Duba ve Koni Çeşitleri: Plastik, Refüj, Reklam ve Paslanmaz

Duba ve koni çeşitleri kullanım yerine göre ayrılır: Yol çalışmasında ve geçici kapatmada plastik trafik konisi, şerit ve otopark yönlendirmesinde esnek delinatör, refüj ve kaldırım kenarında refüj dubası, otopark ve iş yeri önünde reklam/uyarı dubası, kalıcı yaya alanı sınırında paslanmaz duba kullanılır. Doğru seçim için boy, reflektif bant, taban ağırlığı ve sabitleme şekline bakılır.

Duba çeşitleri nelerdir?

Günlük dilde "duba" sözcüğü bu ürünlerin hepsi için kullanılır. Satın alırken işi kolaylaştıran ayrım, ürünün yere serbest mi konduğu, yoksa vida ile mi sabitlendiğidir. Koni ve reklam dubası taşınabilir; delinatör, refüj dubası ve paslanmaz duba ise çoğunlukla zemine sabitlenir.

Aşağıda her türü ne işe yaradığı, nerede kullanıldığı ve seçerken nelere bakılacağıyla ayrı ayrı anlatıyoruz. Ölçü ve ağırlıklar ilgili ürün sayfalarından alınmıştır.

Plastik trafik konisi: hangi boy ve model seçilmeli?

Trafik konisi en çok bilinen duba türüdür. Ürün sayfalarında yol çalışmaları, açık ve kapalı otoparklar, fabrika ve şantiye giriş-çıkışları ile sürücü kurslarının eğitim alanları kullanım yeri olarak sayılır. Yere serbest konur, iş bitince toplanır.

İlgi Trafik'teki duba ve koni çeşitleri arasında 32, 50, 70, 75 ve 90 cm boylar vardır. Modeller üç özellikte ayrılır: boy, reflektif bant olup olmaması ve ağırlıklı taban takılı olup olmaması.

Koni boyunu ne belirler?

Kamu yolundaki çalışmalar için ölçüt Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) 2023 tarihli Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları kitabıdır. Kitaptaki çizimlerde koni boyu iki sınıfta verilir: küçük boy (h=450-500 mm) ve büyük boy (h=750-900 mm).

Bu aralıklara göre 50 cm koniler küçük boy, 75 ve 90 cm koniler büyük boy sınıfına girer. Aynı kitap, konilerin şeklinin "TS EN 13422 standardında belirtilen S1 sınıfı ölçülerde" olmasını ister (s. 32). Konilerin kaç metre arayla ve hangi eğimle dizileceği ayrı bir konudur; bunu yol çalışmasında duba nasıl dizilir yazımızda anlattık.

Reflektif bantlı koni ne zaman gerekir?

KGM 2023 standardına göre trafik emniyet konileri, "gece kullanılacak olmaları durumunda görünürlükleri bakımından yansıtıcı özelliğe sahip ve esnek malzemelerden imal edilmiş olmalıdır." Renk için de "kırmızı ve beyaz renklerde olabileceği gibi tamamen turuncu renkte de olabilir" denir (s. 32).

Standart, üzerinden gece geçecek uzun süreli çalışmalarda rakordman tesislerinde "trafik emniyet silindirleri ve/veya onarım yaklaşım levhaları ile birlikte flaşörler kullanılmalıdır" der. Koniler için ise şu kural vardır: "Zorunlu durumlarda, gece çalışmalarında trafik konileri kullanılması durumunda, trafik konileri üzerinde sürücüler tarafından rahatlıkla görülebilecek reflektif (yansıtıcı) malzeme bulunmalı, ayrıca flaşör kullanımı da sağlanmalıdır." (s. 15–16). Bu yüzden gece de kullanılacak koniler için reflektif bantlı modeller seçilmelidir.

Ağırlıklı koni ile standart koni farkı

Ağırlıklı modellerde koninin altında ağırlıklı bir taban bulunur. Ürün sayfalarındaki değerlere göre 90 cm ağırlıklı koni 6,9 kg, aynı boydaki standart koni 3,6 kg gelir; 75 cm'de bu değerler 6,5 kg ve 3,2 kg'dır.

Daha kısa ve hafif bir koni gerekiyorsa 50 cm modellere bakılabilir; bu boy KGM'nin küçük boy aralığına girer. 50 cm reflektif bantlı koni 1,3 kg ağırlığındadır.

Delinatör nedir, nerede kullanılır?

Delinatör, ince ve esnek gövdeli, alt kısmı körüklü bir yönlendirme dubasıdır. Ürün sayfalarında şerit ayırıcı, yönlendirici ve şerit düzenleyici olarak kullanıldığı belirtilir. Gövde reflektif bantlarla kaplıdır. Koniden farkı yere sabitlenebilmesidir: Ürün sayfalarına göre delinatör istenildiğinde vida ile yere veya asfalta sabitlenir, dübel ve vidadan oluşan montaj ekipmanı ürünle birlikte gönderilir.

KGM 2023 standardı "delinatör" adını kullanmaz; yol çalışmalarında kullanılan benzer donanımı "trafik emniyet silindiri" adıyla tarif eder: "Çarpma sonucu eski haline dönebilen silindirler, kırmızı veya turuncu plastik bir gövde üzerinde yüksek yansıtma özelliğine haiz beyaz reflektif bantlardan oluşmalıdır." (s. 32). Kamu yolundaki bir çalışmada kullanılacak ürünün bu tarife uyup uymadığına bakılır.

Delinatör boyu nasıl seçilir?

Delinatör çeşitleri 30 cm'den 100 cm'ye kadar uzanır.

Soketli modellerin ürün sayfasında flaşör lamba ve plastik levha takılabildiği yazılıdır. Delinatörlerle birlikte flaşör kullanılacaksa bu özelliğe bakın.

Refüj başı dubası ne işe yarar?

Refüj başı dubası, esnek bir gövdenin üzerinde levha taşıyan, refüjün başlangıç noktasına konan bir ürün grubudur. Ürün sayfasına göre refüj alanlarında sürücüleri uyarmak için kullanılır, gövdesi esnek ve körüklü ayaklıdır, vida ile yere veya asfalta sabitlenebilir.

Refüj başı dubaları sayfasındaki ürün adlarında 75 cm (ø100 mm), 90 cm (ø200 mm) ve 100 cm (ø300 mm) seçenekleri geçer; 100 cm model 3,25 kg ağırlığındadır.

Refüj dubası nasıl seçilir?

Refüj dubası, refüj ve kaldırım kenarlarında araç ile yaya alanını ayırmak, sürücüleri uyarmak ve yönlendirmek için kullanılır. Gövde reflektif bantlıdır, trifon vida ve plastik dübel ile yere veya asfalta sabitlenir; montaj ekipmanı ürünle gönderilir. Refüj dubaları siyah, mavi ve yeşil renk seçenekleriyle sunulur.

Antik model, ürün sayfasındaki ölçülere göre daha geniş gövdelidir (50 × 25 cm; diğer iki modelde gövde genişliği 9 cm). Üç modelin de 2, 5 ve 10 adetlik paketleri vardır.

Reklam dubası ve uyarı dubası arasındaki fark nedir?

İkisi aynı gövdeyi kullanır; fark, yüzündeki baskıdır. Reklam uyarı dubaları 49,5 × 39,5 × 90,5 cm ölçüsünde ve 7 kg ağırlığındadır. Ürün sayfalarında elle kavrama yuvaları, yan yüzeylerde zincir geçirme kanalı, lamba veya levha takma yuvası ve ağırlıklı taban özellikleri sayılır. Üst el tutma bölümüne emniyet şeridi bağlanarak birkaç duba ile emniyet alanı oluşturulabilir.

Gri gövdeli reklam dubası, üzerinde iş yeri reklam alanı bulunan modeldir; ürün sayfasında farklı levha uygulamaları ve isteğe göre uygulama seçeneği olduğu belirtilir.

Uyarı dubalarında yüz baskılıdır. Seçenekler arasında park yapılmaz dubası, sarı gövdeli dikkat kaygan zemin uyarı dubası, dikkat çalışma var uyarı dubası, sağdan ve soldan gidiniz sembollü modeller ile çift taraflı baskılı onarım yaklaşım desenli modeller vardır. Nöbetçi eczane dubalarında ise ledli flaşör seçeneği bulunur.

Ürün sayfalarında bu dubalar için açık ve kapalı otoparklar, AVM ve iş yeri önleri, fabrika ve şantiye giriş-çıkışları kullanım yeri olarak sayılır. Kamu yolunda yapılan bir çalışmada hangi levhaların konacağı KGM standardıyla belirlenir; bunun için yol bakım onarım levhaları yazımıza bakabilirsiniz.

Paslanmaz duba nerede kullanılır?

Paslanmaz duba, zemine sabitlenen çelik boru gövdeli bir dubadır. Ürün sayfalarında kaldırımlar, otopark girişleri, site içleri, alışveriş ve iş merkezleri kullanım yeri olarak sayılır; amaç yaya alanını araç trafiğinden ayırmak ve araçların girmemesi gereken alanın sınırını belirlemektir. Koniler gibi yere serbest konmaz, zemine monte edilir.

Aşağıdaki modellerin ürün sayfasında malzeme açıkça "304 kalite paslanmaz çelik" olarak belirtilir:

Paslanmaz dubalar kategorisinde başka boy ve çaplarda modeller de vardır; bunlarda malzeme ve montaj bilgisini sipariş öncesinde ürün sayfasından teyit edin.

Paslanmaz duba nasıl monte edilir?

Tablodaki modellerin ürün sayfalarına göre duba, delikli flanşı (Ø89 mm modelde delikli montaj kulakları) ile zemine yerleştirilip sabitlenir; bağlantı yeri paslanmaz bir kapakla örtülür. Beton zeminde önce montaj delikleri açılır. Sipariş öncesinde zemin türünü netleştirmek gerekir. Reflektif bant bu modellerde seçenek olarak sunulur.

Otopark, kolon ve alan koruma için kullanılan diğer metal bariyerleri demir bariyer ürünleri yazımızda topladık.

Duba seçerken nelere bakılmalı?

Hangi duba türünü alacağınıza karar verdikten sonra şu soruları sırayla yanıtlamak siparişi netleştirir:

1. Kullanım süresi: Geçici iş için taşınabilir koni veya reklam/uyarı dubası; kalıcı ayırma için delinatör, refüj dubası veya paslanmaz duba.
2. Yol tipi ve boy: Kamu yolunda çalışma yapılıyorsa koni boyunu KGM 2023 standardındaki küçük boy (h=450-500 mm) ve büyük boy (h=750-900 mm) ayrımına göre seçin.
3. Gece kullanımı: KGM standardı, üzerinden gece geçecek çalışmalarda rakordmanda silindir veya onarım yaklaşım levhası ile flaşör ister; koni zorunlu olarak gece kullanılacaksa üzerinde reflektif malzeme bulunmalı ve flaşör kullanılmalıdır.
4. Taban: Konilerde standart veya ağırlıklı taban; ağırlıklı modeller yaklaşık iki kat ağırdır.
5. Sabitleme: Delinatör, refüj dubası ve paslanmaz duba için zemin türünü (asfalt, beton, parke) önceden belirleyin.
6. Renk ve görünüm: Refüj dubalarında siyah, mavi ve yeşil; reklam/uyarı dubalarında kırmızı, gri ve sarı gövde seçenekleri vardır.
7. Aksesuar: Flaşör takılacaksa soketli delinatör veya lamba yuvalı uyarı dubası seçin; dubalar arasında zincir veya şerit çekilecekse zincir kanallı modellere bakın.

KGM standardı kamu yollarında yapılan çalışmalar içindir. Site, otopark ve fabrika gibi özel alanlarda aynı ölçütlere uymak iyi uygulamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Duba ile trafik konisi aynı şey mi?

Günlük dilde "duba" kelimesi koni, delinatör, refüj dubası ve paslanmaz duba gibi pek çok ürün için kullanılır. Trafik konisi bu ailenin konik gövdeli, yere serbest konan üyesidir. KGM 2023 standardı konileri "trafik emniyet konisi", çarpma sonucu eski haline dönebilen silindirleri ise "trafik emniyet silindiri" adıyla ayrı ayrı tarif eder.

Yol çalışmasında kaç cm koni kullanılır?

KGM 2023 standardının çizimlerinde koni boyu küçük boy (h=450-500 mm) ve büyük boy (h=750-900 mm) olarak verilir. Şehir içi yaya yolları ile işletme hızı 70 km/h'in altındaki şehir içi yollarda giriş rakordmanında küçük boy yeterli olabilir; 70-90 km/h şehir içi yollar, şehir dışı yollar ve otoyollarda giriş rakordmanında büyük boy koni istenir.

Delinatör yere nasıl sabitlenir?

Ürün sayfalarına göre delinatörler istenildiğinde vida ile yere veya asfalta sabitlenir; dübel ve vidadan oluşan montaj ekipmanı ürünle birlikte gönderilir. Soketli modellere flaşör lamba veya plastik levha takılabilir. Kamu yolundaki bir çalışmada kullanılacaksa KGM 2023 standardındaki trafik emniyet silindiri tarifine (kırmızı veya turuncu plastik gövde, beyaz reflektif bant) uygunluğuna bakılır.

Refüj dubası hangi renklerde var?

Sitemizdeki refüj dubaları siyah, mavi ve yeşil renk seçenekleriyle sunulur; gövdede reflektif bantlar bulunur. 80 cm ve 50 cm boylarında, ayrıca 50 cm antik model olarak satılır. Her model tek adet ya da 2, 5 ve 10 adetlik paketler halinde sipariş edilebilir.

Paslanmaz duba hangi malzemeden yapılır?

Ø76 mm 60 ve 100 cm, Ø89 mm 60 cm modellerin ve yürüyen merdiven dubasının ürün sayfasında malzeme 304 kalite paslanmaz çelik, et kalınlığı 2 mm olarak belirtilir. Bu modeller flanşla zemine sabitlenir ve reflektif bant seçeneğiyle sunulur. Kategorideki diğer modellerde malzeme bilgisini sipariş öncesinde ürün sayfasından teyit etmeniz gerekir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023)

Trafik konisi, delinatör ve refüj dubası modellerini duba ve koni çeşitleri sayfamızda bulabilirsiniz.