İçindekiler7 başlık
Park yeri ölçüleri için iki resmî belgeye bakılır: Otopark Yönetmeliği, bina otoparklarında binek otomobil park yeri için en az 2,40×4,90 m, kamyonet ve panelvan için 3,00×6,00 m, kamyon ve otobüs için en az 4,00×12,00 m ölçüsünü esas alır. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ise otomobil park çizgilerini 2,50 m aralıkla çizer. Aşağıda iki belgenin ölçülerini ve hangisine ne zaman bakılacağını bulabilirsiniz.
Park yeri ölçüleri hangi belgede belirlenir?
İki belgeden biri imar mevzuatı, diğeri yol işaretleme standardıdır; kapsamları farklıdır ve sık karıştırılır.
- Otopark Yönetmeliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; Resmî Gazete 22/2/2018, sayı 30340): 3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanır. 1. maddeye göre, kapsadığı yerleşmelerde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda otopark ihtiyacının "miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını" düzenler. Bina ve parsel otoparkları ile yol üstü park yerleri için hükümler içerir.
- KGM Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1: Karayollarında yatay işaretlemenin (yol çizgileri, oklar, park çizgileri) nasıl yapılacağını gösterir. "Park İşaretleri" bölümünde otomobil, kamyon-otobüs ve römorklu araç park çizgilerinin çizimleri yer alır.
Yeni ruhsat alacak bir binanın otopark projesi hazırlanıyorsa Otopark Yönetmeliği bağlayıcıdır. Kamu yolundaki park yerlerinin işaretlenmesi yolun sorumlusu kuruluşun işidir. Site, fabrika veya AVM gibi özel alanlarda KGM çizgi ölçüleri kesin zorunluluk değildir; ancak aynı standarda uymak iyi uygulamadır.
Otopark Yönetmeliği'ne göre standart park yeri ölçüleri
Yönetmeliğin 5. maddesi, bina ve parsel otoparklarının düzenlenmesinde uyulacak ölçüleri sayar. Park yerinin kendisi için verilen değerler manevra alanı hariçtir.
| Araç türü | Park yeri ölçüsü (manevra alanı hariç) |
|---|---|
| Binek otomobil | En az 2,40 × 4,90 m |
| Kamyonet ve panelvan | 3,00 × 6,00 m |
| Kamyon ve otobüs | En az 4,00 × 12,00 m |
Aynı maddeye göre birim otopark alanlarının uzun kenarı en az 4,90 m, kısa kenarı ise en az 2,40 m genişliğinde olmak zorundadır. Engelliler için kısa kenar ölçüsü ayrıca belirlenmiştir; bu konuyu engelli park yeri levhası ve ölçüleri yazımızda ele aldık.
Mekanik otoparklarda ve taşıt asansörü bulunan otoparklarda bu ölçüler yerine, idaresince uygun görülmek kaydıyla tasarımda farklı ölçüler kullanılabilir.
Birim park alanı: 20 m² ve 50 m² neyi ifade eder?
Yönetmeliğin 4. maddesine göre binek otoları için birim park alanı, manevra alanı dâhil en az 20 m²'dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m² üzerinden hesaplanır.
Bu değer park yerinin çizgi ölçüsü değildir; Yönetmelik birim otopark alanını bir aracın park etmesi için gereken, manevra alanları dâhil toplam alan olarak tanımlar. Manevra alanı ve şekli dâhil park yerlerinin vaziyet veya kat planında gösterilmesi zorunludur.
Yol üstü park yeri ölçüsü
Cadde ve sokak üzerinde, yatay ve düşey işaretlemelerle ayrılan yol üstü (yol boyu) araç park yerleri için Yönetmelik ayrı bir ölçü verir: ayrılması gereken alanın ölçüleri en az 2,5×5,50 metredir. Yol üstü otoparkı yapılacak yerler büyükşehirlerde UKOME, diğer belediyelerde yerel trafik/ulaşım komisyonu kararıyla idarelerce belirlenir.
Otopark giriş, rampa ve yol genişliği ölçüleri
Yönetmeliğin 5. maddesindeki diğer ölçüler şunlardır:
| Öğe | Ölçü |
|---|---|
| Otopark giriş kapısı genişliği | Net 2,75 m'den az olamaz |
| Otopark giriş kapısı yüksekliği | Net 2,00 m'den az olamaz |
| Otopark iç yüksekliği (kiriş altı dâhil) | Hiçbir yerde net 2,10 m'den az olamaz |
| Rampa genişliği | 2,75 m'den az olamaz; dönüşlerde en az 2,75 m iç yarıçap |
| Rampa eğimi (umumi otoparklar ve kamyon, otobüs, tır gibi ağır vasıta otoparkları) | %15'ten fazla olamaz |
| Rampa eğimi (otopark ihtiyacını bünyesinde karşılayan diğer binalar) | %20'den fazla olamaz |
| 90 derecelik dönüş verilen yollarda gidiş ve dönüş yolu genişlikleri toplamı (küçük araçlar) | Umumi otoparklarda 6,50 m'den, diğerlerinde 6,00 m'den az olamaz |
| 15'ten az otoparkı olan binalarda yolun tek yönlü düzenlenmesi | Dönüşlerde yeterli genişlik sağlanmak kaydıyla 4,90 m'den az olmayacak şekilde belirlenebilir |
Giriş, yükseklik ve yön işaretleri gibi otopark levhalarını site ve apartman otoparkı için gerekli levhalar yazımızda listeledik.
Otopark çizgi ölçüleri: KGM park çizgileri
KGM Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'in "Park Alanının İşaretlenmesi" bölümü, park çizgilerini araç türüne göre ayrı çizimlerle verir. Yol kenarı park çizimlerinde çizgi genişliği 0,12 m yazılıdır. Belgenin çizgi ölçüleri tablosu ise yerleşim yeri dışındaki park alanı sınır çizgileri için 0,14 m verir ve iki yönlü yollarda 0,12 m uygulanacağını not eder.
Otomobil park çizgileri (dik ve eğik form)
Dik formda park yerleri 2,50 m aralıklı çizgilerle ayrılır, park derinliği 4,30 m'dir. Eğik formda çizgiler 45° açılıdır; çizgiler arasındaki dik uzaklık 2,50 m, derinlik yine 4,30 m'dir.
Kamyon, otobüs ve römorklu araç park çizgileri
Ağır taşıt çizimleri 45° eğik düzendedir. Otomobil çizimiyle karşılaştırma:
| Araç türü | Düzen | Çizgi aralığı | Park bandı derinliği | Bandın iki yanındaki alan |
|---|---|---|---|---|
| Otomobil | Dik veya 45° eğik | 2,50 m | 4,30 m | — |
| Kamyon-otobüs | 45° eğik | 5,00 m | 10,00 m | 6,00 m |
| Römorklu araçlar | 45° eğik | 5,00 m | 16,00 m | 7,00 m |
Kamyon ve otobüs park yeri ölçülerinde iki belge farklı şeyleri gösterir: Otopark Yönetmeliği bina otoparkı için en az 4,00×12,00 m park yeri ister; KGM çizimi ise ağır taşıt park çizgilerinin düzenini verir.
Yol genişliğine göre yol kenarı park düzeni
Aynı bölümde, kaplamanın sabit genişliğine (Sg) göre yol kenarında park yerlerinin nasıl işaretleneceği de gösterilir:
| Sabit genişlik (Sg) | Park düzeni | Ölçüler (çizimdeki) |
|---|---|---|
| 6,00 ≤ Sg < 9,00 m | Yola paralel park | Park yeri uzunluğu 6,00 m, derinliği 2,00 m |
| 9,00 ≤ Sg < 12,00 m | 45° eğik park | Çizgi aralığı 3,00–3,50 m, derinlik 4,00–5,00 m |
| Sg ≥ 12,00 m | Dik park | Çizgi aralığı 2,50 m, derinlik 4,00–5,00 m |
Üç çizimde de kavşak ağzı ile ilk park yeri arasında en az 25,00 m'lik bir bölüm park yerine dâhil edilmeden bırakılmıştır.
Park çizgisi rengi ve toleranslar
Standartlar-1'e göre kaplama üzerine çizilen banket ve eksen çizgileri, sayılan istisnalar dışında beyazdır. Sarı çizgi yalnız belgede sayılan kesimlerde kullanılır; bunlardan biri "otopark ve park yasağı çizgilerinin çizilmesi"dir. Yani otopark çizgisi beyaz ya da sarı olabilir.
Belge, çizgi ölçüleri tablosundaki genişlikler için ±5 mm tolerans verir. Park yasağı çizgileri (zig-zag, kesikli zig-zag, N veya X formu) 0,12 m genişlikle gösterilir.
Park yeri levhası nereye konur?
KGM tanımına göre park yeri levhaları, işaretin bulunduğu yerde park yapılabileceğini ve park şeklini bildirir. Levha ebadı park yerinin ölçüsüyle karıştırılmamalıdır.
P-3a park yeri levhası, bir cadde ya da yol boyunca park yapılmasına izin vermek üzere kullanılabileceği gibi otoparkların girişlerinde de kullanılabilir. Park süresi sınırlıysa ya da park yalnız belli saatlerde serbestse bu durum levhanın altına konan ek panelle belirtilir.
Kaldırım üzerine park: P-3b, P-3c, P-3d, P-3e
Kaldırım üzerine veya kısmen kaldırım üzerine gelecek şekilde park yapılmasına izin verilen kesimler, KGM'ye göre P-3b, P-3c, P-3d ve P-3e levhalarından uygun olan biriyle belirlenmelidir. Bu kesimlerde yaya hareketlerinin engellenmemesine dikkat edilmelidir.
Bu seriden P-3b park yeri levhası aracı önden, P-3d park yeri levhası ise yandan ve kısmen kaldırım üzerinde gösteren figürle hazırlanır; seçim kesimdeki park şekline göre yapılır.
Site ve işletme otoparkları için yazılı park levhaları
Özel otoparklarda P harfinin altında yazı veya araç figürü bulunan dikdörtgen levhalar da kullanılır. Örneğin "Araç Park Yeri" yazılı park levhası, "Araç Park Alanı – Parking" yazılı park levhası ve otomobil figürlü park yeri levhası bu amaçla tercih edilir. Bunlar KGM'nin numaralandırdığı levhalar değildir; sitedeki ürün kodları katalog kodudur.
Motosiklet, bisiklet, misafir ve karavan gibi özel park yerleri için kullanılan levhaları park yeri levhası çeşitleri yazımızda topladık. İlgi Trafik'in park levhaları Ankara'da galvaniz sac üzerine, 1,5 mm ve 2 mm kalınlık ile normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretilir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlanır.
Park yeri planlarken kontrol listesi
- Otoparkın türünü belirleyin: yeni bina otoparkı, yol üstü park yeri veya özel alan.
- Bina otoparkında park yerlerini en az 2,40×4,90 m (otomobil) ölçüsüyle, manevra alanını ayrıca hesaplayarak planlayın.
- Giriş kapısı (net 2,75 m genişlik, 2,00 m yükseklik), iç yükseklik (net 2,10 m) ve rampa eğimini projede kontrol edin.
- Çizgilerde KGM çizimlerindeki genişliği ve araç türüne göre çizgi aralığını esas alın.
- Çizgi rengini seçin: beyaz ya da otopark çizgileri için izin verilen sarı.
- Girişe ve park alanlarına uygun park yeri levhasını yerleştirin; süre veya saat kısıtı varsa ek panel kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
Standart park yeri ölçüleri kaç metredir?
Otopark Yönetmeliği, bina otoparklarında binek otomobil için manevra alanı hariç en az 2,40×4,90 m ölçüsünü esas alır. Yol üstü park yerlerinde ayrılması gereken alan en az 2,5×5,50 m'dir. KGM'nin otomobil park çizgisi çiziminde ise park yerleri 2,50 m aralıklı ve 4,30 m derinliklidir. Hangi değerin geçerli olduğu otoparkın türüne göre değişir.
Kamyon ve otobüs park yeri ölçüsü nedir?
Otopark Yönetmeliği'ne göre kamyon ve otobüsler için park yeri ölçüsü manevra alanı hariç en az 4,00×12,00 m'dir; kamyonet ve panelvan için 3,00×6,00 m esas alınır. KGM çiziminde kamyon-otobüs park çizgileri 45° açılı, 5,00 m aralıklı ve 10,00 m derinliğinde bir park bandı olarak gösterilir.
Otopark çizgisi kaç cm genişliğinde olmalı?
KGM Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'deki yol kenarı park çizimlerinde çizgi genişliği 0,12 m, yani 12 cm olarak yazılıdır. Belgenin çizgi ölçüleri tablosu yerleşim yeri dışındaki park alanı sınır çizgileri için 0,14 m verir; iki yönlü yollarda 0,12 m uygulanır. Bu ölçüler kamu yolu işaretlemesi içindir; özel otoparklarda da aynı genişliği kullanmak iyi uygulamadır.
Otopark çizgisi sarı mı beyaz mı olmalı?
KGM standardına göre banket ve eksen çizgileri, sayılan istisnalar dışında beyazdır. Sarı çizgi yalnız belgede sayılan kesimlerde kullanılır ve otopark ile park yasağı çizgileri bunlar arasındadır. Bu nedenle otopark çizgisi beyaz ya da sarı uygulanabilir. Diğer istisnalar yol çalışmalarındaki geçici işaretleme ve yıllık ortalama sisli gün sayısı 30 ve üzerinde olan kesimlerdir.
Site otoparkında bu ölçülere uymak zorunlu mu?
Yönetmeliğin kapsadığı yerleşmelerde, yürürlüğünden sonra ruhsat alan binanın otoparkı Otopark Yönetmeliği'ne göre projelendirilir. Mevcut bir site otoparkında çizgileri yenilerken KGM çizgi ölçüleri kesin zorunluluk değildir; ancak aynı standarda uymak iyi uygulamadır. Kamu yolundaki park yerlerinin işaretlenmesi ise yolun sorumlusu kuruluşun görevidir.
Kaynak: Otopark Yönetmeliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (mevzuat.gov.tr); Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1
Park yeri ve otopark işaretlerini üretimden doğrudan Otopark Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.