Yol Çalışması İşaretlemesi: KGM Standardına Göre Hangi Levha Nereye Konur?

Yol çalışması işaretlemesinde levhalar, KGM'nin 2023 tarihli standardına göre trafiğin geliş yönünde uzaktan yakına dizilir: en uzağa yolda çalışma levhası, ardından duruma göre hız sınırı, daralan kaplama veya şerit düzenleme ve geçme yasağı levhaları, geçiş alanına da sağdan veya soldan gidiniz levhaları konur. Mesafeler yolun türüne ve işletme hızına göre değişir. Aşağıda saha düzenini KGM çizelge ve şekilleriyle anlatıyoruz.

Yol çalışması işaretlemesi hangi bölümlerden oluşur?

KGM standardı, geçici trafik kontrolü uygulanan kesime geçici trafik kontrol bölgesi (GTKB) der; bölge genellikle dört kısımdan oluşur.

Tedbirler geçici trafik kontrol planında (GTKP) gösterilir. Sarı levhaların YBT ve YBTT kodları, ölçü, montaj yüksekliği, reflektif ve kurulum-toplama sırası için yol bakım onarım levhaları rehberimize bakabilirsiniz.

Ön uyarı alanında levhalar hangi sırayla ve kaç metre arayla konur?

Standardın kurallar bölümü ilk uyarı levhası için sabit bir mesafe vermez; levha, sürücünün gerekli tedbiri alabileceği zaman ve mesafeyi sağlayacak uzaklıkta olmalıdır. İki yönlü yollarda levhalar genel olarak yolun sağına, bölünmüş yollarda iki tarafına konur; yolda çalışma levhası (YBT-15) ise her durumda yolun iki tarafında yer alır.

Tablo, standarttaki üç örnek şekilde levhaların şeklin mesafe ölçeğindeki yerini verir. Şekil 48 ve 133'te sıfır noktası giriş rakordmanının başlangıcıdır; Şekil 152'de ise çalışma alanı önündeki kaydırma rakordmanının başlangıcıdır ve giriş rakordmanı ölçekte 300 m'de başlar.

Şekil 133 ve 152'de levha altındaki mesafe panelinin değeri, levhanın önündeki rakordmana uzaklığına denk gelir; Şekil 152'de 900 m'deki levhanın panelinde 600 m yazar. Diğer durumlarda ilgili şekle bakılır. Yazılı bilgi levhaları sarı zemin üzerine siyah yazıyla hazırlanır; dikkat yol çalışması sağdan gidiniz levhası ve soldan gidiniz çeşidi bu türdendir.

Hız kademeli düşürülür

Şehir dışı örneklerde hız kademeli düşer: Şekil 152'de azami hız 90 km levhası, ardından azami hız 70 km levhası ve azami hız 50 km levhası gelir. Şeklin notuna göre çalışma sahası 1.000 m'yi aşarsa hız sınırı levhası her 500 m'de tekrarlanır.

Geçme yasağı iki tarafa konur

İki yönlü yollarda çalışma kesiminde yolda çalışma ve öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası (YBTT-27) yolun iki tarafına konur.

Geçiş alanı (rakordman) nasıl kurulur?

Rakordman, trafik güzergâhının değiştirildiği geçiş alanında koni, silindir veya onarım yaklaşım levhalarıyla kurulur. Eğimler standardın Çizelge 1'indedir; payda büyüdükçe rakordman uzar.

Standardın 4–9. bölümlerindeki rakordman detaylarına göre bu eğimler en yüksek değerlerdir; örneğin 1/10 yerine 1/15 alınarak rakordman uzatılabilir. Giriş rakordmanı detayında (Detay A) koni aralığı her hız sınıfında en fazla 2 m'dir. Sağdan gidiniz levhası veya soldan gidiniz levhası (YBTT-36a, b) arası en fazla 4 m (V < 50), 8 m (50 ≤ V < 70), 16 m (70 ≤ V < 90), şehir dışı yollarda ve otoyollarda 20 m'dir. Levhalar önce ilk ve son noktaya, sonra aralara eşit aralıkla konur; flaşörler iki levhanın ortasına gelir, kısa süreli çalışmada gerekmez. Diğer rakordmanlarda aralıklar farklıdır; ilgili detaya bakılmalıdır.

Gece geçmeyen kısa süreli çalışmada rakordman koni ve/veya onarım yaklaşım levhalarıyla, gece geçen uzun süreli çalışmada silindir ve/veya onarım yaklaşım levhaları ve flaşörle kurulur. 70 ≤ V < 90 sınıfında, şehir dışında ve otoyollarda giriş rakordmanı konileri 750–900 mm yüksekliğinde büyük boydur; rakordmanda beton bariyer gibi katı ve sert malzemeden kaçınılır.

Çalışma alanının önünde, yanında ve arkasında ne kadar boşluk bırakılır?

Emniyet alanı trafiği çalışmadan, çalışmayı da trafikten korur; burada çalışma, malzeme, iş makinesi veya park etmiş araç bulunmaz. En az değerler Çizelge 2'dedir.

Ön emniyet değerleri görüşün açık olduğu düz yol içindir; görüş kapalıysa uzatılır.

İki yönlü yolda tek şerit kalırsa trafik nasıl yönetilir?

Trafiğe açık yol 5,50 m veya daha genişse trafik iki yönlü sürer. Genişlik 5,50 m ile 2,75 m arasındaysa trafik tek yönde, aşağıdaki dört yöntemden biriyle kontrollü verilir; açık genişlik 3,70 m'den fazlaysa koni veya onarım yaklaşım levhalarıyla 3,70 m'ye düşürülür. Sınırlar Çizelge 7'dedir.

Ayrıca sırayla kullanımda sürücüler çalışma alanının başını ve sonunu, öncelikli yön yönteminde kapatılan alanın 60 m öncesinden 60 m ilerisini görebilmelidir. Sırayla kullanım gece ve kısıtlı görüşte tercih edilmez. Kontrollü trafik düzenlemesi levhası bu düzeni sürücüye yazıyla bildirir.

Bayrakçı nerede durur?

Bayrakçılar rakordmandan önce, Çizelge 2'deki ön emniyet açıklığı (E) kadar uzakta, seyir yönüne göre sağda, kaplama dışında veya engellerle kapatılmış şeritte, birbirini görebilecek konumda durur; iniş eğimli yolda ve görüş yetersizse bu mesafe artırılır. Çalışma sahası 20 m'ye kadarsa ve görüş açıksa tek bayrakçı yeterlidir; o da karşı şeridin dışında, çalışma alanını ortalayarak durur. Daha uzun kesimlerde ve kapalı kurplarda her iki yönün başında birer bayrakçı bulunur. Trafik işaret ve işaretçilere uyunuz levhası sürücüye bu düzeni önceden bildirir.

Bölünmüş yolda işaretleme nasıl değişir?

Bölünmüş yollarda levhalar yolun iki tarafına konur; orta refüj levha konamayacak kadar darsa yalnız sağa konabilir. Trafik karşı yol platformuna aktarılacaksa işaretlemeye karşı platformdan başlanır, sonra kapatılacak yol işaretlenir. Aktarma uzun mesafede yapılmaz; standart en fazla 5 km değerini verir. İki yönlü işletilen kesimde iki yön ayırıcılarla ayrılır.

Hareketli ve kısa süreli çalışmalarda ne yapılır?

Bankette veya bankete 5 m yakın çalışmada yolda çalışma levhası konur. Çizgi ve otokorkuluk bakımı gibi hareketli işler gündüz yapılır. Fasılalarla durarak yapılan işte bir kesimdeki çalışma 30 dakikayı geçecekse koni ve levhalarla işaretleme yapılır. Araç tepe veya viraj nedeniyle görülemiyorsa yolda çalışma ve daralan kaplama levhaları konur ve iş ilerledikçe taşınır.

Araçların arka kasa kapağında, kapak genişliğini aşmamak kaydıyla kırmızı-beyaz bir pano ve üzerinde sağdan veya soldan gidiniz levhası ile yolda çalışma işareti bulunur (örnekler: Şekil 27). Kamyon arkası için üretilen sağdan gidiniz ve soldan gidiniz yönlendirme levhaları kırmızı-beyaz zemin üzerinde yön okunu taşır; yolda çalışma işareti ayrıca eklenir.

Yol çalışması işaretlemesinde doğru şekil nasıl seçilir?

Şekil; çalışmanın süresi, konumu ve işletme hızına göre seçilir. Standartta yaya ve bisiklet yolları 4., şehir içi yollar hıza göre 5, 6 ve 7., şehir dışı yollar 8., otoyollar 9. bölümdedir; kitabın sonundaki fihrist uygun şekli gösterir. Plan, şeklin tamamı ve notları okunarak hazırlanır ve trafikten sorumlu idarenin onayına sunulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yol çalışması levhası çalışmadan kaç metre önce konur?

Kurallar sabit bir sayı vermez; ilk levha, sürücüye tedbir alacak zaman ve mesafe bırakan yere konur. Örnek şekillerde yolda çalışma levhası giriş rakordmanından Şekil 48'de (şehir içi, 50 ≤ V < 70) 80 m, Şekil 133'te (şehir dışı iki yönlü yol) 400 m, Şekil 152'de (şehir dışı bölünmüş yol) 600 m önce durur.

Yol çalışmasında trafiğe en az kaç metre genişlik kalmalı?

KGM, geçici trafik kontrol bölgesinde trafik için en az 2,75 m emniyetli genişlik ister. Açık şeridin şehir içinde 2,75 m, şehir dışında 3,00 m, otoyolda 3,25 m'den dar olması tercih edilmez. Zorunlu durumlarda bu değerler 2,50 m, 2,75 m ve 3,00 m'ye kadar düşebilir; bu da sağlanamıyorsa yol trafiğe kapatılır ve trafik başka bir yola verilir.

Bayrakçı varsa levha koymaya gerek var mı?

Evet. KGM standardı, çalışma alanlarında hiçbir trafik işaret levhası konmadan yalnız bayrakçıyla trafik kontrolü yapılmamasını açıkça yazar. Bayrakçının elinde bir yüzü kırmızı zemin üzerine "DUR", diğer yüzü yeşil zemin üzerine "GEÇ" yazılı el işareti bulunur. Bayrakçı yolda tek başına durur, yanında başka işçi bulunmaz.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023).

Yolda çalışma, hız sınırı ve yönlendirme levhalarını Ankara'daki üretimimizden doğrudan Yol Bakım Onarım Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.