Uyarı ve Bilgi Levhaları: Çeşitleri ve Kullanım Yerleri

Uyarı ve bilgi levhaları, bir tehlikeyi önceden haber veren ya da bir yer, kural veya durum hakkında bilgi veren levhalardır. Karayolunda Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) standartlarına, şantiye, fabrika ve depo gibi iş yerlerinde ise Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğine göre seçilir. Aşağıda yüksek gerilim, şantiye, iş makinası ve hastanede kullanılan düşme riski levhalarının nerede, nasıl kullanıldığını örnek levhalarla anlatıyoruz.

Uyarı levhası ile bilgi levhası arasındaki fark nedir?

Uyarı levhası okura "dikkat et" der: ileride bir tehlike, çalışan bir makine, elektrik hattı ya da düşme riski vardır. Bilgi levhası ise bir yeri, yönü veya geçerli bir durumu bildirir; doğrudan önlem istemez ama doğru davranmayı kolaylaştırır.

Uygulamada iki tür çoğu zaman aynı levhada birleşir. Şantiye kapısındaki bir levha hem "dikkat" uyarısını hem park yasağını birlikte verebilir. Bu yüzden levha seçerken önce levhanın nerede duracağını, sonra kimin okuyacağını belirlemek gerekir: sürücü mü, çalışan mı, ziyaretçi mi?

Uyarı ve bilgi levhaları kaç çeşittir?

Hangi kurala bakılacağını levhanın konduğu yer belirler. Karayolunda trafik işaretleri, iş yeri sınırları içinde ise iş sağlığı ve güvenliği işaretleri geçerlidir. İki ailenin şekil ve renk düzeni birbirinden farklıdır.

Karayolunda: KGM'nin beş levha grubu

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik (md. 8), trafik işaret levhalarını beş gruba ayırır: tehlike uyarı (T), trafik tanzim (TT), bilgi (B), duraklama ve parketme (P) ve otoyol işaretleri. Tehlike uyarı levhaları beyaz zeminli, kırmızı kenarlı eşkenar üçgendir ve içinde siyah bir sembol taşır. Grupların tamamını trafik levhaları ve anlamları rehberimizde resimli olarak bulabilirsiniz.

Bu levhaların altına takılan paneller (PL grubu) üstteki levhanın mesajını açıklar. KGM standartlarına göre paneller beyaz zemin üzerine siyah yazı, rakam ve sembolden oluşur. Yön ve hizmet levhalarının ayrıntısını bilgi işaretleri yazımızda anlattık.

İş yerinde: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki iş yerlerinde işaretlerin şekli ve rengi bu yönetmeliğin ekleriyle belirlenir. İşveren, risk değerlendirmesine göre ortadan kaldırılamayan veya yeterince azaltılamayan riskler için bu işaretleri bulundurmak ve uygun yerlerde kullanmakla yükümlüdür (md. 5).

Yönetmelik, kara taşımacılığının düzenlenmesinde kullanılan işaretlemeleri kapsamı dışında tutar (md. 2). Ancak iş yerinde benzeri bir taşımacılık yapılıyorsa, karayolunda kullanılan işaretler Ek-5'e aykırı olmamak şartıyla tesis içinde de aynen kullanılır (md. 5/2). Fabrika sahasında araç trafiği varsa hız sınırı ya da dur levhası olarak yoldaki levhanın aynısı kullanılır.

Kim, nereye levha koyabilir?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlar görevli ve yetkilidir; trafiği düzenleme yetkisi olanların geçici işaretleri dışında hiçbir kuruluş veya kişi kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz. Kısacası şantiyenizin, deponuzun veya tesisinizin içindeki uyarı levhalarını işveren olarak siz koyarsınız; kamu yoluna konacak levha için yolun sorumlusu olan belediyeye veya KGM'ye başvurulur.

Yüksek gerilim uyarı levhaları nerelerde kullanılır?

Yüksek gerilim levhası, elektrik çarpması tehlikesinin bulunduğu yerde insanları uzak tutmak için kullanılır. Trafo binası ve köşkünün kapısı, elektrik panoları, enerji nakil hattı direkleri, trafo merkezlerinin çevre çiti ve havai hattın altından geçen şantiye ya da depo sahaları tipik kullanım yerleridir. Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğindeki uyarı işareti örnekleri arasında "elektrik tehlikesi" de yer alır (Ek-2).

Dikkat yüksek gerilim yaklaşma levhası (DG-02) bu düzeni sarı zemin üzerinde şimşek sembollü üçgen ve altındaki yazıyla uygular. Şimşek sembolü, tehlikenin elektrik olduğunu yazıyı okumadan anlatır. Aynı mesajı ünlem sembollü genel tehlike üçgeniyle veren DG-01 yüksek gerilim tabelası da seçenekler arasındadır. Bu yazıda ürün adlarının yanında verilen kodlar İlgi Trafik ürün kodlarıdır; KGM işaret numarası değildir.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği de şantiyedeki trafik yollarının güzergâhında bulunan havai hatlar için gerekli işaretleme ve önlemlerin alınmasını ister (Ek-4/A, madde 46). Vinç, beton pompası veya damperli kamyon çalışan sahalarda havai hatta yaklaşılan noktalara uyarı levhası konması bu yüzden şantiye işaretlemesinin parçasıdır.

Karayolunda yüksek gerilim hattı paneli

Karayolunda durum farklıdır. KGM standartlarında yüksek gerilim hattı paneli, T-20 "Dikkat" levhasının altında kullanılır ve üzerinde yazan yükseklikten daha yüksek araçları uyarır.

Panel bir karayolu işareti olduğu için kamu yolunda yolun sorumlu kuruluşunun işaretleme planıyla konur. Fabrika ve lojistik sahası gibi iç yollarda ise Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğinin yukarıda anlatılan 5/2 maddesi gereği aynı düzen kullanılabilir.

Şantiye uyarı levhası çeşitleri nelerdir?

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, yapı alanının çevresinin kolayca görülebilecek, fark edilebilecek ve yetkisiz kişilerin girişine engel olacak şekilde çevrilip işaretlenmesini ister (Ek-4/A, madde 68). Aynı yönetmelik, girilmesi yasak bölgelere yetkisiz girişin engellenmesini ve tehlikeli bölgelere görünür uyarı levhaları konmasını da şart koşar (madde 45).

Bir şantiyede uyarı levhaları genellikle üç noktada toplanır: çevre çiti, giriş-çıkış kapıları ve saha içindeki makine çalışma alanları. Her nokta için farklı bir levha türü gerekir.

Şantiye sahası girilmez levhası

Çevre çiti boyunca ve yaya kapılarında şantiye sahası girilmez levhası kullanılır. Kırmızı çerçeveli ve çapraz çizgili dairedeki açık el sembolü, Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğindeki yasak işareti düzenine uyar; altındaki kırmızı zeminli yazı mesajı netleştirir. Dikey levha dar yüzeylere ve kapı kanatlarına, yatay şantiye sahası girilmez tabelası ise çit panellerine daha rahat yerleşir.

Sahanın varlığını çevreden geçenlere bildirmek için dikkat şantiye sahası levhası gibi sarı zeminli, siyah yazılı levhalar tercih edilir. Bu renk düzeni tanıdıktır: KGM'nin yol yapım, bakım ve onarım standardı, karayolundaki çalışma alanlarında kullanılan bilgi levhalarının sarı zemin üzerine siyah yazı ve sembolle düzenlenmesini öngörür. Yol üzerindeki çalışmalarda hangi işaretin nereye konacağını yol bakım onarım levhaları yazımızda ayrıca anlattık.

Şantiye giriş ve çıkış levhaları

Kamyonların girip çıktığı kapının önü boş kalmazsa hem trafik hem şantiyedeki iş aksar. Dikkat şantiye girişi, park etmek yasaktır levhası (OL-230) ve şantiye çıkışı için hazırlanan OL-231 uyarı üçgenini ve park yasağını tek levhada birleştirir.

Bu levhalar şantiye kapısına, kapı kanadına veya kapının yanındaki çit paneline asılır. Kapı önündeki kamu yolunda park yasağının trafik işaretiyle uygulanması gerekiyorsa, yukarıdaki yetki kuralı gereği yolun sorumlusu olan kuruluşa başvurulur.

İş makinası çıkabilir levhası nereye konur?

İş makinası çıkabilir levhası; şantiye, taş ocağı, beton santrali, depo veya belediye şantiyesi gibi sahalardan iş makinasının ya da kamyonun yola çıktığı noktayı bildirir. Levha saha çıkışında, yoldan gelen sürücünün ve yayanın kapıyı görmeden önce fark edebileceği bir yere konur.

KGM standartları burada açık bir sınır çizer (Standartlar-1, s. 146): T-20 "Dikkat" levhası, tali yoldan veya bir mülkten çıkabilecek araçları (iş makineleri çıkabilir gibi) uyarmak için kullanılmamalıdır. Bu nedenle iş makinası çıkabilir levhaları sahanın sınırında ve iş yeri içinde kullanılan levhalardır. Kamu yolunda ek işaretleme gerekiyorsa buna yolun sorumlu kuruluşu karar verir.

Hangi iş makinası levhası seçilmeli?

Seçimi kapıdan ne çıktığı belirler. Yalnız yükleyici, ekskavatör gibi iş makineleri çıkıyorsa dikkat iş makinası çıkabilir levhası (İMC-01) gibi kepçe sembollü bir levha mesajı yazıyı okumadan anlatır. Aynı mesajın ünlem sembollü dikey sürümü İMC-02, yatay sürümü İMC-03, sembolsüz, sarı zeminli yazılı sürümü ise yazılı iş makinası çıkabilir levhası olarak üretilir.

Kapıdan hafriyat kamyonları da çıkıyorsa kamyon ve iş makinası çıkabilir levhası (İMC-04) ya da alt bölümü koyu zeminli İMC-05 iş makinası ve kamyon çıkabilir levhası daha doğru bilgi verir. Sarı zemin üzerinde kırmızı kenarlı üçgen taşıyan dikkat iş makinası ve kamyon çıkabilir levhası da saha çıkışında aynı uyarıyı verir. Tüm sürümleri uyarı ve bilgi levhaları kategorimizde yan yana karşılaştırabilirsiniz.

İş makinası çalışma alanı levhası

Makinenin sahada çalıştığı, döndüğü ve geri manevra yaptığı bölge, çıkış kapısından farklı bir risktir. Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğindeki uyarı işareti örnekleri arasında "iş makinası" da bulunur. Dikkat iş makinası çalışma alanı levhası (İMC-06) bu bölgenin sınırına ve yaya yolunun makine sahasını kestiği noktalara konur. Sembolsüz yazılı sürüm olarak dikkat iş makinası çalışma sahası levhası kullanılabilir.

Hastanede düşme riski levhası nerelerde kullanılır?

Uyarı levhaları yalnız açık sahada kullanılmaz. Hastane, bakımevi ve rehabilitasyon merkezlerinde düşme riski yüksek hastaları personele ve refakatçiye hatırlatmak için düşme riski levhaları kullanılır. Bu levhalar kurumun hasta güvenliği uygulamalarını destekleyen tamamlayıcı işaretlerdir.

Düşme riski yüksek hasta levhası

Düşme riski yüksek hasta levhası (YD11) sarı, YD12 düşme riski yüksek hasta işareti yeşil zeminlidir. Hasta odası kapısına veya yatak başına asılarak personelin ve refakatçinin riski fark etmesini sağlar.

Sarı ve yeşil sürüm arasındaki seçim çoğu zaman kurumun tabela düzenine göre yapılır. Koridorda dikkat çekmesi istenen yerlerde sarı sürüm, kurumun yeşil zeminli yönlendirme tabelalarıyla uyum istenen yerlerde yeşil sürüm tercih edilir.

Asansör ve merdiven için düşme riski levhaları

Hastaları merdiven yerine asansöre yönlendirmek için "Yatan hastalarımızın asansörü kullanması uygundur" yazılı düşme riski levhası (YD13) sarı, YD10 yeşil zeminli olarak kullanılır. Bu levhalar genellikle merdiven başlarına ve kat sahanlıklarına asılır.

Merdiven, basamak ve kot farkı olan geçişler için ise sarı zeminli, siyah çerçeveli üçgen içinde merdivenden düşen figürü taşıyan düşme riski tabelası (YD15) kullanılır. Yazısız olduğu için ziyaretçiler ve hastalar tarafından da kolayca anlaşılır.

Uyarı levhası seçerken ve takarken nelere dikkat edilmeli?

Levhanın işe yaraması için doğru yerde, görünür ve güncel olması gerekir. Aşağıdaki kurallar resmî belgelerden alınmıştır.

İlgi Trafik'in uyarı ve bilgi levhaları Ankara'da galvaniz sac üzerine, 1,5 mm veya 2 mm kalınlık seçenekleriyle üretilir. Gece veya far ışığında görülmesi gereken levhalarda normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçilebilir. Levhalar omega direğe uygun vida delikli hazırlanır; her levhanın ölçü seçenekleri kendi ürün sayfasında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Şantiyenin önündeki yola kendi uyarı levhamızı koyabilir miyiz?

Kamu yoluna hayır. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine göre trafik işaretlerini koymaya yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş görevli ve yetkilidir; başka bir kuruluş veya kişi kendiliğinden işaret koyamaz. Şantiye çiti, kapısı ve saha içi ise iş yerinin sorumluluğundadır; buradaki uyarı levhalarını işveren risk değerlendirmesine göre kendisi koyar. Yol tarafında işaret gerekiyorsa belediyeye veya KGM'ye başvurulur.

Yüksek gerilim levhası ile yüksek gerilim hattı paneli aynı şey mi?

Hayır. Dikkat yüksek gerilim levhaları trafo, pano, enerji direği ve şantiye gibi yerlerde insanları elektrik tehlikesine karşı uyaran iş yeri uyarı levhalarıdır. Yüksek gerilim hattı paneli ise bir karayolu işaretidir; T-20 "Dikkat" levhasının altında kullanılır ve üzerinde yazan yükseklikten yüksek araçların seyir yönünü değiştirmesi gerektiğini bildirir.

Uyarı levhası hangi renkte olmalı?

Levhanın konduğu yere bağlıdır. İş yerlerinde uyarı işareti sarı zeminli, siyah piktogramlı ve siyah çerçeveli üçgendir. Karayolundaki tehlike uyarı levhası beyaz zeminli, kırmızı kenarlı üçgendir. Yol çalışmalarında ise standart trafik levhaları sarı zeminli dörtgen bir levhanın içinde kullanılır ve çalışma bilgi levhaları sarı zemin üzerine siyah yazıyla hazırlanır.

İş makinası çıkabilir levhası reflektif olmalı mı?

Levha gece veya araç farı ışığında görülecekse reflektif seçmek gerekir. KGM standartlarına göre bütün trafik levhaları reflektif olmalı ya da aydınlatılmalıdır; iş yerlerinde de doğal ışığın zayıf olduğu yerlerde floresan renk, reflektör malzeme veya aydınlatma istenir. Saha çıkışı sabah erken veya akşam karanlığında da kullanılıyorsa reflektif levha seçilmelidir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr); Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr). Erişim: 5 Ekim 2026.

Yüksek gerilim, şantiye, iş makinası ve düşme riski levhalarını üretimden doğrudan Diğer Uyarı ve Bilgi Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.