Şerit Aktarım Levhaları: Yol Çalışmasında Şerit Nasıl Kaydırılır?

Şerit aktarım levhası, yol çalışması nedeniyle trafiğin bulunduğu şeritten başka bir şeride kaydırılacağını ya da bölünmüş yolda karşı yola geçirileceğini önceden gösteren sarı zeminli geçici levhadır. KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardında bu levhalar YB grubundadır: YB-4, YB-5 ve YB-6 şerit düzenleme, YB-7 şerit aktarımı levhalarıdır.

Şerit aktarım levhası nedir, şerit düzenleme levhasından farkı ne?

Piyasada yol çalışmasındaki bütün oklu şerit levhalarına "şerit aktarım levhası" denir. KGM standardı ise ikiye ayırır: Şekil 22'de YB-4, YB-5 ve YB-6 "şerit düzenleme levha örnekleri", Şekil 23'te YB-7 "band değiştirme levha örnekleri" olarak verilir. Standardın levha çizimlerinde YB-7'nin adı "şerit aktarımı levhaları"dır.

Ayrımı levhadaki sembol yapar. YB-7 levhalarının ortasında, üstte ve altta iki siyah ayırıcı şekil vardır; oklar bu iki şeklin arasından geçerek yolun diğer tarafına uzanır. YB-4 ve YB-5'te bu ayırıcı şekiller yoktur, trafik aynı taşıt yolu içinde kalır.

Kalıcı yollardaki şerit sayısı artışı ve azalışını gösteren bilgi (B grubu) levhaları ayrı bir konudur; onları şerit düzenleme ve elektronik denetleme levhaları yazımızda anlattık.

Yol çalışmasında şerit kapatma: YB-4 levhaları

Çalışma bir şeridi kullanılmaz hale getiriyorsa sürücüye önce hangi şeridin biteceği gösterilir. İki şeritli taşıt yolunda sol şeridin sağa katıldığı YB-4a levhası sol şeridin kapandığını, sağ şeridin sola katıldığı YB-4b levhası sağ şeridin kapandığını anlatır.

Üç şeritli taşıt yolunda aynı iş en sol şeridin kapandığı YB-4c levhası ve en sağ şeridin kapandığı YB-4d levhası ile yapılır; standardın çizimlerinde dört şeritli taşıt yolu için YB-4e ve YB-4f de yer alır. KGM'nin şehir içi yollar için verdiği sağ şerit kapatma örneğinde (2x2) sıra şöyledir: yolda çalışma levhası, YB-4b, hız sınırlaması ile öndeki taşıtı geçme yasağı levhaları, geçiş noktasında yön gösteren mecburi yön levhası ve çalışma bitiminde bütün yasaklama ve kısıtlamaların sonu levhası.

İki yönlü, iki şeritli bir yolda tek şerit kapatılıp kalan şeritten iki yöne dönüşümlü geçiş veriliyorsa durum farklıdır. Standart bu düzenlemede trafiğin bayrakçılar ve trafik işaretleriyle kontrol edilmesini ister; trafik başka bir şeride ya da karşı yola aktarılmadığı için bu, şerit aktarımından ayrı bir uygulamadır.

Şerit sayısı azalmadan kaydırma: YB-5 levhaları

KGM standardı, şeritlerdeki trafiğin şerit sayısı azaltılmadan geçici olarak yön değiştirmesini sağlayan düzenlemeye "kaydırma rakordmanı" der. YB-5 levhalarının sembolü bu tür kaydırmayı gösterir. YB-5a levhası tek şeridin sağdan sola, YB-5b levhası soldan sağa kaydığını gösterir.

İki şerit birlikte kayıyorsa çift şeritli semboller kullanılır: KGM'de YB-5c iki şeridin sola, YB-5d iki şeridin sağa kaydığını gösterir; standardın çizimlerinde üç şeritli YB-5e de vardır. Sitemizde sola çift şerit kaydırma levhası ve sağa çift şerit kaydırma levhası farklı katalog kodlarıyla listelenir; sipariş verirken koddan çok levhadaki ok düzenine bakın. KGM'nin banketin şerit olarak kullanılabildiği sol şerit kapatma örneğinde iki şeridi sağa kaydıran YB-5d, altında mesafe paneliyle iki kez tekrarlanır.

Sağ yoldan sol yola şerit aktarımı: YB-7 levhaları

Bölünmüş yolda bir taşıt yolunun tamamı çalışmaya ayrılırsa trafik refüjdeki geçiş açıklığından karşı yola aktarılır. Bu geçişi YB-7 levhaları gösterir. Tek şerit sola şerit aktarım levhası (YB-7a) tek şeridin sağ yoldan sol yola, tek şerit sağa şerit aktarım levhası (YB-7b) sol yoldan sağ yola geçtiğini anlatır.

İki şerit birlikte aktarılacaksa çift şerit sola aktarım levhası (YB-7c) veya çift şerit sağa aktarım levhası (YB-7d) kullanılır. KGM'nin şehir dışı yollarda, banketin şerit olarak kullanılabildiği üç şeritli (2x3) yol aktarma örneğinde trafik iki şerit halinde karşı yola geçirilir ve bu geçiş YB-7c ile, altında mesafe paneliyle gösterilir.

Şehir içi iki şeritli (2x2) yol aktarma örneğinde ise trafik önce YB-4a ile tek şeride indirilir, ardından YB-7a ile karşı yola geçirilir. Aynı bölümdeki üç şeritli (2x3) örnekte bu daralma iki adımda yapılır: önce YB-4c, sonra YB-4a, en son YB-7a.

Karşı yola geçen trafik nasıl işaretlenir? YB-6 levhaları

Trafik karşı yola aktarıldığında o taşıt yolu geçici olarak iki yönlü çalışır. YB-6 levhaları bu durumda şeritlerin yönlere dağılımını gösterir: YB-6a bir gidiş bir geliş, YB-6b ile YB-6c üç şeridin iki yöne dağılımını, YB-6d iki gidiş iki gelişi anlatır. Standart YB-6e'yi "iki yönlü yol" levhası olarak anar.

KGM'nin yol aktarma şekillerindeki not şöyledir: iki yönlü olarak işletilmek zorunda olan yol 1.000 m'den uzunsa hız sınırlaması (TT-29) levhaları her 1.000 m'de, YB-6a levhaları her 500 m'de bir tekrarlanır. Örneklerde YB-6 levhalarının altına "Bölünmüş Yola … km" yazılı panel eklenir.

Şerit aktarım levhaları hangi sırayla konur?

KGM'nin şehir içi bölünmüş yollar için verdiği yol aktarma şeklinde (2x2), çalışma yönündeki sürücü levhaları şu sırayla görür:

1. Flaşörlü yolda çalışma levhası (yolun iki yanında)
2. Şerit düzenleme levhası (YB-4a): şerit sayısı teke iner
3. Hız sınırlaması ve öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhaları
4. Şeridin kapandığı rakordman başında yön gösteren mecburi yön levhası
5. Şerit aktarım levhası (YB-7a): karşı yola geçiş
6. Geçiş açıklığında koniler veya onarım yaklaşım levhaları, flaşörler ve yön gösteren mecburi yön levhaları
7. Karşı yolda hız sınırlaması ile YB-6a ve "Bölünmüş Yola … km" paneli
8. Bütün yasaklama ve kısıtlamaların sonu levhası

Levhalar arasındaki mesafeler yolun işletme hızına ve çalışmanın türüne göre her şekilde ayrı verilir; standart, örneklerdeki tedbirlerin çalışmanın şekli ve fiziki şartlara göre azaltılıp çoğaltılabileceğini de belirtir. Standart, şerit aktarmalarında ikaz lambalarının (flaşörlerin) taşıt yolu kenarlarını tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlemek için trafik emniyet konileri ve onarım yaklaşım levhalarıyla birlikte kullanılmasını ister. Örnek şekillerin çoğundaki not, kısa süreli çalışmalarda flaşör kullanımına gerek olmadığını belirtir; standart üzerinden gece geçmeyen çalışmaları kısa süreli sayar. Diğer çalışma levhalarının yerleşimi için yol çalışması işaretlemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Şerit aktarım levhası hangi malzeme ve renkte olmalı?

KGM'ye göre çalışma alanlarında standart trafik işaret levhaları sarı zeminli dörtgen levhalar içinde kullanılır, çalışmayla ilgili bilgi levhaları ise sarı zemin üzerinde siyah yazı, rakam, şekil ve sembollerle düzenlenir. Standardın çizimlerinde şerit düzenleme ve şerit aktarım levhaları da sarı zemin üzerinde siyah oklarla gösterilir. Sarı zeminin anlamı için sarı zeminli trafik levhaları yazımızı okuyabilirsiniz.

Yapım, bakım ve onarım alanlarındaki levhaların ASTM D-4956 standardındaki tip-3, tip-4, tip-8 veya tip-11 yüksek yansıtıcı malzemeden imal edilmesi istenir. Bu nedenle trafiğe açık bir yoldaki çalışma için şerit aktarım levhası seçerken yüksek performans (YP) reflektif tercih edilmelidir. Uzun süreli çalışmalarda levhaların alt kenarı yerleşim yeri dışında kaplama kotundan en az 1,50 m, yerleşim yeri içinde en az 2,20 m yükseklikte olmalıdır; bu yükseklik sağlanamayan zorunlu durumlarda, yaya güvenliği tehlikeye düşürülmeden 1,00 m'ye kadar düşürülebilir.

İlgi Trafik şerit aktarım ve şerit düzenleme levhalarını Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektifle üretir. Levhalar omega direğe uygun vida delikli hazırlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Şerit aktarım levhası ile şerit düzenleme levhası aynı mı?

Günlük dilde ikisi aynı anlamda kullanılır, ancak KGM standardı ayırır. YB-4, YB-5 ve YB-6 "şerit düzenleme levhaları" adını taşır ve trafiği aynı taşıt yolu içinde düzenler. YB-7 ise "şerit aktarımı levhaları"dır; KGM örneklerinde trafiğin bölünmüş yolda karşı yola geçirildiği yerde kullanılır.

Çift şerit aktarım levhası ne zaman kullanılır?

Trafik iki şerit halinde kalarak karşı yola geçirilecekse çift şerit aktarım levhası kullanılır: sola geçişte YB-7c, sağa geçişte YB-7d. KGM'nin şehir dışı yollar için verdiği, banketin şerit olarak kullanılabildiği üç şeritli yol aktarma örneğinde YB-7c kullanılır. Trafik tek şeride indirilerek aktarılıyorsa YB-7a veya YB-7b yeterlidir.

Şerit kaydırma ile şerit aktarımı arasındaki fark nedir?

Kaydırmada trafik aynı taşıt yolu içinde yana alınır ve şerit sayısı azalmaz; bu durumda YB-5 levhaları kullanılır. Aktarımda trafik refüjdeki geçiş açıklığından karşı taşıt yoluna geçer ve YB-7 levhaları kullanılır. Bir şerit tamamen kapanıyorsa önce YB-4 levhalarıyla şerit sayısının azaldığı bildirilir.

Şerit aktarım levhası normal performans reflektifle yapılabilir mi?

KGM'nin yol yapım, bakım ve onarım standardı, çalışma alanlarındaki levhaların tip-3, tip-4, tip-8 veya tip-11 yüksek yansıtıcı malzemeden yapılmasını ister. Normal performans reflektif bu tipler arasında yer almaz. Bu nedenle kamu yolundaki çalışmalarda yüksek performans (YP) reflektifli levha seçmek gerekir.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023)

Şerit aktarım ve şerit düzenleme levhalarını üretimden doğrudan Yol Bakım Onarım Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.