İçindekiler5 başlık
Trafik levhası, levhayı üreten firmalardan ya da bu levhaları satan bayi ve mağazalardan alınır. Üreticiden almanın farkı, ölçü, reflektif türü ve sac kalınlığı gibi seçimleri doğrudan üretimi yapan tarafla konuşabilmenizdir. Satın almadan önce levhanın nereye konacağı da netleşmelidir: kamu yolunda trafik işaretlerinin temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş yetkilidir.
Trafik levhası nereden alınır?
Trafik levhası iki yoldan alınır: levhayı kendisi üreten firmadan ya da farklı üreticilerin ürünlerini satan bayi ve mağazalardan. Her iki yolda da levhanın özellikleri aynı sorularla kontrol edilir; değişen, bu soruları kime sorduğunuzdur. Üreticide ölçü, reflektif ve kalınlık seçeneklerini belirleyen taraf ile soruyu yanıtlayan taraf aynıdır.
Levha alırken karşılaştırma yapıyorsanız, yalnız aynı ölçü, aynı reflektif türü ve aynı kalınlıktaki levhaları karşılaştırın; direk ve ek panelin dahil olup olmadığına da bakın. Fiyatı belirleyen kalemleri trafik levhası fiyatları neye göre değişir yazımızda anlattık.
Kamu yoluna trafik levhasını kim koyabilir?
Levhayı satın almak, onu herhangi bir yola koyma yetkisi vermez. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Madde, trafiği düzenleme yetkisi olan kuruluş ve kişilerin geçici olarak işaret koyabileceği durumları saydıktan sonra şöyle biter: "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz."
Bu yüzden kamu yolu için yapılan bir alımda levhanın türü, ölçüsü ve yeri yetkili kuruluşun kararına bağlıdır. Kurumların alımda şartnameye neleri yazacağını trafik levhası teknik şartnamesi yazımızda topladık.
Site içi yol, otopark ve fabrika sahası gibi özel alanlarda işaretlemeyi uygulamada alanın sahibi ya da yönetimi yaptırır. KGM standartları kamu yolları için yazılmıştır; özel alanda aynı standarda uymak iyi uygulamadır. Ev önü, kaldırım ve site içi için hangi hükümlerin geçerli olduğunu özel alanlara trafik levhası koymak yazımızda anlattık.
Trafik levhasını üreticiden almanın avantajları nelerdir?
Üreticiden almanın avantajları, levhanın özelliklerini seçmek ve bu özellikler hakkında bilgi almakla ilgilidir. Aşağıdaki başlıklar, sipariş sırasında üreticiyle doğrudan konuşabileceğiniz konulardır.
Ölçü, reflektif ve kalınlığı doğrudan belirlemek
Aynı levha farklı ölçü, reflektif ve kalınlık seçenekleriyle üretilebilir. Levhalarımızı Ankara'da galvaniz sac üzerine üretiyoruz; ürün sayfalarında ölçü seçenekleri, normal performans (NP) ve yüksek performans (YP) reflektif seçenekleri ile 1,5 mm ve 2 mm kalınlık seçenekleri birlikte listelenir. Örneğin sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a) 30, 40, 60, 75 ve 90 cm ölçülerin her birinde bu dört reflektif ve kalınlık birleşimiyle seçilebilir.
Seçeneklerin hangisinin sizin yolunuza uyduğu ayrı bir karardır. Hangi yolda hangi ebat, reflektif sınıfı ve kalınlığın seçileceğini trafik levhası seçim rehberi yazımızda adım adım anlattık.
Teknik soruyu üreticiye sormak
Şartnamede "C2 sınıfı" ya da "ASTM D-4956 Tip 4" gibi bir ifade varsa, satın aldığınız seçeneğin buna karşılık gelip gelmediğini bilmeniz gerekir. Ürün sayfalarımızda belirtildiği üzere NP seçeneğinde Tip-1, YP seçeneğinde Tip-4 reflektif malzeme kullanılır. Sayfada yanıtını bulamadığınız bir konuyu ürün sayfasındaki "Soru Sor" düğmesiyle iletebilirsiniz.
Aynı kesimdeki levhaları aynı reflektifle almak
KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 kitabına (Standartlar-1) göre "Aynı yol kesiminde ve özellikle de aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş trafik işaret levhaları kullanılmamalıdır." Aynı kesime konacak levhaları tek listede ve aynı reflektif seçeneğiyle yazmak, bu kuralı kontrol etmeyi kolaylaştırır.
Bazı levhalarda reflektif sınıfını levhanın kendisi belirler. Standartlar-1'deki reflektif malzeme seçim tablosu (Tablo 10), dur levhası (TT-2) için yol türünü ve aydınlatmayı gösteren dört sütunun hepsinde C2 gösterir; iyi aydınlatılmış yollar için dipnotta C3'ün de tercih edilebileceği belirtilir. Ürün sayfalarımızda C2'ye (Tip 3 ve Tip 4) giren seçenek, Tip-4 malzemeli YP'dir.
Özel yazılı levha istemek
Standart listede olmayan, kendi metninizi taşıyan bir levha gerektiğinde metni, ölçüyü ve reflektif seçimini sipariş öncesinde üreticiyle netleştirmeniz gerekir. Bu kararları özel baskılı trafik ve uyarı levhası siparişi yazımızda anlattık. Kamu yolu için bir sınır vardır: Standartlar-1'e göre hiçbir trafik kontrol cihazında ya da desteğinde "herhangi bir reklam, ticari mesaj veya trafik kontrolü için gerekli olmayan herhangi bir mesaj" bulunmamalıdır.
Trafik levhası almadan önce sorulacak sorular
Kimden alırsanız alın, siparişi vermeden önce aşağıdaki soruların yanıtı belli olmalıdır.
- Levha nereye konacak? Kamu yolu ise türü ve yeri yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşla netleşti mi?
- Reflektif sınıfı ve tipi ne? Standartlar-1, normal performanslı C1'i ASTM D-4956 Tip 1 ve Tip 2, yüksek performanslı C2'yi Tip 3 ve Tip 4, süper yüksek performanslı C3'ü Tip 8–Tip 11 olarak tanımlar. Satın aldığınız seçeneğin tipini öğrenin ve gereken sınıfla karşılaştırın.
- Sac kalınlığı kaç mm? Bu yazıda kaynak aldığımız KGM belgeleri levha sacının kalınlığı için bir değer vermez. Teknik şartnamede kalınlık yazıyorsa sipariş ona göre verilir; teklifleri aynı kalınlık üzerinden karşılaştırın.
- Ölçü KGM tablosuna uygun mu? Kamu yolunda ölçü, Standartlar-1'deki levha boyutları tablosundan (Tablo 9) seçilir. Belgeye göre "İşaretleme, 2. sütunda verilen normal ebatlardaki levhalarla yapılır"; bu sütunda üçgen 900 mm, daire 600 mm, sekizgen 750 mm'dir. Otoyol gibi yollarda daha büyük, şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda daha küçük ebat kullanılır.
- Direk ve bağlantı nasıl olacak? Levha hangi direğe uygun, bağlantı delikleri açık mı, direk ve bağlantı elemanları siparişe dahil mi? Levhalarımız omega direğe uygun vida delikli üretilir; omega direkler ayrı üründür.
- Levha yol çalışması için mi? Öyleyse sarı zeminli ayrı ürün ve uygun reflektif tipi gerekir; ayrıntısı aşağıdadır.
Yol çalışması levhasında reflektif şartı
KGM'nin Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları'na (2023) göre yol çalışmasındaki levhalar "yüksek yansıtma özelliğine haiz malzemelerden (ASTM D-4956 standardında tanımlanan tip-3, tip-4, tip-8, tip-11) imal edilmelidir." Tip 1 bu listede yer almaz; bu yüzden sarı zeminli sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a) gibi bir yol çalışması ürününde YP seçeneği seçilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik levhası nereden alınır?
Trafik levhası, levhayı üreten firmalardan ya da bu levhaları satan bayi ve mağazalardan alınır. Hangisinden alınırsa alınsın ölçü, reflektif sınıfı ve tipi, sac kalınlığı ve direk bağlantısı sipariş öncesinde kontrol edilmelidir. Üreticiden alırken bu seçimleri ve teknik soruları doğrudan üretimi yapan tarafla konuşabilirsiniz.
Herkes trafik levhası alıp yola koyabilir mi?
Hayır. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlar görevli ve yetkilidir; maddede sayılan geçici durumlar dışında "hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Site, otopark ve fabrika gibi özel alanlarda ise işaretlemeyi uygulamada alanın yönetimi yaptırır.
Sipariş verirken üreticiye hangi bilgiler verilmeli?
Her levha için adını ve KGM kodunu (ör. T-1a, TT-2), ölçüsünü, reflektif seçeneğini, sac kalınlığını ve adedini yazın. Levhanın kalıcı işaretleme mi, yol çalışması mı için olduğunu belirtin; yol çalışmasında sarı zeminli ürün gerekir. Direk ve ek panel gerekiyorsa bunları da ayrı kalem olarak listeye ekleyin.
Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023)
Ölçü, reflektif ve kalınlık seçenekleriyle trafik levhalarını üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.