Belediye Kazı ve Altyapı Çalışması Bilgilendirme Levhaları

Kazı ve altyapı çalışması levhası, yolda veya kaldırımda yapılan işin ne olduğunu ve kim tarafından yapıldığını yazıyla bildiren bilgilendirme levhasıdır. KGM'nin 2023 tarihli yol çalışmaları standardı bu tür levhalar için iki örnek verir: çalışmanın cinsini bildiren YB-1 levhaları ve ihaleli işler bilgi levhası YB-2. Belediyelerin kullandığı kazı ve asfalt çalışması tabelaları ise bu çizimlerin dışında kalan, idareye göre hazırlanan levhalardır.

KGM standardında hangi çalışma bilgi levhaları tanımlıdır?

KGM'nin Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları, Şekil 21'de (s. 39) "Çalışma alanlarında kullanılabilecek bilgi işaret levha örnekleri" başlığıyla üç levha türü gösterir. Ayrıntılı çizimler kitabın 10. bölümündedir.

Standart, kazı veya altyapı çalışması için ayrıca adlandırılmış bir levha tanımlamaz; belgede belediye işlerine özgü bir bilgi levhası çizimi de yer almaz. YB grubunun tamamı, şerit düzenleme ve şerit aktarımı levhalarıyla birlikte yol bakım onarım levhaları rehberimizde anlatılıyor.

YB-1: çalışmanın cinsini bildiren levha

Standardın düşey işaretleme bölümüne (s. 38) göre yol kullanıcılarına çalışmanın cinsi hakkında bilgi verilmek istenirse, yolun sağında kullanılan yolda çalışma levhasının (T-15) yerine YB-1a, b, c, d levhaları kullanılabilir. Asfalt yapımı levhası (YB-1b) bu gruptandır; KGM çiziminde (s. 322) ölçüsü 1830 × 1250 mm'dir.

Aynı levhanın dikdörtgen asfalt yapımı tabelası çeşidi de vardır. YB-1 yalnız sağdaki yolda çalışma levhasının yerine geçer; standart bu levhanın her durumda yolun iki tarafında kullanılmasını ayrıca ister (s. 26).

İhaleli işler bilgi levhasında (YB-2) hangi bilgiler yer alır?

YB-2'nin ayrıntılı çizimi standardın 324. sayfasındadır (ölçek 1/30). Levha, iki direk üzerine alt alta dizilmiş beş panelden oluşur. Çizimdeki paneller ve yükseklikleri şöyledir:

Paneller arasında 100 mm boşluk vardır; çizimde direklerle birlikte toplam yükseklik 6200 mm olarak verilir. YB-2 çiziminde işe başlama veya bitiş tarihi, çalışma süresi ya da iletişim bilgisi için bir alan yoktur. Belgede bu levha için gösterilen bilgiler tablodakilerle sınırlıdır.

Tarihler, standardın 11. bölümündeki trafik işaretleme projesi örneğinde (s. 340) yer alır: proje formunda "İşin Adı", "İşe Başlama Tarihi" ve "İşin Bitim Tarihi" alanları bulunur. Bu form sahaya konan bir levha değil, onaya sunulan işaretleme projesidir.

Halkın bilgilendirilmesi kuralı

Standardın genel kuralları (s. 11, madde 3.2.2-p) şöyledir: "İşin adı, şekli, trafiğe etkisi, trafik türlerine göre alternatif güzergah gibi konularda, levha ve broşürlerle halka bilgi verilmelidir." Şekil 21'deki YB-2, işin adını sahada levhayla gösteren örnek çizimdir.

Renk konusunda belge iki ayrı şey söyler. Düşey işaretleme bölümüne göre (s. 38) çalışma kesiminde kullanılmak üzere düzenlenecek çalışma ile ilgili bilgi levhaları "sarı zemin rengi üzerinde siyah renkli yazı, rakam, şekil ve semboller şeklinde" hazırlanır. YB-2'nin çizimi ise sarı zeminli değildir; yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi beyaz ve turuncu panellerden oluşur. Sarı fonlu geçici levhaların genel anlamı sarı zeminli trafik levhaları yazımızda anlatılıyor.

Belediye kazı ve asfalt çalışması levhaları nelerdir?

Kurum adı ve serbest metin taşıyan kazı çalışması levhaları KGM'nin YB-1 veya YB-2 çizimlerinden biri değildir. Bu levhalarda kurum adı, işin türü ve yüklenici gibi bilgiler her idare için ayrı içerikle hazırlanır. Sitemizde YB-10, YB-105 veya DİKKAT-05 gibi kodlarla listelenen ürünlerde bu kodlar İlgi Trafik'in katalog kodudur; KGM'nin YB grubu YB-1'den YB-7'ye kadardır.

Sürücüyü önceden uyaran yazılı levhalar

Dikkat asfalt çalışması levhası, sarı zemin üzerinde iki uyarı üçgeni ve "DİKKAT ASFALT ÇALIŞMASI 500 mt." yazısı taşır. Sarı zemin ve siyah yazı, KGM'nin çalışma ile ilgili bilgi levhaları için verdiği renk kuralıyla uyumludur.

Sembolleri ters sıralı çeşidinde aynı yazı bulunur; yolda çalışma üçgeni solda, dikkat üçgeni sağdadır.

Kazı çalışması levhasında hangi bilgiler olmalı?

KGM standardı belediye kazı levhası için ayrı bir içerik şablonu vermez. İçerik hazırlanırken standarttaki iki dayanak kullanılabilir: YB-2 çizimindeki satırlar ve madde 3.2.2-p'de sayılan konular.

Çalışma süresi veya tarih KGM çiziminde yer almaz; idare isterse levhaya ekletebilir. Kazı izni veren idarenin levha içeriğiyle ilgili şartları varsa metin hazırlanırken bunlar da dikkate alınır.

Kazı ve altyapı çalışmasında levha dışında nelere dikkat edilir?

Bilgilendirme levhası tek başına yeterli değildir. Standardın genel kuralı (s. 10) şöyle başlar: "Her çalışma alanı, yeterli işaretlerle donatılarak yaya ve sürücüler emniyetli bir şekilde yoluna devam edebilmesi için yeterli mesafeden bilgilendirilmeli (…)" Levhaların sırası ve mesafeleri yol çalışması işaretlemesi yazımızda anlatılıyor. Standardın kazı ve altyapı işlerine doğrudan değinen kuralları şunlardır:

• Taşıt ve yaya yolu üzerindeki enerji, aydınlatma, su, pis su, doğalgaz veya telefon ağı gibi teknik alt yapı çalışmaları acil haller dışında gündüz saatlerinde yapılmalıdır (s. 48; benzer kural s. 42).
• Derin kazı yapılan çalışmalarda (menfez çalışması vb.) ihtiyaç duyulması halinde kazının en az 10 m öncesinde, 0,75–1 m yükseklikte figüre malzeme ve/veya içi su dolu plastik bariyer gibi fiziki engel oluşturulmalıdır (s. 21).
• Kazıdan çıkan toprağı yığmak, toprak kaymasını önlemek ve çalışma alanını emniyete almak için yan emniyet alanı ayrılmalıdır (s. 22).
• Yaya yollarını kapsayan çalışmalarda yayalara mutlaka alternatif yol gösterilmeli, geçici yaya yolunun genişliği en az 1 m olmalıdır (s. 12).

Trafiğin çalışma alanının yanından geçirildiği KGM şekillerinde kullanılan levhalardan biri sarı fon içindeki sağdan gidiniz levhasıdır (YBTT-36a).

Hareketli çalışmalarda kullanılan araçların arka kasa kapağı için standart kırmızı-beyaz bir pano ister (s. 45); ayrıntısı yol çalışması işaretlemesi yazımızda. Bu iş için kamyon arkası sağdan gidiniz levhası ve kamyon arkası soldan gidiniz levhası üretiyoruz.

Kazı levhalarını kim koyar, onay gerekir mi?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in altıncı kısmı "Yol Yapım, Bakım ve Onarım Çalışmaları ile Çeşitli Kişi Kurum ve Kuruluşlarca Karayolu Yapısında Yapılacak Çalışmalarda Konulacak Trafik İşaretleri" başlığını taşır. Bu kısımdaki 11. madde şöyledir: "Bu çalışmalarda, işe başlamadan önce, çalışmaların niteliği ve yol standardına göre konulacak trafik işaret levhaları ile uygulama tekniği, Karayolları Genel Müdürlüğünce tespit edilerek, ayrıca bir elkitabı haline getirilir ve ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilir. (…) Konulmuş olan trafik işaret levhalarının sürekliliğinin çalışma süresi boyunca sağlanması mecburidir. Çalışmalar bittiğinde, konulmuş olan trafik işaret levhaları kaldırılır."

KGM standardı da uygulanacak tedbirlerde "trafikten sorumlu idarenin görüş ve onayı alınmalıdır" der (s. 10). İşaretleme projesi örneğinin notunda ise çalışma süresince ihaleli işlerde mevcut levhaların sürekliliğinden yüklenici firmanın sorumlu olduğu yazar (s. 340). Büyükşehirlerde 5216 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre "Büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla" alt yapı koordinasyon merkezi kurulur.

Kazı çalışması levhası hangi malzeme ve ölçüde üretilir?

KGM, yapım, bakım ve onarım alanlarında kullanılan trafik işaret levhalarının yüksek yansıtma özelliğine sahip malzemeden (ASTM D-4956 tip-3, tip-4, tip-8, tip-11) imal edilmesini ister (s. 38); bu liste normal performans sınıfındaki tip-1 ve tip-2 malzemeyi kapsamaz. İlgi Trafik bilgilendirme levhalarını Ankara'da galvaniz sac üzerine, 1,5 mm veya 2 mm kalınlıkta, normal performans (NP) ya da yüksek performans (YP) reflektif seçenekle üretir. Dikdörtgen levhaların ölçüleri ürün sayfalarında yer alır; kurum adı ve metin içeren levhalar idarenin istediği içerikle hazırlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kazı çalışması levhasında süre yazmak zorunlu mu?

KGM'nin ihaleli işler bilgi levhası (YB-2) çiziminde süre veya tarih alanı yoktur; levhada idare adları, işin adı, çalışılan kesimin haritası veya fotoğrafı ve yüklenici yer alır. İşe başlama ve bitiş tarihleri standartta trafik işaretleme projesi formunda geçer. Kazı izni veren idarenin şartlarında süre isteniyorsa levhaya eklenir.

Belediye kazı levhası sarı zeminli mi olmalı?

KGM, çalışma kesiminde kullanılmak üzere düzenlenecek çalışma ile ilgili bilgi levhalarının sarı zemin üzerine siyah yazıyla hazırlanmasını ister; dikkat asfalt çalışması gibi sürücüye yönelik yazılı levhalar bu türdendir. İşi ve kurumu tanıtan YB-2 çizimi ise sarı zeminli değildir; beyaz ve turuncu panellerden oluşur.

YB-2 levhası belediye işlerinde kullanılabilir mi?

YB-2 çiziminin üst panellerinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğü adları ve logoları yer alır; standartta belediye işlerine özgü bir bilgi levhası çizimi yoktur. Belediye işinde kullanılacak bilgilendirme levhası, idarenin kendi adı, işin adı ve yüklenici bilgisiyle ayrıca hazırlanır.

Kazı sürerken levhaların bakımından kim sorumludur?

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 11. maddesine göre konulmuş olan trafik işaret levhalarının sürekliliğinin çalışma süresi boyunca sağlanması mecburidir. KGM'nin işaretleme projesi örneğindeki nota göre ihaleli işlerde bundan yüklenici firma sorumludur. Çalışma bittiğinde levhalar kaldırılır; standart geçici trafik kontrol donanımlarının derhal kaldırılmasını ister.

Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları (2023); Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

Kazı, asfalt ve altyapı çalışması bilgilendirme levhalarını Ankara'daki üretimimizden doğrudan Yol Bakım Onarım Levhaları sayfamızda bulabilirsiniz.