Kavşak Uyarı Levhaları: Ana Yol–Tali Yol, Kontrolsüz ve Dönel Kavşak

Kavşak levhaları, sürücüyü ilerideki kavşağın türü ve geçiş önceliği konusunda önceden uyaran T grubu tehlike uyarı levhalarıdır. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) standardında kontrolsüz kavşak (T-21), ana yol–tali yol kavşağı (T-22a…T-22e), sağdan ve soldan ana yola giriş (T-23a, T-23b), modern dönel kavşak yaklaşımı (T-24) ve tramvay hattı ile oluşan kavşak (T-39) levhaları bu gruptadır; sürücünün beklemediği ışıklı kavşaklarda ise ışıklı işaret cihazı levhası (T-16) kullanılır.

Kavşak levhaları hangileridir?

Hepsi beyaz zeminli, kırmızı çerçeveli eşkenar üçgendir; sembol siyahtır, yalnız T-16'da renkli trafik ışığı yer alır. Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'e göre ne bildirdikleri şöyledir:

Ana yol–tali yol levhası ne anlama gelir?

KGM'ye göre T-22 levhaları "bir tali yol kavşağına yaklaşılmakta olduğunu, bu işaretin kullanıldığı yoldaki trafiğin ilk geçiş hakkına sahip bulunduğunu ve tali yoldan yaklaşmakta olan sürücülerin ana yola girmeden önce yol vermelerinin veya durmalarının gerekli olduğunu bildirir." Yani levhayı gören sürücü ana yoldadır; tali yoldaki sürücü ise kendi kolundaki yol ver ya da dur levhasına uyar.

Standarda göre T-22 levhalarının kullanıldığı kavşaklarda tali yola, durumuna göre yol ver (TT-1) veya dur (TT-2) levhası konması zorunludur. Bu levhaları trafik tanzim levhaları arasında bulabilirsiniz; hangisinin seçileceğini dur ve yol ver levhaları yazımızda anlattık.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 54. maddesi geçmenin yasak olduğu yerler arasında "Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında" hâlini sayar. Standart da kavşak yaklaşımlarında T-21, T-22 ve T-24 levhalarıyla birlikte ayrıca "Öndeki Taşıtı Geçmek Yasaktır" levhasının (TT-27) kullanılmasına gerek olmadığını belirtir.

T-22a, T-22b, T-22c, T-22d ve T-22e arasındaki fark nedir?

Standart, kullanılacak sembolün yoldaki mevcut durumu yansıtmasını ister. Tali yol iki yandan kesişiyorsa ana yol–tali yol kavşağı levhası (T-22a), yalnız sağdan bağlanıyorsa sağdan tali yol kavşağı levhası (T-22b), yalnız soldan bağlanıyorsa soldan tali yol kavşağı levhası (T-22c) seçilir.

Standarda göre, tehlike uyarı levhaları için verilen mesafe değerlerinin sağlanamadığı ardışık kavşaklarda T-22b ve T-22c yerine kaydırmalı sembollü T-22d ve T-22e levhalarından uygun olanı kullanılmalıdır.

Ana yol levhası (B-38) ile T-22 aynı işi mi görür?

Evet. Ana yol levhası (B-38), KGM tanımıyla "sürücülere ana yol üzerinde seyretmekte olduklarını bildirir ve kavşağın diğer kollarından yaklaşmakta olan sürücülerin, ana yol üzerindeki bütün taşıtlara yol vermek zorunda olduklarını belirtir." Standarda göre bu bilgi levhası kavşak öncesinde kullanılmışsa aynı anlama geldiği için ayrıca T-22 levhasına gerek yoktur. Ana yol üzerinde kavşak öncesi yön levhası (B-1a) kullanıldığında da T-22 gerekmez; her iki durumda tali yoldaki yol ver veya dur levhası yine konur.

Ana yol kavşakta doğru giden güzergâh değilse T-22 yerine, kavşak konumuna uygun ilave panelle birlikte B-38 kullanılmalıdır. Sitemizde ana yolun döndüğü yönü gösteren ana yol paneli çeşitleri bulunur.

Kontrolsüz kavşak levhası ne zaman konur?

KGM'ye göre kontrolsüz kavşak levhası (T-21), "ileride genel geçiş önceliği kuralının yürürlükte olduğu, diğer bir ifadeyle sağdan gelmekte olan araçların ilk geçiş hakkına sahip olduğu ve hızın düşürülmesi gerektiği kontrolsüz kavşakları bildirmek için kullanılabilir." Standardın dörtlü kavşak örneğinde levha dört kolun her birinde yer alır.

Kavşağa kadar olan görüş mesafesi aşağıdaki değerleri sağlıyorsa levhanın kullanımı zorunlu değildir. Kavşak yaklaşımında kavşak öncesi yön levhası kullanılmışsa da ayrıca T-21'e gerek yoktur.

Sağdan ve soldan ana yola giriş levhaları nerede kullanılır?

Sağdan ana yola giriş levhası (T-23a) ve soldan ana yola giriş levhası (T-23b), bölünmüş yola katılan yan yolları veya köprülü kavşakların bağlantı yollarını bildirir. Standarda göre aynı yönde birden fazla şeridi bulunan yollarda levhanın yolun yalnızca ilgili kenarında kullanılması yeterlidir. Standardın örnek çiziminde levha, ana yolda katılımın olduğu tarafta mesafe paneliyle birlikte durur; katılan yolda ise yol ver levhası bulunur.

Dönel kavşak levhası hangisidir?

Tehlike uyarı grubundaki dönel kavşak levhası, KGM'de modern dönel kavşak yaklaşımı (T-24) adıyla geçer. Levha ilerideki modern dönel kavşağı bildirir; görüş olanağının sınırlı olduğu ya da kavşağın başka bir nedenden dolayı tehlike arz ettiği durumda kullanılır. Kavşak öncesi yön levhası kullanılmışsa bu levhaya gerek yoktur.

Standardın yerleşim yeri içi örnek çiziminde T-24, 30 km/s azami hız sınırlaması levhasıyla birlikte kavşaktan 30–50 m önce gösterilir. Yerleşim yeri dışı örnekte bu ikili 150 m'dedir; daha geride 300, 450 ve 600 m'de 50, 70 ve 90 km/s azami hız levhaları yer alır.

Kavşak girişindeki mavi zeminli ada etrafında dönünüz levhası (TT-37) ise bir mecburiyet levhasıdır; kullanımını mecburi yön levhaları yazımızda anlattık.

Tramvay hattı ile oluşan kavşak levhası ne anlama gelir?

Tramvay hattı ile oluşan kavşak levhası (T-39), KGM tanımıyla "bir tramvay hattı ile oluşan kavşak konusunda uyarıda bulunmak için kullanılır."

Çıkışı olmayan yol kavşağı levhası bir uyarı levhası mı?

Hayır. Mavi zeminli B-2 levhaları bilgi grubundadır ve KGM'ye göre "sürücülerin kavşaklara yaklaşırken çıkışı olmayan yollara dönerek trafik güvenliğini tehlikeye atmamaları amacıyla kavşak yaklaşımlarında kullanılabilir." Sembolde çıkışı olmayan kol kırmızı uçla gösterilir; sitemizde çıkışı olmayan yol kavşağı levhası (B-2b) ile B-2c ve B-2d çeşitleri bulunur.

Kavşak levhaları kaç metre önce konur, hangi ebatta seçilir?

Kavşak levhalarında tehlike uyarı levhalarının genel mesafeleri esas alınır: işletme hızına göre yerleşim yeri dışında tehlikenin 150–250 m, yerleşim alanlarında 5–150 m önüne konur; farklı bir mesafe uygulanırsa bu mesafe ilave panelle gösterilir. Üçgen levhanın normal ebadı 900 mm'dir, şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda 600 mm kullanılır. Hıza göre mesafe tablosunu ve reflektif seçimini tehlike uyarı işaretleri ve anlamları yazımızda verdik.

İlgi Trafik bu levhaları Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektifle üretir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlar.

Yol çalışmasında kavşak levhası hangi zeminde kullanılır?

KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardına göre çalışma alanlarında kullanılan standart trafik işaret levhaları, ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeden sarı zeminli dörtgen levhalar içinde kullanılmalıdır. Sitemizde bu düzende üretilmiş sarı zeminli ana yol–tali yol kavşağı levhası da bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ana yol–tali yol levhasını gören sürücü kavşakta yavaşlamalı mı?

Evet. Levha, bulunduğu yoldaki trafiğin ilk geçiş hakkına sahip olduğunu bildirir; ama bir tehlike uyarı levhasıdır. KGM standardı T grubu işaretler için "Bu işaretler aynı zamanda, sürücülerin hızlarını düşürmelerini ve daha dikkatli seyretmeleri gerektiğini bildirir." der. Öncelik ana yoldaki sürücüde olsa da kavşağa yavaşlayarak ve dikkatle yaklaşılır.

Kontrolsüz kavşak levhası ile ana yol–tali yol levhası arasındaki fark nedir?

Kontrolsüz kavşak levhası (T-21), genel geçiş önceliği kuralının geçerli olduğu, yani sağdan gelen aracın ilk geçiş hakkına sahip olduğu kavşağı bildirir. Ana yol–tali yol levhasında (T-22) ise öncelik levhanın bulunduğu yoldadır ve tali yolda yol ver ya da dur levhası bulunur. Sembol de farklıdır: T-21'de çarpı, T-22'de kalın ana yol ile ince tali yol çizilir.

Trafik ışıklı kavşakta ana yol–tali yol levhası kullanılır mı?

Standarda göre ışıklı işaret cihazı levhasının (T-16) kullanıldığı kavşak yaklaşımlarında T-22 levhaları kullanılmamalıdır; sinyal verici direklerde ana yol (B-38) ile yol ver (TT-1) veya dur (TT-2) levhası yeterlidir. Standart ayrıca, özellikle transit trafiğe hitap eden kavşaklarda sinyalizasyonun arızalanıp devre dışı kalabileceğini göz önüne alarak bu direklerde B-38 veya uygun T-22a, T-22b, T-22c levhasının, tali yolda da yol ver veya dur levhasının kullanılabileceğini belirtir.

Site veya fabrika içindeki kavşaklara kavşak levhası konabilir mi?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre trafik işaretlerinin temin ve tesisine "yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir" ve "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." Bu kural kamu yolları içindir. Site, fabrika veya otopark içindeki kavşaklarda levha kullanılacaksa KGM'deki şekil, renk ve anlama uymak iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Ana yol–tali yol, kontrolsüz kavşak, ana yola giriş ve dönel kavşak levhalarını üretimden doğrudan Tehlike Uyarı Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.