levhası iki satırda hem kimin park edebileceğini hem yasağı söyler. Kapı önüne park etmek yasaktır levhası ve fabrika çıkışı park etmeyiniz levhası üç satırlık örneklerdir. Depo önüne park etmeyiniz, aracınız zarar görebilir levhası gibi dört satırlık metinler aynı levha ölçüsünde daha küçük harfle basılır.

Özel levhada renk ve zıtlık nasıl seçilir?

Standartlar-1, boyutları değişken bilgi levhalarında zemin ve yazı rengini yol türüne göre birlikte belirler (s. 113 ve 204):

Tablodaki her çiftte koyu zemine açık yazı ya da açık zemine koyu yazı gelir; özel levhada da bu çiftlerden birini kullanabilirsiniz. Ürünlerimizde beyaz levha üzerinde kırmızı panel ve beyaz yazı, sarı zemin üzerinde siyah yazı gibi düzenler kullanılır; araçları acil çıkış yönünde park ediniz levhası sarı zeminli bir örnektir. Sarı zeminli park etmek yasaktır levhasında ise kırmızı panel sarı zemin üzerindedir.

Logo kullanacaksanız logonun renklerini de zemin rengiyle birlikte düşünün ve logoyu metnin okunmasını engellemeyecek bir yere yerleştirin.

Reflektif seçimi: NP mi, YP mi?

Standartlar-1'e göre (s. 114) bütün trafik işaret levhalarında reflektif malzeme kullanılmalı veya levhalar aydınlatılmalıdır. Ürün sayfalarımızda belirtildiği üzere normal performans (NP) seçeneğinde Tip-1, yüksek performans (YP) seçeneğinde Tip-4 malzeme kullanılır. KGM'nin sınıflamasına göre Tip 1 normal performanslı (C1), Tip 4 yüksek performanslı (C2) malzemedir.

Belge, aynı yol kesiminde ve özellikle aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden yapılmış levhaların kullanılmamasını ister (s. 114); özel levhayı mevcut bir levhanın direğine ekleyecekseniz aynı sınıfı seçin. Kamu yolunda hangi sınıfın nerede kullanıldığını gösteren seçim tablosu (Tablo 10) reflektif levha nedir yazımızda anlatılır; özel alanda bu tablo zorunlu değildir.

Hangi malzeme ve kalınlık seçilmeli?

Ürün sayfalarımıza göre özel baskılı levhalar 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sactan üretilir ve kalınlık, ölçü ile reflektif seçeneğiyle birlikte aynı listeden seçilir. Kurumunuzun bir şartnamesi varsa kalınlığı şartnameye göre, yoksa kullanım yerine göre belirleyin. İki kalınlığın farkını trafik levhası hangi malzemeden yapılır yazımızda anlattık.

Montaj: direk mi, duvar mı?

Ürün sayfalarına göre levhalarda omega direğe uygun 2 adet vida deliği açılır; yazılı uyarı levhalarında omega direk kullanılması veya duvara monte edilmesi tavsiye edilir. Kamu yolunda standart levhalar genel olarak yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından, kaldırım yoksa banketten 2,20 m yükseklikte monte edilir (Standartlar-1, s. 116). Özel alandaki direkli levhada bu yüksekliği esas almak iyi uygulamadır; duvara asılan levhada ise yazının okunacağı mesafe ve görüş hattı belirleyicidir.

Özel baskılı levha siparişi nasıl verilir?

Siparişi ürün sayfasından verirsiniz. Önce levha seçeneğinden ölçü, reflektif (NP veya YP) ve sac kalınlığını birlikte seçin. Yazılı ürünlerin çoğunda "Farklı bir yazı yazdırmak istiyorum" alanı bulunur; levhada kendi metninizin yer almasını istiyorsanız metni bu alana yazın.

Logo için firma logolu özel metinli levha ve özel yazılı yol çalışma levhası sayfalarında "Logo Yükleme Alanı" vardır. Özel yazılı yol çalışma levhasının sayfasında, istediğiniz logoyu ve yazıyı levha özellikleri bölümünden iletebileceğiniz belirtilir; firma logolu levhanın sayfasında da levhaya logo bastırılabileceği ve özel metin yazdırılabileceği yazar.

Siparişten önce son kontrol için metnin yazımını, seçtiğiniz ölçüyü ve reflektif sınıfını bir kez daha gözden geçirin. Logo yükleyecekseniz dosyanın net ve okunaklı olduğunu kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Özel yazılı levhayı kamu yoluna koyabilir miyim?

Trafik işareti yerine kullanamazsınız. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir"; madde "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." cümlesiyle biter. Kamu yolundaki bir işaret ihtiyacını, o yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşa iletebilirsiniz.

Özel levhada harf yüksekliği ne kadar olmalı?

KGM'nin Standartlar-1 kitabı, kamu yollarındaki boyutları değişken bilgi levhaları için ortalama olarak 60 metrede 100 mm, 30 metrede 50 mm harf yüksekliğini esas alır (s. 209). Özel alandaki levha için bu oran zorunlu değildir, ama okunma mesafesine göre harf yüksekliğini belirlemek için kullanılabilir. Önce mesafeyi, sonra harf yüksekliğini, en son levha ölçüsünü seçin.

Özel levhayı duvara monte edebilir miyim?

Evet. Ürün sayfalarımızda yazılı uyarı levhaları için omega direk kullanılması veya duvara monte edilmesi tavsiye edilir. Levhalarda omega direğe uygun 2 adet vida deliği bulunur. Duvar yoldan görünüyorsa levhanın trafik işaretlerinin görülmesini engellememesine dikkat edin; Karayolları Trafik Kanunu'nun 16. maddesi, yukarıda aktarılan şartları taşıyan levhaları dikmeyi, koymayı veya bulundurmayı yasaklar.

Hazır yazılı levha ile özel baskı arasında ne fark var?

Hazır yazılı levhalarda metin ve düzen bellidir; ölçü, reflektif ve kalınlığı seçmeniz yeterlidir. Özel baskıda metni ve varsa logoyu siz belirlersiniz. Birçok yazılı üründe "Farklı bir yazı yazdırmak istiyorum" alanı bulunduğundan, hazır bir ürünü seçip metnini değiştirmek de mümkündür. Malzeme ve reflektif seçenekleri iki durumda da aynıdır.

Kaynak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1

Özel yazılı ve logolu levhaları üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.