Yaya, Okul ve Bisiklet Geçidi Levhaları: Sürücü Ne Yapmalı?

Yaya ve okul geçidi levhalarını gören sürücü yavaşlar, geçitten geçen ya da geçmek üzere olan yayaya durarak ilk geçiş hakkını verir ve geçide yaklaşırken öndeki aracı geçmez. Bisiklet geçebilir levhası ise bir bisiklet yolunun yola bağlandığı ya da bisikletlilerin karşıya geçebileceği kesimi haber verir. Aşağıda okul geçidi levhası başta olmak üzere bu levhaları ve sürücünün sorumluluklarını KGM standartları ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile anlatıyoruz.

Yaya geçidi uyarı levhası ile yaya geçidi levhası arasındaki fark nedir?

Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'inde geçitler iki ayrı levhayla işaretlenir: üçgen uyarı levhası geçidin yaklaştığını, mavi bilgi levhası geçidin yerini ve önceliği bildirir.

Yaya geçidi uyarı levhası (T-11), KGM tanımıyla "ileride yaya geçidi olduğu uyarısında bulunur." Yerleşim yerleri içinde normalde gerekmez; görüş koşulları sınırlıysa ya da işletme hızı 50 km/s'nin üzerindeyse şehir içinde de kullanılır. KGM'nin hızın 50 km/s ve altında olduğu şehir içi yollar için verdiği örnek çizimde uyarı levhası geçide 30–50 m kala yer alır. T grubunun tamamı tehlike uyarı işaretleri ve anlamları yazımızdadır.

Yaya geçidi levhasının anlamı KGM tanımında açıktır: yaya geçidi levhası (B-14a), "konulduğu yerin yaya geçidi olduğunu, sürücülerin bu kesimden geçerken daha dikkatli davranmaları ve yaya geçidinden geçen veya geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermeleri gerektiğini bildirir." Levha yolun her iki tarafına da hitap edecek şekilde kullanılır ve kullanıldığı kesimde yaya geçidi çizgileri de çizilir.

Yaya geçidine yaklaşan sürücü ne yapmalı?

Temel kural 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 74. maddesindedir: "Sürücüler, görevli bir kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ancak trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak, varsa buralardan geçen veya geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar." Kanunun başka maddeleri bu kuralı tamamlar:

1. Hızı azaltmak: 52. madde sürücülerin "yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken" hızlarını azaltmasını zorunlu tutar.
2. Öndeki aracı geçmemek: 54. maddeye göre "Yaya ve okul geçitleri yaklaşımında" sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır. 84. maddeye göre araç sürücüleri trafik kazalarında "Geçme yasağı olan yerlerde geçme" hâlinde "asli kusurlu sayılırlar."
3. Geçit üzerinde durmamak: 60. madde taşıt yolu üzerinde "Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde" duraklamayı, 61. madde de "Duraklamanın yasaklandığı yerlerde" park etmeyi yasaklar.
4. Dönüşte yol vermek: 53. maddeye göre sürücüler sağa ve sola dönüşlerde "kurallara uygun olarak geçiş yapan yayalara, varsa bisiklet yolundaki ve bisiklet şeridindeki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara" ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.

Standartlar-1'e göre T-11 levhası "aynı zamanda öndeki taşıtı geçmenin yasak olduğunu" da belirtir; yaya ve okul geçidi uyarı levhalarıyla birlikte ayrıca öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası (TT-27) kullanılmasına gerek yoktur.

Okul geçidi levhası ne anlama gelir?

KGM'ye göre okul geçidi uyarı levhası (T-12), "okul ya da oyun alanları gibi çocukların sık sık geçtiği yol kesimlerini belirtmek için kullanılır." Standarda göre bu levhayı gören sürücüler "hızlarını düşürmeli ve ani bir duruş için hazırlıklı olmalıdırlar." Hızın düşük olduğu şehir içi alanlarda yalnız mavi okul geçidi levhası yeterlidir; görüş zayıfsa ya da işletme hızı 50 km/s'nin üzerindeyse T-12 de kullanılır.

Geçidin yerine konan mavi okul geçidi levhası (B-14b) ise "konulduğu yerde çocukların geçebileceğini" ve sürücülerin "okul geçidinden geçen veya geçmek üzere olan çocuk ve yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermeleri gerektiğini" bildirir.

Okul geçidinde hız sınırı kaç olmalı?

Standartlar-1'e göre çocuklar için yol güvenliğinin artırılması amacıyla T-12 levhası ile birlikte azami hız sınırının 30 km/s'e düşürülmesi gerekir. KGM'nin şehir içi örnek çiziminde T-12 ve 30 km/s levhaları geçide 30–50 m kala yer alır. Aynı kesimde hem yaya hem okul geçidi gerekiyorsa yalnız yaya geçidi işaretlenir, ama azami hız yine 30 km/s'e düşürülür. Yerleşim yerleri dışındaki yollarda ve işletme hızı 70 km/s'nin üzerindeki yerleşim içi yollarda okul geçidi tesis edilmemelidir.

Okul bölgesi levhası neyi gösterir?

Okul bölgesi levhası, KGM'nin azami hız bölgesi levhasıdır (TT-29b); okul bölgesi gibi hızın bölgesel olarak düşürüldüğü bir alana girildiğini ve bu bölgedeki azami hız sınırını bildirir. Levhanın nerelerde kullanıldığını ve bölgenin bittiği yeri hız sınırı levhaları yazımızda anlattık.

Okul taşıtı ve okul geçidi görevlisine nasıl uyulur?

Kanunun 75. maddesine göre "Okul taşıtlarının 'DUR' işaretini yaktıkları hallerde bütün araçların durması zorunludur." 134. maddeye göre okul geçitlerinde trafik zabıtasınca verilmiş belgesi bulunan ve özel kıyafet veya işaret taşıyan kişiler "görev sırasında trafik yönetimi açısından görevli kişilerin yetkilerine sahiptir."

Bisiklet geçebilir levhası ne anlatır?

Bisiklet geçebilir levhası (T-13), KGM tanımıyla "bir bisiklet yolunun bu işaretin konulduğu yola bağlandığını ya da bisikletlilerin yol eksenini dik olarak karşıya geçebilecekleri kesimleri belirtmek için kullanılır." Standartlar-1'e göre tehlike uyarı işaretleri sürücülerin hızlarını düşürmeleri ve daha dikkatli seyretmeleri gerektiğini de bildirir.

Bisiklet yolu ve yaya yolu levhaları

Bisikletlilerin ve yayaların kullanacağı yolları ve girişlerinin yasak olduğu yerleri trafik tanzim grubundaki yuvarlak levhalar gösterir:

Bu levhaların nerelerde kullanıldığını trafik tanzim işaretleri ve anlamları yazımızda anlattık. Kanunun 66. maddesine göre "Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa, bisiklet ve elektrikli skuterlerin taşıt yolunda" sürülmesi yasaktır.

Yaya öncelikli yol levhası ne bildirir?

Yaya öncelikli yol levhası (B-56), özel trafik kurallarının geçerli olduğu yaya öncelikli yolların girişini belirtir; KGM'ye göre bu yolda yayalar yolun bütün kesimini kullanabilir, sürücüler 20 km/s hızı kesinlikle geçemez. Kuralların bittiği yer yaya öncelikli yol sonu levhası (B-57) ile gösterilir.

Bu levhalar hangi ölçü ve reflektifle seçilir?

Standartlar-1'e göre üçgen uyarı levhalarının normal ebadı 900 mm'dir, şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda 600 mm kullanılır; mavi yaya ve okul geçidi levhaları (B-14a, B-14b) standart bilgi levhasıdır ve genel olarak 600×600 mm ya da 600×900 mm ebatlıdır. Standardın reflektif seçim tablosu T-11, T-12, T-13, B-14a ve B-14b için, yol aydınlatılmış olsun ya da olmasın, yüksek performanslı (C2) malzeme öngörür. İşletme hızının ve taşıt yoğunluğunun fazla olduğu kesimlerde okul bölgesi, yaya geçidi ve okul geçidi levhaları yolun solunda da kullanılmalıdır.

İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine, normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaya geçidinde yaya yoksa durmak zorunlu mu?

Kanunun 74. maddesine göre sürücüler, görevli kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak, "varsa buralardan geçen veya geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek" zorundadır. Yani durma yükümlülüğü bu yayalara bağlıdır; yavaşlama yükümlülüğü ise yaya olmasa da geçerlidir. Ayrıca 54. madde gereği geçit yaklaşımında öndeki araç geçilmez, 60. madde gereği geçit üzerinde duraklanmaz.

Bisiklet geçebilir levhası ile mecburi bisiklet yolu levhası arasındaki fark nedir?

Bisiklet geçebilir levhası (T-13) kırmızı çerçeveli üçgen bir uyarı levhasıdır; sürücüye ileride bir bisiklet yolunun yola bağlandığını ya da bisikletlilerin karşıya geçebileceğini haber verir. Mecburi bisiklet yolu levhası (TT-38a) ise mavi yuvarlak bir mecburiyet levhasıdır; bisikletlilerin bu yolu kullanmak zorunda olduğunu, diğer araçların bu yolu kullanma hakkı olmadığını bildirir.

Sitemizin veya otoparkımızın içine yaya geçidi levhası koyabilir miyiz?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin "temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir"; bunun dışında "hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Bu hüküm kamu yolları içindir. Site veya otopark içinde yayaların araç yolunu kestiği noktalarda levha kullanılacaksa KGM standardındaki şekil, renk ve ölçüye uymak iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Yaya, okul ve bisiklet geçidi uyarı levhalarını üretimden doğrudan Tehlike Uyarı Levhaları, bisiklet ve yaya yolu levhalarını ise Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.