Trafik Levhaları Kaç Çeşittir? KGM'ye Göre Levha Grupları ve Kodları

Trafik levhaları kaç çeşittir sorusunun resmî cevabı beştir: Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik, levhaları tehlike uyarı (T), trafik tanzim (TT), bilgi (B), duraklama ve park etme (P) ve otoyol işaretleri olarak beş gruba ayırır. Karayolları Genel Müdürlüğü'nün (KGM) işaretleme standartları bu sınıflandırmaya yol çalışmalarında kullanılan yapım, bakım ve onarım (YB) levhalarını ve levhaların altına takılan panelleri ekler.

Trafik levhaları kaç çeşittir? Yönetmeliğe göre beş grup

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesine göre trafik işaret levhaları, "genel nitelikleri aşağıda belirtilen beş guruba ayrılmıştır." Tabloda her grubun tanımını yönetmelikteki ifadesiyle veriyoruz.

Trafik işareti ile trafik levhası aynı şey mi?

Değil. Yönetmeliğin 2. maddesi trafik işaretlerini "trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri" olarak tanımlar. Yani trafik levhası, trafik işaretlerinin üç türünden biridir.

Diğer iki tür trafik ışıkları gibi ışıklı ve sesli işaretler ile yol çizgileri ve yaya geçidi çizgileri gibi yer işaretlemeleridir.

KGM standartlarına göre trafik levhaları kaça ayrılır?

Yönetmeliğe göre levhaların standartlarını, anlamlarını ve uygulama tekniğini KGM belirler. KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesi, "Trafik İşaret Levhalarının Genel Sınıflandırılması" başlığında altı grup sayar. Otoyol işaretleri bu listede ayrı bir grup olarak yer almaz; yönetmeliğin 4. maddesine göre erişme kontrollü karayollarının işaretleri ayrı bir elkitabında düzenlenir.

Bu yazı grupların ve kodların nasıl ayrıldığını anlatır. En sık kullanılan levhaların anlamlarını, şekil ve renk ipuçlarını, ebat, reflektif ve montaj seçimini resimli olarak Trafik Levhaları ve Anlamları rehberimizde topladık.

Levha kodları nasıl okunur? T, TT, B ve P ne demek?

Kodun harfi levhanın grubunu gösterir: T tehlike uyarı, TT trafik tanzim, B bilgi, P duraklama ve park etme, YB yapım, bakım ve onarım levhasıdır. Harften sonraki numara levhanın grup içindeki sırasıdır.

Numaradan sonra gelen küçük harf, aynı konunun farklı biçimlerini ayırır. Örneğin T-1a sağa tehlikeli viraj, T-1b sola tehlikeli viraj levhasıdır. TT-26a sağa dönülmez, TT-26b sola dönülmez anlamına gelir.

Bu yüzden bir gruptaki levha sayısı, numara sayısından fazladır. Örneğin TT-35 numarası tek başına sekiz mecburi yön levhasını (TT-35a … TT-35h) kapsar.

Yol çalışmalarında kullanılan sarı zeminli T ve TT levhalarına KGM ayrıca bir standart numarası vermez. Belgelerdeki örneklerde bu levhalar YBT-15 (yolda çalışma) ve YBTT-3 (karşıdan gelene yol ver) gibi ön eklerle gösterilir.

Tehlike uyarı levhaları (T grubu) hangi levhalardır?

KGM'ye göre tehlike uyarı işaretleri, yol kullanıcılarını yol üzerindeki bir tehlike konusunda uyarmayı ve bu tehlikenin özelliği hakkında bilgi vermeyi amaçlar. Bu levhalar genel olarak eşkenar üçgen biçimlidir: beyaz zemin, kırmızı çerçeve ve siyah sembol.

T grubu T-1'den T-39'a kadar numaralanır. Viraj (T-1a, T-1b), daralan kaplama (T-4a, T-4b, T-4c), yaya geçidi (T-11), okul geçidi (T-12) ve yolda çalışma (T-15) bu grubun levhalarıdır.

KGM'ye göre bir sembolle ifade edilemeyen tehlikelerin gösterilmesi, T-20 "Dikkat" levhası ve tehlikenin niteliği hakkında bilgi veren ilave bir standart panelle yapılır.

Trafik tanzim levhaları (TT grubu) kaça ayrılır?

KGM, trafik tanzim işaretlerini üç grupta inceler: öncelik bildiren, yasaklama ve kısıtlama bildiren ve mecburiyet bildiren işaretler. Standarda göre TT-4'ten TT-35'e ve TT-42'den TT-45'e kadar olan levhalar yasaklama ve kısıtlama, TT-35'ten TT-42'ye kadar olan mavi zeminli levhalar mecburiyet bildirir. TT-1 yol ver, TT-2 dur, TT-29b azami hız bölgesi, TT-33b azami hız bölgesi sonu ve TT-43 levhaları dışındaki bütün tanzim levhaları daire biçimlidir.

Öncelik bildiren levhalar

Bu alt grupta TT-1 yol ver, TT-2 dur ve TT-3 karşıdan gelene yol ver levhaları bulunur. KGM, bilgi grubundaki B-37 önceliği olan yön, B-38 anayol ve B-39 anayol sonu levhalarını da öncelik bildiren levhalar arasında sayar.

Karşıdan gelene yol ver levhası (TT-3), iki yönlü trafik akışının zor ya da imkânsız olduğu dar yol kesimlerinde öncelik hakkının karşıdan gelen araçlara ait olduğunu belirtir.

Yasaklama ve kısıtlama bildiren levhalar

Bu levhalar genellikle beyaz zemin üzerinde kırmızı çerçeveli ve siyah sembollü dairelerdir. Sağa dönülmez (TT-26a), öndeki taşıtı geçmek yasaktır (TT-27) ve azami hız sınırlaması (TT-29a) bu alt grubun bilinen örnekleridir. Yasağı bitiren levhalar da bu alt gruptadır: bütün yasaklama ve kısıtlamaların sonu (TT-32) ve geçme yasağı sonu (TT-34a) gibi levhalar beyaz zemin üzerinde siyah sembol ve siyah çapraz bantla gösterilir.

Mecburiyet bildiren levhalar

Mecburiyet levhaları genel olarak mavi zeminli, beyaz ok veya sembollüdür. Mecburi yön levhaları (TT-35a … TT-35h), sağdan gidiniz (TT-36a), ada etrafında dönünüz (TT-37) ve zincir takmak mecburidir (TT-42a) bu alt grupta yer alır.

Bilgi levhaları (B grubu) kaç alt gruptan oluşur?

B grubu B-1'den B-64'e kadar numaralanır ve KGM'nin sınıflandırmasında sekiz alt gruptan oluşur: kavşak öncesi yön levhaları, diğer yön levhaları, yer ve sınır levhaları, meskûn mahal isim levhaları, coğrafi bilgi levhaları, Karayolları teşkilatına ait bilgi levhaları, uzaklık levhaları ve diğer bilgi levhaları.

KGM bilgi levhalarını bir de standart ve boyutları değişken olarak ikiye ayırır. Durak, ilk yardım veya tamirhane gibi hizmetleri bildiren levhalar standart bilgi levhasıdır. Yön levhaları gibi boyutları değişken levhaların zemin rengi yolun türüne göre değişir:

Duraklama ve park etme levhaları (P grubu) hangileridir?

P grubunda iki yasaklayan levha ve sekiz park yeri levhası vardır, yani toplam on levha. Yasaklayan levhalar P-1 park etmek yasaktır ve duraklamak ve park etmek yasaktır levhası (P-2), park yeri levhaları ise P-3a'dan P-3h'ye kadar olan sekiz levhadır.

P-1 ve P-2 daire biçimlidir: mavi zemin, kırmızı çerçeve ve yasaklamayı gösteren kırmızı bant. P-2'nin sarı kare fon üzerine yerleştirilmiş biçimini de üretiyoruz: sarı fonlu park etmek ve duraklamak yasak levhası.

P-3a … P-3h levhaları mavi zeminli dörtgenlerdir ve üzerlerinde P harfi ile beyaz semboller bulunur. P-3a park yeri levhası bir cadde boyunca park izni vermek için ya da otopark girişlerinde kullanılabilir. P-3b, P-3c, P-3d ve P-3e kaldırım üzerine veya kısmen kaldırım üzerine park edilebilen kesimleri gösterir. P-3f kapalı park yerini, P-3g metrodan, P-3h tramvaydan yararlanacaklar için ayrılan park yerini bildirir.

Park yasağının nerede başlayıp bittiğini ve hangi panellerle sınırlandığını Duraklama ve Park Etme İşaretleri ve Anlamları yazımızda anlattık.

Otoyol işaretleri neden ayrı bir grup sayılır?

Yönetmelik otoyol işaretlerini "erişme kontrollu karayollarında uygulanan işaretler" olarak tanımlar. Yönetmeliğin 4. maddesine göre bu yollarda uygulanacak işaretlerin standartları, anlamları ve uygulama tekniği KGM tarafından ayrıca bir elkitabı haline getirilir.

KGM standartlarına göre otoyollarda yön levhaları gibi boyutları değişken bilgi levhaları yeşil zeminli, yazıları beyazdır.

Yol çalışma levhaları (YB grubu) nelerdir?

KGM'ye göre YB grubu, "sadece yapım, bakım ve onarım sahalarında kullanılan sarı zemin rengi üzerinde kullanılan standart işaret levhaları ile şerit düzenleme levhaları ve çalışmanın çeşidini bildiren bilgi levhalarından oluşur." Yönetmeliğin 11. maddesine göre bu levhaların "sürekliliğinin çalışma süresi boyunca sağlanması mecburidir" ve "çalışmalar bittiğinde, konulmuş olan trafik işaret levhaları kaldırılır."

KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardına göre çalışmanın cinsi hakkında bilgi verilmek istenirse, yolun sağındaki T-15 yolda çalışma levhası yerine YB-1a, YB-1b, YB-1c veya YB-1d kullanılabilir. Aynı standart, çalışma alanlarındaki levhaların yüksek yansıtma özelliğine sahip malzemelerden (ASTM D-4956 Tip 3, Tip 4, Tip 8, Tip 11) imal edilmesini ister. Saha düzeninin tamamı için Yol Bakım Onarım Levhaları yazımıza bakabilirsiniz.

Şerit düzenleme levhaları: YB-4a, YB-4b, YB-4c, YB-4d

YB-4 levhaları sarı zemin üzerindeki siyah oklarla çalışma sahasında şeritlerin nasıl birleştiğini gösterir. Harf, okların düzenini ayırır: sol yoldan sağ yola şerit düzenleme levhası (YB-4a) iki şeritli yolda sol şeridin sağ şeride bağlandığını gösterir.

Sağ yoldan sol yola şerit düzenleme levhası (YB-4b) bunun tersidir: sağ şeridin sol şeride bağlandığını gösterir.

YB-4c ve YB-4d üç şeritli yollar içindir. Daralan yol sol yoldan sağ yola şerit düzenleme levhası (YB-4c) en soldaki şeridin, daralan yol sağ yoldan sol yola levhası (YB-4d) en sağdaki şeridin yanındaki şeride bağlandığını gösterir. KGM'nin "şerit aktarımı" adını verdiği levhalar ise YB-7 numaralıdır.

İki şeritli levhaların kare biçimli olanlarını da üretiyoruz: kare şerit düzenleme levhası sol yoldan sağ yola ve kare şerit düzenleme levhası sağ yoldan sol yola.

Sarı zeminli tehlike uyarı ve tanzim levhaları

KGM'ye göre yapım, bakım ve onarım sahalarında kullanılan T ve TT grubu levhalar, "sarı zemin renkli bir fon içerisinde olmak üzere mevcut standartlar ve renkleri aynen muhafaza edilmek kaydı ile" uygulanır. Yani üçgen ya da daire levha değişmez; sarı bir fonun içine yerleştirilir. Sarı zeminli sağdan daralan kaplama levhası buna bir örnektir: üzerindeki levha T-4b sağdan daralan kaplama levhasıdır ve KGM'nin 2023 standardındaki örnek projede YBT-4b koduyla gösterilir.

Daralma levhalarının seçiminde KGM bir ayrım yapar: bölünmüş yollarda yapılan çalışmalardaki daralmalarda ve bölünmüş yoldan iki yönlü yola geçişlerdeki daralmalarda T-4 levhaları kullanılmaz. Buna karşılık bölünmüş yollarda köprü ve benzeri nedenlerle bankette daralma varsa YB-4 levhaları yerine T-4a, T-4b veya T-4c'den uygun olanı kullanılmalıdır.

Ek paneller ayrı bir levha çeşidi mi?

Paneller KGM sınıflandırmasında ayrı bir grup olarak sayılır. KGM'ye göre paneller "trafik işaret levhalarında verilen mesajların tamamlayıcısıdır" ve gerekli hallerde levhanın altına yerleştirilir. Beyaz zemin üzerinde siyah harf, rakam, bordür, ok ve sembollerden oluşur.

Standartta süreklilik, mesafe, yön, süre, taşıt ve engelli sürücü panelleri gibi türler tanımlanır. Örneğin araç türünü gösteren taşıt panellerinden bir levhanın altında en çok iki tane kullanılabilir.

Trafik levhaları şekle göre kaç çeşittir?

Grup kodu bilinmese de levhanın şekli hangi gruba ait olduğu hakkında ilk ipucunu verir. KGM standartlarına göre şekiller ve kullanıldıkları levhalar şöyledir:

Levhalar bunların dışında ebada ve reflektif malzemeye göre de ayrılır. KGM standardı her şekil için küçük, normal ve büyük ebatlar ile özel önlem gereken kesimler için bir ebat daha tanımlar; reflektif malzemeyi de normal, yüksek ve süper yüksek performanslı olarak üç sınıfa ayırır. Hangi ebadın ve hangi reflektif sınıfının nerede seçildiğini yukarıda bağlantısını verdiğimiz rehberde tablolarla anlattık.

İlgi Trafik'te levhalar Ankara'da, 1,5 mm veya 2 mm kalınlıkta galvaniz sacdan, normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif kaplamayla ve omega direğe uygun vida delikli olarak üretilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik levhaları beş grup mu, altı grup mu?

İki sayı da resmî belgelerde geçer. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesi beş grup sayar ve otoyol işaretlerini ayrı bir grup kabul eder. KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1 belgesi ise otoyol işaretlerini grup olarak saymaz; yapım, bakım ve onarım (YB) levhalarını ve panelleri ayrı grup kabul ederek altı grup sayar. Bu yazının ilk iki tablosu bu farkı yan yana gösterir.

Levha kodundaki küçük harf ne anlama gelir?

Küçük harf, aynı numaradaki levhanın farklı biçimlerini ayırır. Örneğin T-1a sağa tehlikeli viraj, T-1b sola tehlikeli viraj levhasıdır; TT-35a'dan TT-35h'ye kadar olan sekiz levhanın hepsi mecburi yön levhasıdır. Bu nedenle bir gruptaki levha sayısı, o gruptaki numara sayısından fazladır. Levha seçerken numarayla birlikte harfe de bakmak gerekir.

YB levhası ile sarı zeminli T ve TT levhası aynı şey mi?

Hayır. YB numarası yalnızca yol çalışmasına özgü levhalara verilir: çalışma bilgi levhaları, yaya yönlendirme, şerit düzenleme ve şerit aktarımı levhaları. Çalışma sahasında kullanılan tehlike uyarı ve tanzim levhaları ise kendi şekil ve renklerini koruyarak sarı bir fonun içine yerleştirilir; KGM bunlara ayrıca bir standart numarası vermez. Yönetmeliğe göre çalışma bittiğinde konulan levhalar kaldırılır.

Site, fabrika veya otopark içine trafik levhası konabilir mi?

Yönetmelik karayollarında uygulanacak trafik işaretlerini kapsar. 7. maddeye göre trafik işaretlerinin "bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Aynı madde "Bunun dışında hiçbir kuruluş veya kişi, kendiliğinden herhangi bir yere trafik işareti koyamaz." hükmünü içerir. Site, fabrika veya otopark gibi özel alanlarda ise levhaları KGM'nin şekil, renk ve ebat standardına göre seçmek iyi uygulamadır.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarda Trafik İşaretleme Standartları (2023)

T, TT, B, P ve YB gruplarındaki levhaları üretimden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.