Mecburi Yön Levhaları: Mecburi Sağ, Sol, İleri ve Dönel Kavşak

Mecburi yön levhaları, sürücünün levhadaki okun gösterdiği yönden gitmek zorunda olduğunu bildiren, mavi zeminli ve beyaz oklu yuvarlak trafik tanzim levhalarıdır. KGM standardında TT-35a ile TT-35h arasında sekiz çeşidi vardır: sağa, sola, ileri, ileri ve sağa, ileri ve sola, sağa ve sola, ileride sağa ve ileride sola. Dönel kavşakta ise ada etrafında dönünüz levhası (TT-37) kullanılır.

Mecburi yön levhası neyi zorunlu kılar?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'e göre bu levhalar "sürücülerin levha üzerinde belirtilen istikameti takip etmek zorunda olduklarını bildirir." Kavşaklarda bazı kolların tek yönlü olduğu yerlerde ya da servis yolu gibi geçici kullanıma açık kesimlerde, sürücünün hangi yönde devam edeceğini belirtmek için konurlar. Genel olarak gerekli dönüş yasağı levhalarıyla birlikte kullanılırlar.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 47. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre karayollarından faydalananlar "Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara" uymak zorundadırlar. Mecburi yön levhaları, TT grubunun mavi zeminli mecburiyet levhaları arasındadır; bisiklet yolu, asgari hız ve zincir mecburiyeti gibi diğer levhaları trafik tanzim işaretleri rehberimizde anlattık.

Mecburi yön levhaları çeşitleri nelerdir?

Standartlar-1'deki sekiz mecburi yön levhası, okun gösterdiği yön ve levhanın konduğu yer bakımından şöyle ayrılır:

Mecburi sağa dönüş, sola ve ileri levhaları (TT-35a, TT-35b, TT-35c)

Standartlar-1'e göre mecburi yön levhaları normal olarak kavşağın önüne konur; sağa, sola ve ileri mecburi yön levhaları ise kavşak içinde kullanılır. Belgedeki örnekte (Şekil 47) sağa mecburi yön levhası, kavşağa yaklaşan sürücünün karşısında yer alır. Yaklaşımda ileride sağa mecburi yön (TT-35g) ya da sola dönülmez (TT-26b) levhası da kullanılabilir; bu ikisi zorunlu değildir, vurguyu artırmak için biri en iyi görülen yere konabilir.

Mecburi ileri levhası (TT-35c) için belgede iki ifade geçer: konum kuralı onu kavşak içinde kullanılan levhalar arasında sayar; tek yönlü yolların oluşturduğu kavşak örneğinin (Şekil 49) notunda ise levha kullanılırsa kavşağın önüne konması gerektiği yazar. Aynı notta TT-35c yerine sola dönülmez levhasının da kullanılabileceği belirtilir.

İki yön bırakan levhalar (TT-35d, TT-35e, TT-35f)

Birleşik oklu bu levhalar sürücüye iki seçenek bırakır ve kavşağın önüne konur. Standartlar-1'deki örneklerde ileri ve sağa (TT-35d) ile sağa ve sola mecburi yön (TT-35f) levhalarının kullanımı zorunlu değildir. İki yönlü ve tek yönlü bir yolun oluşturduğu dörtlü kavşakta TT-35d'nin yerine sola dönülmez levhası da kullanılabilir. TT-35f ise tek yönlü bir caddenin bulunduğu dörtlü kavşak için örneklenir.

İleride sağa ve ileride sola mecburi yön (TT-35g, TT-35h)

Oku kıvrımlı olan bu iki levha da kavşağın önüne konur. Şekil 47 örneğinde görüldüğü gibi ileride sağa mecburi yön levhası, kavşak içindeki sağa mecburi yön levhasını yaklaşımda vurgulamak için kullanılabilir.

Mecburiyet yalnız bazı araçlar için nasıl gösterilir?

Mecburiyet yalnız belirli türdeki araçları kapsıyorsa levhanın altına, yönlendirilmek istenen aracın figürünü taşıyan ek panel konur. Mecburiyetin dışında tutulacak araçlar ise araç figürü ve "hariç" ibaresi bulunan panelle gösterilir.

Ağır taşıtlar ve tehlikeli madde taşıyan taşıtlar için mecburi yön (TT-43)

Ağır taşıtların ve tehlikeli madde taşıyan taşıtların yönlendirilmesi için Standartlar-1 ayrı bir levha tanımlar. Dikdörtgen TT-43 levhasının üst kısmında yönlendirilecek taşıtın sembolü, alt kısmında TT-35 mecburi yön levhalarından uygun olanı bulunur. Belgeye göre işaretleme hem ayrım öncesinde hem de ayrımda yapılır.

Sitemizde tehlikeli madde taşıyan taşıtlar için sağa mecburi yön levhası ile aynı düzende ileri ve sola yönlendiren çeşitler de bulunur.

Mecburi dönel kavşak levhası hangisidir?

Mecburi dönel kavşak diye aranan levhanın KGM'deki adı ada etrafında dönünüz levhasıdır (TT-37). Mavi zeminli bu levha, modern dönel kavşaklarda izlenmesi gereken seyir yönünü gösterir ve kavşağın her girişine konur.

Standartlar-1'e göre dönel kavşağa giren sürücünün kavşak içindeki sürücülere yol vermesi genel bir kural olduğu için TT-37, ya yol ver (TT-1) ya da dur (TT-2) levhasıyla birlikte kullanılır. Kavşak girişi iki şeritliyse yol ver ve ada etrafında dönünüz levhaları yolun solunda da kullanılmalıdır. Kavşakta geçiş önceliğini dur ve yol ver levhaları yazımızda ayrıca anlattık.

Belgeye göre seyir hızını fiziki olarak düşürmeye zorlayan bir engelin olmadığı adalı kavşaklar modern dönel kavşak olarak işaretlenmez; ortasında dönüş adası olsa bile bu kavşaklarda ana yol-tali yol kavşaklarındaki sistem uygulanır.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. maddesinin (c) bendine göre dönel kavşaklarda dönüşlerde sürücüler, bentte sayılan diğer kuralların yanında "Dönüş işareti vermeye", "Hızını azaltmaya", "Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye" ve "Ada etrafında dönerken gereksiz şerit değiştirmemeye" zorunludurlar.

Yol çalışmasında ve otoparkta mecburi yön levhaları

Sarı zeminli mecburi yön levhaları

KGM'nin Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları'na göre çalışma alanlarındaki standart levhalar, ebat, şekil ve renkleri değiştirilmeden sarı zemin renkli dörtgen levhalar içinde kullanılır. Mavi daire korunur, çevresine sarı zemin eklenir. Bu levhaların "yüksek yansıtma özelliğine haiz malzemelerden (ASTM D-4956 standardında tanımlanan tip-3, tip-4, tip-8, tip-11)" imal edilmesi istenir.

Sitemizde bu düzende sarı zeminli sağa mecburi yön ve sarı zeminli ileri ve sola mecburi yön levhaları yer alır.

Otopark ve site içinde mecburi yön levhaları

Otopark, site ve fabrika gibi özel alanlarda tek yönlü koridorlar ve rampalar da mecburi yön levhalarıyla düzenlenebilir. KGM kuralları kamu yolları için yazılmıştır; özel alanda aynı şekil, renk ve anlamı kullanmak iyi uygulamadır. Otopark Levhaları kategorimizde beyaz kenarlı sağa mecburi yön ve sarı fonlu ileride sağa mecburi yön gibi seçenekler bulunur; levhaların otoparkta nereye konacağını otopark levhaları rehberimizde anlattık.

Mecburi yön levhası nasıl üretilir ve monte edilir?

Standartlar-1'e göre bütün trafik işaret levhalarında reflektif malzeme kullanılmalı ya da levhalar aydınlatılmalıdır. Levhalar genel olarak yolun sağına; yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından (yoksa banketten) 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m yükseklikte monte edilir. İlgi Trafik'te mecburi yön levhaları Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm galvaniz sac üzerine normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle üretilir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

İleri ve sağa mecburi yön levhası varken sola dönülebilir mi?

Hayır. Standartlar-1'e göre mecburi yön levhaları, sürücülerin levha üzerinde belirtilen istikameti takip etmek zorunda olduğunu bildirir. İleri ve sağa mecburi yön levhası (TT-35d) yalnız ileri ve sağa gitmeyi gösterir; sola dönüş bu levhadaki yönler arasında yoktur. Mecburiyet yalnız belirli araçlar için konmuşsa levhanın altındaki ek panelde o aracın figürü yer alır.

Sağdan gidiniz levhası ile sağa mecburi yön levhası aynı mı?

Hayır. Sağdan gidiniz levhasının (TT-36a) oku sağa ve aşağıya doğru eğiktir; levha fiziki ayırıcı ve adaların başlarına konur ve aksine bir işaret yoksa sağa veya sola dönüşü engellemez. Sağa mecburi yön levhasının (TT-35a) oku ise yataydır; levha kavşak içinde kullanılır ve sürücünün yalnız sağa gidebileceğini bildirir.

Mecburi dönel kavşak levhası nereye konur?

KGM'deki adı ada etrafında dönünüz olan TT-37 levhası, modern dönel kavşağın her girişine konur ve yol ver (TT-1) ya da dur (TT-2) levhasıyla birlikte kullanılır. Giriş iki şeritliyse yol ver ve ada etrafında dönünüz levhaları yolun solunda da kullanılmalıdır. Seyir hızını fiziki olarak düşürmeye zorlayan bir engel bulunmayan adalı kavşaklar ise modern dönel kavşak olarak işaretlenmez.

Mecburi yön levhası kaç cm olmalı?

Standartlar-1'deki levha boyutları tablosuna göre yuvarlak levhaların normal ebadı 600 mm'dir. Şehir içindeki dar cadde ve sokaklarda ya da trafiğin yavaşça hareket edebildiği kesimlerde 450 mm kullanılır. Otoyollar ve benzer standarttaki yollar, aynı yönde iki veya daha fazla şeridi bulunan meskûn mahal dışındaki bölünmüş yollar ve yıllık ortalama günlük trafiği 2500'ün üzerindeki meskûn mahal dışı yollar gibi kesimlerde ise 900 mm kullanılır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu

Sağa, sola, ileri ve birleşik oklu mecburi yön levhalarını üretimden doğrudan Trafik Tanzim Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.