Trafik Levhalarının Ömrü, Bakımı ve Temizliği

Trafik levhası ömrü için KGM'nin Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'inde, 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardında ve Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'te bir yıl verilmez. Standartlar-1'e göre yansıtma gücü ölçümde satıcı firmanın verdiği değerlerden düşük çıkan ya da çizik, çatlak, delik gibi hasarlarla amaca hizmet edemeyecek duruma gelen levha yenisiyle değiştirilir.

Trafik levhası kaç yıl dayanır?

Bu soruya kontrol ettiğimiz üç resmî belge bir yıl sayısıyla cevap vermez. Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1, 2023 tarihli Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları ve Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik, levha için bir kullanım süresi tanımlamaz. Standartlar-1'de süre yerine ölçüme ve hasara bağlı bir değiştirme hükmü vardır.

Standartlar-1'in reflektif malzemeler bölümündeki hüküm şöyledir: "Levhaların yansıtma güçleri gerek gündüz gerekse gece ortamında periyodik olarak ölçülmelidir. Ölçümler sonucu satıcı firmanın verdiği değerlerden daha düşük performans gösteren geri yansıtıcı malzemeye haiz trafik işaret levhaları ile amaca hizmet edemeyecek kadar hasarlı (çizik, çatlak, delik vs.) trafik işaret levhalarının yenileri ile değiştirilmesi gerekir."

Bu hüküm ölçümün hangi aralıkla yapılacağını ya da sayısal bir alt sınır vermez; karşılaştırma satıcı firmanın verdiği değerlerle yapılır. Reflektif malzeme için zaman zaman dile getirilen yıl değerleri de bu üç belgede yer almaz. Reflektif malzemenin ne olduğunu ve performans sınıflarını reflektif levha nedir yazımızda anlattık.

Trafik levhası ne zaman değiştirilir veya kaldırılır?

KGM belgelerinde levhanın yenilenmesini ya da yerinden kaldırılmasını gerektiren durumlar ayrı ayrı yazılıdır. Aşağıdaki tablo bu hükümleri bir arada gösterir.

Tehlike ortadan kalkınca levha yerinde kalır mı?

Kalmaz. Standartlar-1'in tehlike uyarı grubu bölümünde şu hüküm yer alır: "İşaretlerin belirttiği tehlikeler ortadan kalktığında, ilgili levhaların da kaldırılması mutlaka gereklidir." Bu hüküm bölümün genel kısmındadır; sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a) da bu gruptandır.

Standart bazı levhalar için bunu ayrıca belirtir. Kasisli yol levhası (T-7) için "Bozuk olan yol kesimi onarıldıktan sonra bu işaret levhası derhal kaldırılmalıdır." der. Kaygan yol levhası (T-8) için de "Yoldaki geçici kayganlığın sona erdirilmesinden sonra bu levha derhal kaldırılmalıdır." hükmü vardır.

Trafik levhası bakımı neleri kapsar?

Standartlar-1, trafik işaretlerinin tesisinde göz önünde tutulacak temel kurallar arasında bakımı da sayar: "Öyle tesis edilmelidirler ve bakımları öyle yapılmalıdır ki gece-gündüz hareket halindeki bir araçtan rahatça tanınıp anlaşılabilmelidir." Bu yazıda trafik levhası bakımını bu açıdan ele alıyoruz: temizliğin yanında levhanın yerinde, sağlam ve okunur kalması da bakıma girer.

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesine göre trafik işaret levhaları, karayolunun yapım ve bakımı ile görevli kuruluşlarca "temin ve tesis edilerek sürekliliği ve işlerliği sağlanır." 7. maddeye göre ise "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Bu hükümler kamu yolları içindir; site, otopark ve fabrika gibi özel alanlarda aynı ölçütlerle bakım yapmak iyi uygulamadır.

Levha kontrolünde nelere bakılır?

Standartlar-1 bakım için ayrı bir kontrol listesi vermez. Aşağıdaki listenin ilk altı maddesini belgenin bakım ve montaj hükümlerinden derledik; son madde genel uygulamadır.

• Temizlik: Standart, levhaların "temiz ve iyi bir durumda" tutulmasını ister.
• Yüzey hasarı: Çizik, çatlak ve delik, standardın hasar örnekleri arasında sayılır.
• Yansıtma gücü: Gündüz ve gece ortamında periyodik olarak ölçülür.
• Direk: "Levha direkleri, yatay düzlem ile 90° lik açı yapmalı, sapmaların 1° den daha büyük olmamasına özen gösterilmelidir."
• Levhanın açısı: Montaj hükümlerine göre levha 3°–5° arasında bir açıyla yerleştirilir ve bu açı genel olarak 3°'dir. Kontrolde levhanın bu konumdan çıkıp çıkmadığına bakılır.
• İlgisiz yazı ve ilan: "Hiçbir Trafik Kontrol Cihazında ya da bu cihazın desteği üzerinde, herhangi bir reklam, ticari mesaj veya trafik kontrolü için gerekli olmayan herhangi bir mesaj bulunmamalıdır."
• Görüş: Levhanın önünü dal, tabela veya başka bir engelin kapatıp kapatmadığına bakılır.

Levhalar ne sıklıkla kontrol edilmeli?

Standartlar-1 yansıtma gücünün "periyodik olarak" ölçülmesini ister, ancak bir aralık vermez. 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardı ise yol çalışmalarındaki işaretler için "devamlı kontrol" ifadesini kullanır. Genel uygulamada kontrol takvimini alanı yöneten taraf, levhanın bulunduğu yerin trafiğine ve koşullarına göre belirler; kaza veya şiddetli rüzgâr gibi bir olaydan sonra levhalara ayrıca bakılır.

Gece kontrolü nasıl yapılır?

Standart, yansıtma gücünün gündüz olduğu kadar gece ortamında da ölçülmesini ister; ölçüm yöntemini bu bölümde ayrıntılandırmaz. Genel uygulamada levhalar gece araç farlarıyla yaklaşılarak gözden geçirilir; sönük görünen, lekeli ya da renkleri ayırt edilemeyen levhalar not edilir. Bu göz kontrolü, standardın istediği ölçümün yerini tutmaz.

Trafik levhası nasıl temizlenir?

KGM levhaların temiz tutulmasını birden fazla yerde ister. Trafik tanzim grubu için Standartlar-1 şöyle der: "Bu trafik işaret levhalarının temiz ve iyi durumda tutulması gerekir." Dur levhası (TT-2) bu gruptandır.

Kontrol ettiğimiz KGM belgeleri ve Yönetmelik, levha temizliği için bir yöntem, malzeme veya sıklık vermez. Aşağıdaki adımlar KGM'ye dayanmaz; genel uygulamadır:

1. Kuru toz ve gevşek kir yumuşak bir bez veya yumuşak kıllı fırçayla alınır.
2. Yüzey temiz su ve az miktarda yumuşak deterjanla, sünger ya da yumuşak bezle silinir.
3. Deterjan kalmaması için levha temiz suyla durulanır.
4. Tel yün, sert fırça, aşındırıcı toz ve kazıyıcı kullanılmaz.
5. Yapıştırılmış ilan ve bant kalıntıları yüzey kazınmadan sökülür.
6. Kimyasal bir temizleyici kullanılacaksa reflektif malzeme üreticisinin önerisine bakılır.

Site veya otopark içinde temizlik yapılırken genel uygulamada araç trafiğinin az olduğu saatler seçilir ve yüksekteki levhaya güvenli bir merdiven ya da platformla ulaşılır. Temizlikten sonra levha gece bir kez daha kontrol edilir.

Yol çalışması levhalarının bakımı nasıl yapılır?

Yolda çalışma levhası (T-15) için Standartlar-1 daha sıkı bir dil kullanır: "Yolda çalışma olduğu uyarısında bulunan trafik işaret levhaları, daima temiz ve iyi durumda tutulmalıdır. Yansıtıcı yüzeylerinin hasar görmesi halinde bu levhalar yenisi ile değiştirilmelidir."

KGM'nin 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardı, geçici trafik kontrol bölgesi (GTKB) için 3.2.2 bölümünde şunu ister: "GTKB'de takip edilecek güzergâh ve işaretlerin devamlı kontrol edilerek, değişik hava şartlarında görülebilir, temiz ve bakımlı olması sağlanmalıdır." Aynı bölüm levhaların devrilmeye karşı sabitlenmesini de ister; sabitlemede kaçınılacak malzemeleri ve levhaların hangi sırayla kaldırıldığını yol bakım onarım levhaları yazımızda anlattık.

Yönetmelik'in 11. maddesine göre "Konulmuş olan trafik işaret levhalarının sürekliliğinin çalışma süresi boyunca sağlanması mecburidir." Yol çalışmasında sarı zeminli olarak kullanılan sarı zeminli sağa tehlikeli viraj levhası bu geçici levhalardandır.

Yenilenen levha nasıl seçilir?

Hasar gören levha yenilenirken aynı direkteki öteki levhalara da bakılır: Standartlar-1, aynı yol kesiminde ve özellikle aynı direk üzerinde değişik türden yansıtıcı malzemeden imal edilmiş levha kullanılmamasını ister. Hangi yolda ve hangi levhada yüksek performans seçileceğini gece görünürlüğü ve yüksek performans seçimi yazımızda anlattık. Levhalarımız galvaniz sac üzerine normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) reflektif seçenekleriyle, omega direğe uygun vida delikli üretilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik levhası kaç yılda bir değiştirilir?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1, 2023 tarihli yol yapım, bakım ve onarım standardı ve Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik, trafik levhası için bir kullanım süresi vermez. Standartlar-1'e göre levhaların yansıtma gücü gündüz ve gece periyodik olarak ölçülür. Satıcı firmanın verdiği değerlerden daha düşük performans gösteren levhalar ile amaca hizmet edemeyecek kadar hasarlı levhalar yenisiyle değiştirilir.

Reflektif trafik levhası nasıl temizlenir?

Kontrol ettiğimiz KGM belgeleri levhaların temiz ve iyi durumda tutulmasını ister, ancak temizlik yöntemi vermez. Genel uygulamada yüzey temiz su ve az miktarda yumuşak deterjanla, sünger veya yumuşak bezle silinip durulanır; tel yün, sert fırça ve aşındırıcı toz kullanılmaz. Kimyasal bir temizleyici düşünülüyorsa reflektif malzeme üreticisinin önerisine bakılır.

Levhanın değiştirilmesi gerektiği nasıl anlaşılır?

Standartlar-1'deki hükme göre yansıtma gücü ölçülür ve satıcı firmanın verdiği değerlerle karşılaştırılır; çizik, çatlak ve delik gibi hasarlar ise gözle görülür. Genel uygulamada gece araç farlarıyla yapılan göz kontrolünde sönük, lekeli veya renkleri ayırt edilemeyen levhalar not edilir. Bu göz kontrolü ön elemedir; standardın istediği ölçümün yerini tutmaz.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Tehlike uyarı, trafik tanzim ve yol çalışması levhalarını Ankara'daki üretimimizden doğrudan Trafik Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.