Viraj Levhaları: Tehlikeli Viraj, Devamlı Viraj ve Viraj Yön Levhaları

Viraj levhaları çeşitleri üç gruptur: tek bir tehlikeli virajı bildiren T-1a ve T-1b, art arda gelen virajları bildiren T-2a ve T-2b, viraj içinde sürücüye yol gösteren T-33a, T-33b ve T-33c tehlikeli viraj yön levhaları. Hangisinin konacağını virajın tek mi devamlı mı olduğu ve yasal hız limiti ile konforlu dönüş hızı arasındaki fark belirler.

Viraj levhaları çeşitleri nelerdir?

Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1'deki viraj levhaları ve kullanım yerleri şöyledir:

Tehlikeli viraj levhası (T-1a, T-1b)

Kodun sonundaki harf, levhanın konduğu yerden bakıldığında virajın ilk dönüşünü gösterir: dönüş sağa ise sağa tehlikeli viraj levhası (T-1a), sola ise sola tehlikeli viraj levhası (T-1b) konur.

Devamlı viraj levhası (T-2a, T-2b)

Birbirini izleyen virajlar arasındaki tanjant (düz kesim) uzaklığı 250 m veya daha azsa devamlı virajlar levhası kullanılır. İlk dönüş sağa ise sağa tehlikeli devamlı virajlar levhası (T-2a), sola ise sola tehlikeli devamlı virajlar levhası (T-2b) seçilir. Uyarı ikiden fazla viraj için geçerliyse virajlı kesimin uzunluğu ek panelle belirtilir (ör. 0,2–1,2 km).

Viraj yön levhası (T-33a, T-33b, T-33c)

Tehlikeli viraj yön levhaları, sürücülere kılavuzluk sağlamak için tehlikeli virajlarda T-1 veya T-2 levhalarından sonra kullanılır. Tek oklu sağa tehlikeli viraj yön levhası ve sola tehlikeli viraj yön levhası aynı koda (T-33a) sahiptir.

Çok oklu levhada KGM iki kod tanımlar: T-33b devlet yollarında kullanılır, yüksek hızlı il yollarında da kullanılabilir; aynı amaca hizmet eden T-33c ise yalnız il yollarında kullanılır. Sitemizde çok oklu levhanın sola bakan ve sağa bakan sürümleri bulunur.

Bir viraja hangi levhanın konacağına nasıl karar verilir?

Viraj levhaları çeşitleri arasından seçimi yapan ölçüt, yoldaki yasal hız limiti ile virajın konforlu dönüş hızı arasındaki farktır. Fark 10 km/s'ten azsa viraj tehlikeli kabul edilmez ve işaretleme yapılmaz. Standart ayrıca yasal hız limitinin 50 km/s olduğu yerleşim yeri içinde tehlikeli viraj işaretlemesine gerek bulunmadığını belirtir.

Konforlu dönüş hızı nasıl bulunur?

Standart iki yöntem verir. Proje verisi olan yollarda konforlu dönüş hızı (V, km/s) V² = 127 R (e/100 + f) formülüyle hesaplanır: R kurp (viraj) yarıçapı (m), e yüzde olarak dever oranı, f yanal sürtünme katsayısıdır. Standarttaki örnekte yasal hız limiti 90 km/s olan iki yönlü bir yolda 280 m yarıçaplı, %6 deverli ve 0,13 sürtünme katsayılı virajın konforlu dönüş hızı yaklaşık 82 km/s çıkar; fark 10 km/s'ten az olduğu için tehlikeli viraj işaretlemesi gerekmez.

İkinci yöntemde, virajda seyreden araçtaki savrulma etkisini ölçen Ball-Bank cihazıyla deneme sürüşleri yapılır. Gerekirse bulunan konforlu dönüş hızına göre azami hız sınırlaması levhası (TT-29a) da kullanılabilir. Standart bu işaretlemelerin tavsiye niteliğinde olduğunu, yerelde teknik personelin incelemesiyle değişiklik yapılabileceğini belirtir.

Viraj levhası virajdan kaç metre önce konur?

T-1 ve T-2 levhasının yeri, kurbun tanjant noktasından itibaren tehlike uyarı levhaları için verilen mesafelere göre belirlenir. Yerleşim yeri dışında işletme hızı 110 km/s ve üzerindeyse levha tehlikenin 200–250 m, 90–110 km/s aralığında 150–200 m önüne; yerleşim alanında 50–90 km/s aralığında 50–150 m, 50 km/s altında 5–50 m önüne konur. Farklı bir mesafe uygulanırsa bu mesafe ek panelle gösterilir; mesafe tablosunu tehlike uyarı işaretleri ve anlamları yazımızda ayrıca verdik.

Viraj yön levhaları nasıl yerleştirilir?

• T-33a levhaları uzun ve tehlikeli virajların dış kenarına konur; bütün viraj boyunca levhanın açısı trafiğin akış yönüne bakmalıdır.
• İki yönlü yollarda T-33a levhaları her konumda çift olarak, trafiğin her iki istikametine de bakacak şekilde konur.
• Düşey bir kurbun (eğimin değiştiği kesim) devamındaki virajda, sürücülerin önceden önlem alabilmesi için T-33b veya T-33c levhaları yükseltilmiş direklere konmalıdır; bu kesimlerde iki levha aralarında 40–50 cm bırakılarak üst üste kullanılabilir.
• Görüşün kapalı olduğu iki yönlü yollardaki virajlarda geçme yasağı, öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhasıyla (TT-27) uygulanır.

Standartlar-1, onarım yaklaşım levhalarının (T-33d, T-33e, T-33f) konuldukları kesimde yerden yüksekliğini genel olarak 80 cm verir ve 60 cm'ye kadar düşürülebileceğini belirtir; T-33a, T-33b ve T-33c bu listede yoktur. T-33a, T-33b ve T-33c, standart levhalar gibi genel olarak yerleşim yeri içinde yaya kaldırımından (yoksa banketten) 2,20 m, yerleşim yeri dışında banketten 1,50 m yükseklikte monte edilir.

KGM'nin reflektif seçim tablosu T-33a, T-33b ve T-33c için her yol ve aydınlatma durumunda yüksek performanslı (C2) malzeme gösterir. T-1 ve T-2 levhalarında normal performanslı (C1) malzeme yalnız otoyol ve bölünmüş yol dışındaki aydınlatılmamış veya az aydınlatılmış yollarda yeterlidir. İlgi Trafik'in viraj levhaları Ankara'da galvaniz sac üzerine, 1,5 mm ve 2 mm kalınlık seçenekleriyle, normal performans (NP) veya yüksek performans (YP) reflektifle üretilir ve omega direğe uygun vida delikli hazırlanır.

T-33d, T-33e ve T-33f viraj levhası mı?

Hayır. Kodları T-33 ile başlasa da bunlar onarım yaklaşım levhalarıdır: kaplamanın sürücülerin rahatça göremeyecekleri şekilde daraldığı kesimleri ve çalışma alanlarında yol üzerindeki veya hemen yanındaki engelleri işaretler. T-33d onarım yaklaşım levhası daralma sağdaysa, T-33e onarım yaklaşım levhası daralma soldaysa kullanılır; T-33f onarım yaklaşım levhası ters çevrilerek iki durumda da kullanılabilir.

Çalışma alanındaki kullanımlarını yol bakım onarım levhaları yazımızda ele aldık.

Site, fabrika veya otopark yolunda viraj levhası kullanılır mı?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre "Trafik işaretlerinin bakım - onarım ve işletilmeleri dahil temin ve tesisine, yolun yapım ve bakımından sorumlu olan kuruluşlar görevli ve yetkilidir." Site içi yol, fabrika sahası veya otopark rampası gibi özel alanlarda viraj levhası kullanılacaksa KGM standardındaki şekil, renk, yön ve reflektif kurallarına uymak iyi uygulamadır. Konunun yasal çerçevesini özel alanlara trafik levhası koymak yazımızda anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular

Viraj yön levhasının okları hangi yöne bakar?

KGM standardındaki örnek şekillerde tehlikeli viraj yön levhalarının ok başları virajın döndüğü yöne bakar: sağa dönen virajda sağa, sola dönen virajda sola. T-33a levhaları virajın dış kenarına dizilir ve bütün viraj boyunca trafiğin akış yönüne bakar. İki yönlü yollarda her konuma, iki trafik yönüne de bakacak şekilde çift levha konur.

Devamlı viraj levhası ile tehlikeli viraj levhası arasındaki fark nedir?

Tehlikeli viraj levhası (T-1) tek bir virajı bildirir. Devamlı virajlar levhası (T-2) ise aralarındaki düz kesim 250 m veya daha kısa olan, birbirini izleyen virajlar için kullanılır. İki levhada da harf ilk dönüşün yönünü gösterir: "a" sağa, "b" sola. Uyarı ikiden fazla viraj için geçerliyse virajlı kesimin uzunluğu ek panelle yazılır.

Şehir içinde virajlara tehlikeli viraj levhası konur mu?

KGM standardına göre yasal hız limitinin 50 km/s olduğu yerleşim yeri içinde tehlikeli viraj işaretlemesi yapılmasına gerek yoktur. Diğer yollarda genel ölçüt uygulanır: yasal hız limiti ile virajın konforlu dönüş hızı arasındaki fark 10 km/s veya daha fazlaysa viraj tehlikeli viraj olarak işaretlenir.

Viraj yön levhası tek başına kullanılabilir mi?

KGM standardı tehlikeli viraj yön levhalarını (T-33a, T-33b, T-33c) tehlikeli virajlarda T-1 veya T-2 levhalarından sonra kullanılan kılavuz levhalar olarak tanımlar. Yani viraj önce üçgen levhayla haber verilir, ardından viraj içinde yön levhaları dizilir. Hız farkı 20 km/s veya daha fazlaysa dizi çok oklu levhayla başlar ve tek oklu T-33a ile devam eder.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Karayolu Trafik İşaretleme Standartları-1; Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik

Tehlikeli viraj, devamlı viraj ve viraj yön levhalarını üretimden doğrudan Tehlike Uyarı Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.